Skandha 9, Adhyāya 2

एवं गतेऽथ सुद्युम्ने मनुर्वैवस्वतः सुते ।पुत्रकामस्तपस्तेपे यमुनायां शतं समाः॥ 1 ॥

evaṃ gate'tha sudyumne manurvaivasvataḥ sute | putrakāmastapastepe yamunāyāṃ śataṃ samāḥ

ततोऽयजन्मनुर्देवमपत्यार्थं हरिं प्रभुम् ।इक्ष्वाकुपूर्वजान् पुत्रान् लेभे स्वसदृशान् दश॥ 2 ॥

tato'yajanmanurdevamapatyārthaṃ hariṃ prabhum | ikṣvākupūrvajān putrān lebhe svasadṛśān daśa

पृषध्रस्तु मनोः पुत्रो गोपालो गुरुणा कृतः ।पालयामास गा यत्तो रात्र्यां वीरासनव्रतः॥ 3 ॥

pṛṣadhrastu manoḥ putro gopālo guruṇā kṛtaḥ | pālayāmāsa gā yatto rātryāṃ vīrāsanavrataḥ

एकदा प्राविशद्गोष्ठं शार्दूलो निशि वर्षति ।शयाना गाव उत्थाय भीतास्ता बभ्रमुर्व्रजे॥ 4 ॥

ekadā prāviśadgoṣṭhaṃ śārdūlo niśi varṣati | śayānā gāva utthāya bhītāstā babhramurvraje

एकां जग्राह बलवान् सा चुक्रोश भयातुरा ।तस्यास्तत्क्रन्दितं श्रुत्वा पृषध्रोऽभिससार ह॥ 5 ॥

ekāṃ jagrāha balavān sā cukrośa bhayāturā | tasyāstatkranditaṃ śrutvā pṛṣadhro'bhisasāra ha

खड्गमादाय तरसा प्रलीनोडुगणे निशि ।अजानन्नहनद्बभ्रोः शिरः शार्दूलशङ्कया॥ 6 ॥

khaḍgamādāya tarasā pralīnoḍugaṇe niśi | ajānannahanadbabhroḥ śiraḥ śārdūlaśaṅkayā

व्याघ्रोऽपि वृक्णश्रवणो निस्त्रिंशाग्राहतस्ततः ।निश्चक्राम भृशं भीतो रक्तं पथि समुत्सृजन्॥ 7 ॥

vyāghro'pi vṛkṇaśravaṇo nistriṃśāgrāhatastataḥ | niścakrāma bhṛśaṃ bhīto raktaṃ pathi samutsṛjan

मन्यमानो हतं व्याघ्रं पृषध्रः परवीरहा ।अद्राक्षीत्स्वहतां बभ्रुं व्युष्टायां निशि दुःखितः॥ 8 ॥

manyamāno hataṃ vyāghraṃ pṛṣadhraḥ paravīrahā | adrākṣītsvahatāṃ babhruṃ vyuṣṭāyāṃ niśi duḥkhitaḥ

तं शशाप कुलाचार्यः कृतागसमकामतः ।न क्षत्रबन्धुः शूद्रस्त्वं कर्मणा भवितामुना॥ 9 ॥

taṃ śaśāpa kulācāryaḥ kṛtāgasamakāmataḥ | na kṣatrabandhuḥ śūdrastvaṃ karmaṇā bhavitāmunā

एवं शप्तस्तु गुरुणा प्रत्यगृह्णात्कृताञ्जलिः ।अधारयद्व्रतं वीर ऊर्ध्वरेता मुनिप्रियम्॥ 10 ॥

evaṃ śaptastu guruṇā pratyagṛhṇātkṛtāñjaliḥ | adhārayadvrataṃ vīra ūrdhvaretā munipriyam

वासुदेवे भगवति सर्वात्मनि परेऽमले ।एकान्तित्वं गतो भक्त्या सर्वभूतसुहृत्समः॥ 11 ॥

vāsudeve bhagavati sarvātmani pare'male | ekāntitvaṃ gato bhaktyā sarvabhūtasuhṛtsamaḥ

विमुक्तसङ्गः शान्तात्मा संयताक्षोऽपरिग्रहः ।यदृच्छयोपपन्नेन कल्पयन् वृत्तिमात्मनः॥ 12 ॥

vimuktasaṅgaḥ śāntātmā saṃyatākṣo'parigrahaḥ | yadṛcchayopapannena kalpayan vṛttimātmanaḥ

आत्मन्यात्मानमाधाय ज्ञानतृप्तः समाहितः ।विचचार महीमेतां जडान्धबधिराकृतिः॥ 13 ॥

ātmanyātmānamādhāya jñānatṛptaḥ samāhitaḥ | vicacāra mahīmetāṃ jaḍāndhabadhirākṛtiḥ

एवंवृत्तो वनं गत्वा दृष्ट्वा दावाग्निमुत्थितम् ।तेनोपयुक्तकरणो ब्रह्म प्राप परं मुनिः॥ 14 ॥

evaṃvṛtto vanaṃ gatvā dṛṣṭvā dāvāgnimutthitam | tenopayuktakaraṇo brahma prāpa paraṃ muniḥ

कविः कनीयान् विषयेषु निःस्पृहो विसृज्य राज्यं सह बन्धुभिर्वनम् ।निवेश्य चित्ते पुरुषं स्वरोचिषं विवेश कैशोरवयाः परं गतः॥ 15 ॥

kaviḥ kanīyān viṣayeṣu niḥspṛho visṛjya rājyaṃ saha bandhubhirvanam | niveśya citte puruṣaṃ svarociṣaṃ viveśa kaiśoravayāḥ paraṃ gataḥ

करूषान्मानवादासन् कारूषाः क्षत्रजातयः ।उत्तरापथगोप्तारो ब्रह्मण्या धर्मवत्सलाः॥ 16 ॥

karūṣānmānavādāsan kārūṣāḥ kṣatrajātayaḥ | uttarāpathagoptāro brahmaṇyā dharmavatsalāḥ

धृष्टाद्धार्ष्टमभूत्क्षत्रं ब्रह्मभूयं गतं क्षितौ ।नृगस्य वंशः सुमतिर्भूतज्योतिस्ततो वसुः॥ 17 ॥

dhṛṣṭāddhārṣṭamabhūtkṣatraṃ brahmabhūyaṃ gataṃ kṣitau | nṛgasya vaṃśaḥ sumatirbhūtajyotistato vasuḥ

वसोः प्रतीकस्तत्पुत्र ओघवानोघवत्पिता ।कन्या चौघवती नाम सुदर्शन उवाह ताम्॥ 18 ॥

vasoḥ pratīkastatputra oghavānoghavatpitā | kanyā caughavatī nāma sudarśana uvāha tām

चित्रसेनो नरिष्यन्ताद्दक्षस्तस्य सुतोऽभवत् ।तस्य मीढ्वांस्ततः कूर्च इन्द्रसेनस्तु तत्सुतः॥ 19 ॥

citraseno nariṣyantāddakṣastasya suto'bhavat | tasya mīḍhvāṃstataḥ kūrca indrasenastu tatsutaḥ

वीतिहोत्रस्त्विन्द्रसेनात्तस्य सत्यश्रवा अभूत् ।उरुश्रवाः सुतस्तस्य देवदत्तस्ततोऽभवत्॥ 20 ॥

vītihotrastvindrasenāttasya satyaśravā abhūt | uruśravāḥ sutastasya devadattastato'bhavat

ततोऽग्निवेश्यो भगवानग्निः स्वयमभूत्सुतः ।कानीन इति विख्यातो जातूकर्ण्यो महान् ऋषिः॥ 21 ॥

tato'gniveśyo bhagavānagniḥ svayamabhūtsutaḥ | kānīna iti vikhyāto jātūkarṇyo mahān ṛṣiḥ

ततो ब्रह्मकुलं जातमाग्निवेश्यायनं नृप ।नरिष्यन्तान्वयः प्रोक्तो दिष्टवंशमतः शृणु॥ 22 ॥

tato brahmakulaṃ jātamāgniveśyāyanaṃ nṛpa | nariṣyantānvayaḥ prokto diṣṭavaṃśamataḥ śṛṇu

नाभागो दिष्टपुत्रोऽन्यः कर्मणा वैश्यतां गतः ।भलन्दनः सुतस्तस्य वत्सप्रीतिर्भलन्दनात्॥ 23 ॥

nābhāgo diṣṭaputro'nyaḥ karmaṇā vaiśyatāṃ gataḥ | bhalandanaḥ sutastasya vatsaprītirbhalandanāt

वत्सप्रीतेः सुतः प्रांशुस्तत्सुतं प्रमतिं विदुः ।खनित्रः प्रमतेस्तस्माच्चाक्षुषोऽथ विविंशतिः॥ 24 ॥

vatsaprīteḥ sutaḥ prāṃśustatsutaṃ pramatiṃ viduḥ | khanitraḥ pramatestasmāccākṣuṣo'tha viviṃśatiḥ

विविंशतिसुतो रम्भः खनिनेत्रोऽस्य धार्मिकः ।करन्धमो महाराज तस्यासीदात्मजो नृप॥ 25 ॥

viviṃśatisuto rambhaḥ khaninetro'sya dhārmikaḥ | karandhamo mahārāja tasyāsīdātmajo nṛpa

तस्यावीक्षित्सुतो यस्य मरुत्तश्चक्रवर्त्यभूत् ।संवर्तोऽयाजयद्यं वै महायोग्यङ्गिरःसुतः॥ 26 ॥

tasyāvīkṣitsuto yasya maruttaścakravartyabhūt | saṃvarto'yājayadyaṃ vai mahāyogyaṅgiraḥsutaḥ

मरुत्तस्य यथा यज्ञो न तथान्न्यस्य कश्चन ।सर्वं हिरण्मयं त्वासीद्यत्किञ्चिच्चास्य शोभनम्॥ 27 ॥

maruttasya yathā yajño na tathānnyasya kaścana | sarvaṃ hiraṇmayaṃ tvāsīdyatkiñciccāsya śobhanam

अमाद्यदिन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर्द्विजातयः ।मरुतः परिवेष्टारो विश्वेदेवाः सभासदः॥ 28 ॥

amādyadindraḥ somena dakṣiṇābhirdvijātayaḥ | marutaḥ pariveṣṭāro viśvedevāḥ sabhāsadaḥ

मरुत्तस्य दमः पुत्रस्तस्यासीद्राज्यवर्धनः ।सुधृतिस्तत्सुतो जज्ञे सौधृतेयो नरः सुतः॥ 29 ॥

maruttasya damaḥ putrastasyāsīdrājyavardhanaḥ | sudhṛtistatsuto jajñe saudhṛteyo naraḥ sutaḥ

तत्सुतः केवलस्तस्माद्बन्धुमान् वेगवांस्ततः ।बन्धुस्तस्याभवद्यस्य तृणबिन्दुर्महीपतिः॥ 30 ॥

tatsutaḥ kevalastasmādbandhumān vegavāṃstataḥ | bandhustasyābhavadyasya tṛṇabindurmahīpatiḥ

तं भेजेऽलम्बुषा देवी भजनीयगुणालयम् ।वराप्सरा यतः पुत्राः कन्या चेडविडाभवत्॥ 31 ॥

taṃ bheje'lambuṣā devī bhajanīyaguṇālayam | varāpsarā yataḥ putrāḥ kanyā ceḍaviḍābhavat

तस्यामुत्पादयामास विश्रवा धनदं सुतम् ।प्रादाय विद्यां परमामृषिर्योगेश्वरात्पितुः॥ 32 ॥

tasyāmutpādayāmāsa viśravā dhanadaṃ sutam | prādāya vidyāṃ paramāmṛṣiryogeśvarātpituḥ

विशालः शून्यबन्धुश्च धूम्रकेतुश्च तत्सुताः ।विशालो वंशकृद्राजा वैशालीं निर्ममे पुरीम्॥ 33 ॥

viśālaḥ śūnyabandhuśca dhūmraketuśca tatsutāḥ | viśālo vaṃśakṛdrājā vaiśālīṃ nirmame purīm

हेमचन्द्रः सुतस्तस्य धूम्राक्षस्तस्य चात्मजः ।तत्पुत्रात्संयमादासीत्कृशाश्वः सहदेवजः॥ 34 ॥

hemacandraḥ sutastasya dhūmrākṣastasya cātmajaḥ | tatputrātsaṃyamādāsītkṛśāśvaḥ sahadevajaḥ

कृशाश्वात्सोमदत्तोऽभूद्योऽश्वमेधैरिडस्पतिम् ।इष्ट्वा पुरुषमापाग्र्यां गतिं योगेश्वराश्रितः॥ 35 ॥

kṛśāśvātsomadatto'bhūdyo'śvamedhairiḍaspatim | iṣṭvā puruṣamāpāgryāṃ gatiṃ yogeśvarāśritaḥ

सौमदत्तिस्तु सुमतिस्तत्सुतो जनमेजयः ।एते वैशालभूपालास्तृणबिन्दोर्यशोधराः॥ 36 ॥

saumadattistu sumatistatsuto janamejayaḥ | ete vaiśālabhūpālāstṛṇabindoryaśodharāḥ

संहितायां नवमस्कन्धे द्वितीयोऽध्यायः॥ 2b ॥

saṃhitāyāṃ navamaskandhe dvitīyo'dhyāyaḥ