Skandha 8, Adhyāya 23

इत्युक्तवन्तं पुरुषं पुरातनं महानुभावोऽखिलसाधुसम्मतः ।बद्धाञ्जलिर्बाष्पकलाकुलेक्षणो भक्त्युद्गलो गद्गदया गिराब्रवीत्॥ 1 ॥

ityuktavantaṃ puruṣaṃ purātanaṃ mahānubhāvo'khilasādhusammataḥ | baddhāñjalirbāṣpakalākulekṣaṇo bhaktyudgalo gadgadayā girābravīt

अहो प्रणामाय कृतः समुद्यमः प्रपन्नभक्तार्थविधौ समाहितः ।यल्लोकपालैस्त्वदनुग्रहोऽमरै- रलब्धपूर्वोऽपसदेऽसुरेऽर्पितः॥ 2 ॥

aho praṇāmāya kṛtaḥ samudyamaḥ prapannabhaktārthavidhau samāhitaḥ | yallokapālaistvadanugraho'marai- ralabdhapūrvo'pasade'sure'rpitaḥ

इत्युक्त्वा हरिमानम्य ब्रह्माणं सभवं ततः ।विवेश सुतलं प्रीतो बलिर्मुक्तः सहासुरैः॥ 3 ॥

ityuktvā harimānamya brahmāṇaṃ sabhavaṃ tataḥ | viveśa sutalaṃ prīto balirmuktaḥ sahāsuraiḥ

एवमिन्द्राय भगवान् प्रत्यानीय त्रिविष्टपम् ।पूरयित्वादितेः काममशासत्सकलं जगत्॥ 4 ॥

evamindrāya bhagavān pratyānīya triviṣṭapam | pūrayitvāditeḥ kāmamaśāsatsakalaṃ jagat

लब्धप्रसादं निर्मुक्तं पौत्रं वंशधरं बलिम् ।निशाम्य भक्तिप्रवणः प्रह्लाद इदमब्रवीत्॥ 5 ॥

labdhaprasādaṃ nirmuktaṃ pautraṃ vaṃśadharaṃ balim | niśāmya bhaktipravaṇaḥ prahlāda idamabravīt

नेमं विरिञ्चो लभते प्रसादं न श्रीर्न शर्वः किमुतापरे ते ।यन्नोऽसुराणामसि दुर्गपालो विश्वाभिवन्द्यैरभिवन्दिताङ्घ्रिः॥ 6 ॥

nemaṃ viriñco labhate prasādaṃ na śrīrna śarvaḥ kimutāpare te | yanno'surāṇāmasi durgapālo viśvābhivandyairabhivanditāṅghriḥ

यत्पादपद्ममकरन्दनिषेवणेन ब्रह्मादयः शरणदाश्नुवते विभूतीः ।कस्माद्वयं कुसृतयः खलयोनयस्ते दाक्षिण्यदृष्टिपदवीं भवतः प्रणीताः॥ 7 ॥

yatpādapadmamakarandaniṣevaṇena brahmādayaḥ śaraṇadāśnuvate vibhūtīḥ | kasmādvayaṃ kusṛtayaḥ khalayonayaste dākṣiṇyadṛṣṭipadavīṃ bhavataḥ praṇītāḥ

चित्रं तवेहितमहोऽमितयोगमाया- लीलाविसृष्टभुवनस्य विशारदस्य ।सर्वात्मनः समदृशोऽविषमः स्वभावो भक्तप्रियो यदसि कल्पतरुस्वभावः॥ 8 ॥

citraṃ tavehitamaho'mitayogamāyā- līlāvisṛṣṭabhuvanasya viśāradasya | sarvātmanaḥ samadṛśo'viṣamaḥ svabhāvo bhaktapriyo yadasi kalpatarusvabhāvaḥ

वत्स प्रह्लाद भद्रं ते प्रयाहि सुतलालयम् ।मोदमानः स्वपौत्रेण ज्ञातीनां सुखमावह॥ 9 ॥

vatsa prahlāda bhadraṃ te prayāhi sutalālayam | modamānaḥ svapautreṇa jñātīnāṃ sukhamāvaha

नित्यं द्रष्टासि मां तत्र गदापाणिमवस्थितम् ।मद्दर्शनमहाह्लादध्वस्तकर्मनिबन्धनः॥ 10 ॥

nityaṃ draṣṭāsi māṃ tatra gadāpāṇimavasthitam | maddarśanamahāhlādadhvastakarmanibandhanaḥ

आज्ञां भगवतो राजन् प्रह्लादो बलिना सह ।बाढमित्यमलप्रज्ञो मूर्ध्न्याधाय कृताञ्जलिः॥ 11 ॥

ājñāṃ bhagavato rājan prahlādo balinā saha | bāḍhamityamalaprajño mūrdhnyādhāya kṛtāñjaliḥ

परिक्रम्यादिपुरुषं सर्वासुरचमूपतिः ।प्रणतस्तदनुज्ञातः प्रविवेश महाबिलम्॥ 12 ॥

parikramyādipuruṣaṃ sarvāsuracamūpatiḥ | praṇatastadanujñātaḥ praviveśa mahābilam

अथाहोशनसं राजन् हरिर्नारायणोऽन्तिके ।आसीनमृत्विजां मध्ये सदसि ब्रह्मवादिनाम्॥ 13 ॥

athāhośanasaṃ rājan harirnārāyaṇo'ntike | āsīnamṛtvijāṃ madhye sadasi brahmavādinām

ब्रह्मन् सन्तनु शिष्यस्य कर्मच्छिद्रं वितन्वतः ।यत्तत्कर्मसु वैषम्यं ब्रह्मदृष्टं समं भवेत्॥ 14 ॥

brahman santanu śiṣyasya karmacchidraṃ vitanvataḥ | yattatkarmasu vaiṣamyaṃ brahmadṛṣṭaṃ samaṃ bhavet

कुतस्तत्कर्मवैषम्यं यस्य कर्मेश्वरो भवान् ।यज्ञेशो यज्ञपुरुषः सर्वभावेन पूजितः॥ 15 ॥

kutastatkarmavaiṣamyaṃ yasya karmeśvaro bhavān | yajñeśo yajñapuruṣaḥ sarvabhāvena pūjitaḥ

मन्त्रतस्तन्त्रतश्छिद्रं देशकालार्हवस्तुतः ।सर्वं करोति निश्छिद्रं नामसङ्कीर्तनं तव॥ 16 ॥

mantratastantrataśchidraṃ deśakālārhavastutaḥ | sarvaṃ karoti niśchidraṃ nāmasaṅkīrtanaṃ tava

तथापि वदतो भूमन् करिष्याम्यनुशासनम् ।एतच्छ्रेयः परं पुंसां यत्तवाज्ञानुपालनम्॥ 17 ॥

tathāpi vadato bhūman kariṣyāmyanuśāsanam | etacchreyaḥ paraṃ puṃsāṃ yattavājñānupālanam

अभिनन्द्य हरेराज्ञामुशना भगवानिति ।यज्ञच्छिद्रं समाधत्त बलेर्विप्रर्षिभिः सह॥ 18 ॥

abhinandya harerājñāmuśanā bhagavāniti | yajñacchidraṃ samādhatta balerviprarṣibhiḥ saha

एवं बलेर्महीं राजन् भिक्षित्वा वामनो हरिः ।ददौ भ्रात्रे महेन्द्राय त्रिदिवं यत्परैर्हृतम्॥ 19 ॥

evaṃ balermahīṃ rājan bhikṣitvā vāmano hariḥ | dadau bhrātre mahendrāya tridivaṃ yatparairhṛtam

प्रजापतिपतिर्ब्रह्मा देवर्षिपितृभूमिपैः ।दक्षभृग्वङ्गिरोमुख्यैः कुमारेण भवेन च॥ 20 ॥

prajāpatipatirbrahmā devarṣipitṛbhūmipaiḥ | dakṣabhṛgvaṅgiromukhyaiḥ kumāreṇa bhavena ca

कश्यपस्यादितेः प्रीत्यै सर्वभूतभवाय च ।लोकानां लोकपालानामकरोद्वामनं पतिम्॥ 21 ॥

kaśyapasyāditeḥ prītyai sarvabhūtabhavāya ca | lokānāṃ lokapālānāmakarodvāmanaṃ patim

वेदानां सर्वदेवानां धर्मस्य यशसः श्रियः ।मङ्गलानां व्रतानां च कल्पं स्वर्गापवर्गयोः॥ 22 ॥

vedānāṃ sarvadevānāṃ dharmasya yaśasaḥ śriyaḥ | maṅgalānāṃ vratānāṃ ca kalpaṃ svargāpavargayoḥ

उपेन्द्रं कल्पयाञ्चक्रे पतिं सर्वविभूतये ।तदा सर्वाणि भूतानि भृशं मुमुदिरे नृप॥ 23 ॥

upendraṃ kalpayāñcakre patiṃ sarvavibhūtaye | tadā sarvāṇi bhūtāni bhṛśaṃ mumudire nṛpa

ततस्त्विन्द्रः पुरस्कृत्य देवयानेन वामनम् ।लोकपालैर्दिवं निन्ये ब्रह्मणा चानुमोदितः॥ 24 ॥

tatastvindraḥ puraskṛtya devayānena vāmanam | lokapālairdivaṃ ninye brahmaṇā cānumoditaḥ

प्राप्य त्रिभुवनं चेन्द्र उपेन्द्रभुजपालितः ।श्रिया परमया जुष्टो मुमुदे गतसाध्वसः॥ 25 ॥

prāpya tribhuvanaṃ cendra upendrabhujapālitaḥ | śriyā paramayā juṣṭo mumude gatasādhvasaḥ

ब्रह्मा शर्वः कुमारश्च भृग्वाद्या मुनयो नृप ।पितरः सर्वभूतानि सिद्धा वैमानिकाश्च ये॥ 26 ॥

brahmā śarvaḥ kumāraśca bhṛgvādyā munayo nṛpa | pitaraḥ sarvabhūtāni siddhā vaimānikāśca ye

सुमहत्कर्म तद्विष्णोर्गायन्तः परमाद्भुतम् ।धिष्ण्यानि स्वानि ते जग्मुरदितिं च शशंसिरे॥ 27 ॥

sumahatkarma tadviṣṇorgāyantaḥ paramādbhutam | dhiṣṇyāni svāni te jagmuraditiṃ ca śaśaṃsire

सर्वमेतन्मयाऽऽख्यातं भवतः कुलनन्दन ।उरुक्रमस्य चरितं श्रोतॄणामघमोचनम्॥ 28 ॥

sarvametanmayā''khyātaṃ bhavataḥ kulanandana | urukramasya caritaṃ śrotṝṇāmaghamocanam

पारं महिम्न उरुविक्रमतो गृणानो यः पार्थिवानि विममे स रजांसि मर्त्यः ।किं जायमान उत जात उपैति मर्त्य इत्याह मन्त्रदृगृषिः पुरुषस्य यस्य॥ 29 ॥

pāraṃ mahimna uruvikramato gṛṇāno yaḥ pārthivāni vimame sa rajāṃsi martyaḥ | kiṃ jāyamāna uta jāta upaiti martya ityāha mantradṛgṛṣiḥ puruṣasya yasya

य इदं देवदेवस्य हरेरद्भुतकर्मणः ।अवतारानुचरितं शृण्वन् याति परां गतिम्॥ 30 ॥

ya idaṃ devadevasya hareradbhutakarmaṇaḥ | avatārānucaritaṃ śṛṇvan yāti parāṃ gatim

क्रियमाणे कर्मणीदं दैवे पित्र्येऽथ मानुषे ।यत्र यत्रानुकीर्त्येत तत्तेषां सुकृतं विदुः॥ 31 ॥

kriyamāṇe karmaṇīdaṃ daive pitrye'tha mānuṣe | yatra yatrānukīrtyeta tatteṣāṃ sukṛtaṃ viduḥ

मष्टमस्कन्धे वामनावतारचरिते त्रयोविंशोऽध्यायः॥ 23b ॥

maṣṭamaskandhe vāmanāvatāracarite trayoviṃśo'dhyāyaḥ