Skandha 9, Adhyāya 10

खट्वाङ्गाद्दीर्घबाहुश्च रघुस्तस्मात्पृथुश्रवाः ।अजस्ततो महाराजस्तस्माद्दशरथोऽभवत्॥ 1 ॥

khaṭvāṅgāddīrghabāhuśca raghustasmātpṛthuśravāḥ | ajastato mahārājastasmāddaśaratho'bhavat

तस्यापि भगवानेष साक्षाद्ब्रह्ममयो हरिः ।अंशांशेन चतुर्धागात्पुत्रत्वं प्रार्थितः सुरैः ।रामलक्ष्मणभरतशत्रुघ्ना इति संज्ञया॥ 2 ॥

tasyāpi bhagavāneṣa sākṣādbrahmamayo hariḥ | aṃśāṃśena caturdhāgātputratvaṃ prārthitaḥ suraiḥ | rāmalakṣmaṇabharataśatrughnā iti saṃjñayā

तस्यानुचरितं राजन्नृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ।श्रुतं हि वर्णितं भूरि त्वया सीतापतेर्मुहुः॥ 3 ॥

tasyānucaritaṃ rājannṛṣibhistattvadarśibhiḥ | śrutaṃ hi varṇitaṃ bhūri tvayā sītāpatermuhuḥ

गुर्वर्थे त्यक्तराज्यो व्यचरदनुवनं पद्मपद्भ्यां प्रियायाः पाणिस्पर्शाक्षमाभ्यां मृजितपथरुजो यो हरीन्द्रानुजाभ्याम् ।वैरूप्याच्छूर्पणख्याः प्रियविरहरुषाऽऽरोपितभ्रूविजृम्भ- त्रस्ताब्धिर्बद्धसेतुः खलदवदहनः कोसलेन्द्रोऽवतान्नः॥ 4 ॥

gurvarthe tyaktarājyo vyacaradanuvanaṃ padmapadbhyāṃ priyāyāḥ pāṇisparśākṣamābhyāṃ mṛjitapatharujo yo harīndrānujābhyām | vairūpyācchūrpaṇakhyāḥ priyaviraharuṣā''ropitabhrūvijṛmbha- trastābdhirbaddhasetuḥ khaladavadahanaḥ kosalendro'vatānnaḥ

विश्वामित्राध्वरे येन मारीचाद्या निशाचराः ।पश्यतो लक्ष्मणस्यैव हता नैरृतपुङ्गवाः॥ 5 ॥

viśvāmitrādhvare yena mārīcādyā niśācarāḥ | paśyato lakṣmaṇasyaiva hatā nairṛtapuṅgavāḥ

यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् ।आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्जीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये॥ 6 ॥

yo lokavīrasamitau dhanuraiśamugraṃ sītāsvayaṃvaragṛhe triśatopanītam | ādāya bālagajalīla ivekṣuyaṣṭiṃ sajjīkṛtaṃ nṛpa vikṛṣya babhañja madhye

जित्वानुरूपगुणशीलवयोऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् ।मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत्प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम्॥ 7 ॥

jitvānurūpaguṇaśīlavayo'ṅgarūpāṃ sītābhidhāṃ śriyamurasyabhilabdhamānām | mārge vrajan bhṛgupatervyanayatprarūḍhaṃ darpaṃ mahīmakṛta yastrirarājabījām

यः सत्यपाशपरिवीतपितुर्निदेशं स्त्रैणस्य चापि शिरसा जगृहे सभार्यः ।राज्यं श्रियं प्रणयिनः सुहृदो निवासं त्यक्त्वा ययौ वनमसूनिव मुक्तसङ्गः॥ 8 ॥

yaḥ satyapāśaparivītapiturnideśaṃ straiṇasya cāpi śirasā jagṛhe sabhāryaḥ | rājyaṃ śriyaṃ praṇayinaḥ suhṛdo nivāsaṃ tyaktvā yayau vanamasūniva muktasaṅgaḥ

रक्षःस्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे- स्तस्याः खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् ।जघ्ने चतुर्दशसहस्रमपारणीय- कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम्॥ 9 ॥

rakṣaḥsvasurvyakṛta rūpamaśuddhabuddhe- stasyāḥ kharatriśiradūṣaṇamukhyabandhūn | jaghne caturdaśasahasramapāraṇīya- kodaṇḍapāṇiraṭamāna uvāsa kṛcchram

सीताकथाश्रवणदीपितहृच्छयेन सृष्टं विलोक्य नृपते दशकन्धरेण ।जघ्नेऽद्भुतैणवपुषाऽऽश्रमतोऽपकृष्टो मारीचमाशु विशिखेन यथा कमुग्रः॥ 10 ॥

sītākathāśravaṇadīpitahṛcchayena sṛṣṭaṃ vilokya nṛpate daśakandhareṇa | jaghne'dbhutaiṇavapuṣā''śramato'pakṛṣṭo mārīcamāśu viśikhena yathā kamugraḥ

रक्षोऽधमेन वृकवद्विपिनेऽसमक्षं वैदेहराजदुहितर्यपयापितायाम् ।भ्रात्रा वने कृपणवत्प्रियया वियुक्तः स्त्रीसङ्गिनां गतिमिति प्रथयंश्चचार॥ 11 ॥

rakṣo'dhamena vṛkavadvipine'samakṣaṃ vaideharājaduhitaryapayāpitāyām | bhrātrā vane kṛpaṇavatpriyayā viyuktaḥ strīsaṅgināṃ gatimiti prathayaṃścacāra

दग्ध्वाऽऽत्मकृत्यहतकृत्यमहन् कबन्धं सख्यं विधाय कपिभिर्दयितागतिं तैः ।बुद्ध्वाथ वालिनि हते प्लवगेन्द्रसैन्यै- र्वेलामगात्स मनुजोऽजभवार्चिताङ्घ्रिः॥ 12 ॥

dagdhvā''tmakṛtyahatakṛtyamahan kabandhaṃ sakhyaṃ vidhāya kapibhirdayitāgatiṃ taiḥ | buddhvātha vālini hate plavagendrasainyai- rvelāmagātsa manujo'jabhavārcitāṅghriḥ

यद्रोषविभ्रमविवृत्तकटाक्षपात- सम्भ्रान्तनक्रमकरो भयगीर्णघोषः ।सिन्धुः शिरस्यर्हणं परिगृह्य रूपी पादारविन्दमुपगम्य बभाष एतत्॥ 13 ॥

yadroṣavibhramavivṛttakaṭākṣapāta- sambhrāntanakramakaro bhayagīrṇaghoṣaḥ | sindhuḥ śirasyarhaṇaṃ parigṛhya rūpī pādāravindamupagamya babhāṣa etat

न त्वां वयं जडधियो नु विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् ।यत्सत्त्वतः सुरगणा रजसः प्रजेशा मन्योश्च भूतपतयः स भवान् गुणेशः॥ 14 ॥

na tvāṃ vayaṃ jaḍadhiyo nu vidāma bhūman kūṭasthamādipuruṣaṃ jagatāmadhīśam | yatsattvataḥ suragaṇā rajasaḥ prajeśā manyośca bhūtapatayaḥ sa bhavān guṇeśaḥ

कामं प्रयाहि जहि विश्रवसोऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् ।बध्नीहि सेतुमिह ते यशसो वितत्यै गायन्ति दिग्विजयिनो यमुपेत्य भूपाः॥ 15 ॥

kāmaṃ prayāhi jahi viśravaso'vamehaṃ trailokyarāvaṇamavāpnuhi vīra patnīm | badhnīhi setumiha te yaśaso vitatyai gāyanti digvijayino yamupetya bhūpāḥ

बद्ध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटैः सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गैः ।सुग्रीवनीलहनुमत्प्रमुखैरनीकै- र्लङ्कांविभीषणदृशाऽऽविशदग्रदग्धाम्॥ 16 ॥

baddhvodadhau raghupatirvividhādrikūṭaiḥ setuṃ kapīndrakarakampitabhūruhāṅgaiḥ | sugrīvanīlahanumatpramukhairanīkai- rlaṅkāṃvibhīṣaṇadṛśā''viśadagradagdhām

सा वानरेन्द्रबलरुद्धविहारकोष्ठ- श्रीद्वारगोपुरसदोवलभीविटङ्का ।निर्भज्यमानधिषणध्वजहेमकुम्भ- शृङ्गाटका गजकुलैर्ह्रदिनीव घूर्णा॥ 17 ॥

sā vānarendrabalaruddhavihārakoṣṭha- śrīdvāragopurasadovalabhīviṭaṅkā | nirbhajyamānadhiṣaṇadhvajahemakumbha- śṛṅgāṭakā gajakulairhradinīva ghūrṇā

रक्षःपतिस्तदवलोक्य निकुम्भकुम्भ- धूम्राक्षदुर्मुखसुरान्तकनरान्तकादीन् ।पुत्रं प्रहस्तमतिकायविकम्पनादीन् सर्वानुगान् समहिनोदथ कुम्भकर्णम्॥ 18 ॥

rakṣaḥpatistadavalokya nikumbhakumbha- dhūmrākṣadurmukhasurāntakanarāntakādīn | putraṃ prahastamatikāyavikampanādīn sarvānugān samahinodatha kumbhakarṇam

तां यातुधानपृतनामसिशूलचाप- प्रासर्ष्टिशक्तिशरतोमरखड्गदुर्गाम् ।सुग्रीवलक्ष्मणमरुत्सुतगन्धमाद- नीलाङ्गदर्क्षपनसादिभिरन्वितोऽगात्॥ 19 ॥

tāṃ yātudhānapṛtanāmasiśūlacāpa- prāsarṣṭiśaktiśaratomarakhaḍgadurgām | sugrīvalakṣmaṇamarutsutagandhamāda- nīlāṅgadarkṣapanasādibhiranvito'gāt

तेऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्वे द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधैः ।जघ्नुर्द्रुमैर्गिरिगदेषुभिरङ्गदाद्याः सीताभिमर्शहतमङ्गलरावणेशान्॥ 20 ॥

te'nīkapā raghupaterabhipatya sarve dvandvaṃ varūthamibhapattirathāśvayodhaiḥ | jaghnurdrumairgirigadeṣubhiraṅgadādyāḥ sītābhimarśahatamaṅgalarāvaṇeśān

रक्षःपतिः स्वबलनष्टिमवेक्ष्य रुष्ट आरुह्य यानकमथाभिससार रामम् ।स्वःस्यन्दने द्युमति मातलिनोपनीते विभ्राजमानमहनन्निशितैः क्षुरप्रैः॥ 21 ॥

rakṣaḥpatiḥ svabalanaṣṭimavekṣya ruṣṭa āruhya yānakamathābhisasāra rāmam | svaḥsyandane dyumati mātalinopanīte vibhrājamānamahananniśitaiḥ kṣurapraiḥ

रामस्तमाह पुरुषादपुरीष यन्नः कान्तासमक्षमसतापहृता श्ववत्ते ।त्यक्तत्रपस्य फलमद्य जुगुप्सितस्य यच्छामि काल इव कर्तुरलङ्घ्यवीर्यः॥ 22 ॥

rāmastamāha puruṣādapurīṣa yannaḥ kāntāsamakṣamasatāpahṛtā śvavatte | tyaktatrapasya phalamadya jugupsitasya yacchāmi kāla iva karturalaṅghyavīryaḥ

एवं क्षिपन् धनुषि सन्धितमुत्ससर्ज बाणं स वज्रमिव तद्धृदयं बिभेद ।सोऽसृग्वमन् दशमुखैर्न्यपतद्विमाना- द्धाहेति जल्पति जने सुकृतीव रिक्तः॥ 23 ॥

evaṃ kṣipan dhanuṣi sandhitamutsasarja bāṇaṃ sa vajramiva taddhṛdayaṃ bibheda | so'sṛgvaman daśamukhairnyapatadvimānā- ddhāheti jalpati jane sukṛtīva riktaḥ

ततो निष्क्रम्य लङ्काया यातुधान्यः सहस्रशः ।मन्दोदर्या समं तस्मिन् प्ररुदत्य उपाद्रवन्॥ 24 ॥

tato niṣkramya laṅkāyā yātudhānyaḥ sahasraśaḥ | mandodaryā samaṃ tasmin prarudatya upādravan

स्वान् स्वान् बन्धून् परिष्वज्य लक्ष्मणेषुभिरर्दितान् ।रुरुदुः सुस्वरं दीना घ्नन्त्य आत्मानमात्मना॥ 25 ॥

svān svān bandhūn pariṣvajya lakṣmaṇeṣubhirarditān | ruruduḥ susvaraṃ dīnā ghnantya ātmānamātmanā

हा हताः स्म वयं नाथ लोकरावण रावण ।कं यायाच्छरणं लङ्का त्वद्विहीना परार्दिता॥ 26 ॥

hā hatāḥ sma vayaṃ nātha lokarāvaṇa rāvaṇa | kaṃ yāyāccharaṇaṃ laṅkā tvadvihīnā parārditā

नैवं वेद महाभाग भवान् कामवशं गतः ।तेजोऽनुभावं सीताया येन नीतो दशामिमाम्॥ 27 ॥

naivaṃ veda mahābhāga bhavān kāmavaśaṃ gataḥ | tejo'nubhāvaṃ sītāyā yena nīto daśāmimām

कृतैषा विधवा लङ्का वयं च कुलनन्दन ।देहः कृतोऽन्नं गृध्राणामात्मा नरकहेतवे॥ 28 ॥

kṛtaiṣā vidhavā laṅkā vayaṃ ca kulanandana | dehaḥ kṛto'nnaṃ gṛdhrāṇāmātmā narakahetave

स्वानां विभीषणश्चक्रे कोसलेन्द्रानुमोदितः ।पितृमेधविधानेन यदुक्तं साम्परायिकम्॥ 29 ॥

svānāṃ vibhīṣaṇaścakre kosalendrānumoditaḥ | pitṛmedhavidhānena yaduktaṃ sāmparāyikam

ततो ददर्श भगवानशोकवनिकाश्रमे ।क्षामां स्वविरहव्याधिं शिंशपामूलमास्थिताम्॥ 30 ॥

tato dadarśa bhagavānaśokavanikāśrame | kṣāmāṃ svavirahavyādhiṃ śiṃśapāmūlamāsthitām

रामः प्रियतमां भार्यां दीनां वीक्ष्यान्वकम्पत ।आत्मसन्दर्शनाह्लादविकसन्मुखपङ्कजाम्॥ 31 ॥

rāmaḥ priyatamāṃ bhāryāṃ dīnāṃ vīkṣyānvakampata | ātmasandarśanāhlādavikasanmukhapaṅkajām

आरोप्यारुरुहे यानं भ्रातृभ्यां हनुमद्युतः ।विभीषणाय भगवान् दत्त्वा रक्षोगणेशताम्॥ 32 ॥

āropyāruruhe yānaṃ bhrātṛbhyāṃ hanumadyutaḥ | vibhīṣaṇāya bhagavān dattvā rakṣogaṇeśatām

लङ्कामायुश्च कल्पान्तं ययौ चीर्णव्रतः पुरीम् ।अवकीर्यमाणः सुकुसुमैर्लोकपालार्पितैः पथि॥ 33 ॥

laṅkāmāyuśca kalpāntaṃ yayau cīrṇavrataḥ purīm | avakīryamāṇaḥ sukusumairlokapālārpitaiḥ pathi

उपगीयमानचरितः शतधृत्यादिभिर्मुदा ।गोमूत्रयावकं श्रुत्वा भ्रातरं वल्कलाम्बरम्॥ 34 ॥

upagīyamānacaritaḥ śatadhṛtyādibhirmudā | gomūtrayāvakaṃ śrutvā bhrātaraṃ valkalāmbaram

महाकारुणिकोऽतप्यज्जटिलं स्थण्डिलेशयम् ।भरतः प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितैः॥ 35 ॥

mahākāruṇiko'tapyajjaṭilaṃ sthaṇḍileśayam | bharataḥ prāptamākarṇya paurāmātyapurohitaiḥ

पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ।नन्दिग्रामात्स्वशिबिराद्गीतवादित्रनिःस्वनैः॥ 36 ॥

pāduke śirasi nyasya rāmaṃ pratyudyato'grajam | nandigrāmātsvaśibirādgītavāditraniḥsvanaiḥ

ब्रह्मघोषेण च मुहुः पठद्भिर्ब्रह्मवादिभिः ।स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथैः॥ 37 ॥

brahmaghoṣeṇa ca muhuḥ paṭhadbhirbrahmavādibhiḥ | svarṇakakṣapatākābhirhaimaiścitradhvajai rathaiḥ

सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटैः पुरटवर्मभिः ।श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगैः॥ 38 ॥

sadaśvai rukmasannāhairbhaṭaiḥ puraṭavarmabhiḥ | śreṇībhirvāramukhyābhirbhṛtyaiścaiva padānugaiḥ

पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च ।पादयोर्न्यपतत्प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षणः॥ 39 ॥

pārameṣṭhyānyupādāya paṇyānyuccāvacāni ca | pādayornyapatatpremṇā praklinnahṛdayekṣaṇaḥ

पादुके न्यस्य पुरतः प्राञ्जलिर्बाष्पलोचनः ।तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलैः॥ 40 ॥

pāduke nyasya purataḥ prāñjalirbāṣpalocanaḥ | tamāśliṣya ciraṃ dorbhyāṃ snāpayan netrajairjalaiḥ

रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमाः ।तेभ्यः स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृतः॥ 41 ॥

rāmo lakṣmaṇasītābhyāṃ viprebhyo ye'rhasattamāḥ | tebhyaḥ svayaṃ namaścakre prajābhiśca namaskṛtaḥ

धुन्वन्त उत्तरासङ्गान् पतिं वीक्ष्य चिरागतम् ।उत्तराः कोसला माल्यैः किरन्तो ननृतुर्मुदा॥ 42 ॥

dhunvanta uttarāsaṅgān patiṃ vīkṣya cirāgatam | uttarāḥ kosalā mālyaiḥ kiranto nanṛturmudā

पादुके भरतोऽगृह्णाच्चामरव्यजनोत्तमे ।विभीषणः ससुग्रीवः श्वेतच्छत्रं मरुत्सुतः॥ 43 ॥

pāduke bharato'gṛhṇāccāmaravyajanottame | vibhīṣaṇaḥ sasugrīvaḥ śvetacchatraṃ marutsutaḥ

धनुर्निषङ्गान् शत्रुघ्नः सीता तीर्थकमण्डलुम् ।अबिभ्रदङ्गदः खड्गं हैमं चर्मर्क्षराण्नृप॥ 44 ॥

dhanurniṣaṅgān śatrughnaḥ sītā tīrthakamaṇḍalum | abibhradaṅgadaḥ khaḍgaṃ haimaṃ carmarkṣarāṇnṛpa

पुष्पकस्थोऽन्वितः स्त्रीभिः स्तूयमानश्च वन्दिभिः ।विरेजे भगवान् राजन् ग्रहैश्चन्द्र इवोदितः॥ 45 ॥

puṣpakastho'nvitaḥ strībhiḥ stūyamānaśca vandibhiḥ | vireje bhagavān rājan grahaiścandra ivoditaḥ

भ्रातृभिर्नन्दितः सोऽपि सोत्सवां प्राविशत्पुरीम् ।प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नीः स्वमातरम्॥ 46 ॥

bhrātṛbhirnanditaḥ so'pi sotsavāṃ prāviśatpurīm | praviśya rājabhavanaṃ gurupatnīḥ svamātaram

गुरून् वयस्यावरजान् पूजितः प्रत्यपूजयत् ।वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत्समुपेयतुः॥ 47 ॥

gurūn vayasyāvarajān pūjitaḥ pratyapūjayat | vaidehī lakṣmaṇaścaiva yathāvatsamupeyatuḥ

पुत्रान् स्वमातरस्तास्तु प्राणांस्तन्व इवोत्थिताः ।आरोप्याङ्केऽभिषिञ्चन्त्यो बाष्पौघैर्विजहुः शुचः॥ 48 ॥

putrān svamātarastāstu prāṇāṃstanva ivotthitāḥ | āropyāṅke'bhiṣiñcantyo bāṣpaughairvijahuḥ śucaḥ

जटा निर्मुच्य विधिवत्कुलवृद्धैः समं गुरुः ।अभ्यषिञ्चद्यथैवेन्द्रं चतुःसिन्धुजलादिभिः॥ 49 ॥

jaṭā nirmucya vidhivatkulavṛddhaiḥ samaṃ guruḥ | abhyaṣiñcadyathaivendraṃ catuḥsindhujalādibhiḥ

एवं कृतशिरःस्नानः सुवासाः स्रग्व्यलङ्कृतः ।स्वलङ्कृतैः सुवासोभिर्भ्रातृभिर्भार्यया बभौ॥ 50 ॥

evaṃ kṛtaśiraḥsnānaḥ suvāsāḥ sragvyalaṅkṛtaḥ | svalaṅkṛtaiḥ suvāsobhirbhrātṛbhirbhāryayā babhau

अग्रहीदासनं भ्रात्रा प्रणिपत्य प्रसादितः ।प्रजाः स्वधर्मनिरता वर्णाश्रमगुणान्विताः ।जुगोप पितृवद्रामो मेनिरे पितरं च तम्॥ 51 ॥

agrahīdāsanaṃ bhrātrā praṇipatya prasāditaḥ | prajāḥ svadharmaniratā varṇāśramaguṇānvitāḥ | jugopa pitṛvadrāmo menire pitaraṃ ca tam

त्रेतायां वर्तमानायां कालः कृतसमोऽभवत् ।रामे राजनि धर्मज्ञे सर्वभूतसुखावहे॥ 52 ॥

tretāyāṃ vartamānāyāṃ kālaḥ kṛtasamo'bhavat | rāme rājani dharmajñe sarvabhūtasukhāvahe

वनानि नद्यो गिरयो वर्षाणि द्वीपसिन्धवः ।सर्वे कामदुघा आसन् प्रजानां भरतर्षभ॥ 53 ॥

vanāni nadyo girayo varṣāṇi dvīpasindhavaḥ | sarve kāmadughā āsan prajānāṃ bharatarṣabha

नाधिव्याधिजराग्लानिदुःखशोकभयक्लमाः ।मृत्युश्चानिच्छतां नासीद्रामे राजन्यधोक्षजे॥ 54 ॥

nādhivyādhijarāglāniduḥkhaśokabhayaklamāḥ | mṛtyuścānicchatāṃ nāsīdrāme rājanyadhokṣaje

एकपत्नीव्रतधरो राजर्षिचरितः शुचिः ।स्वधर्मं गृहमेधीयं शिक्षयन् स्वयमाचरत्॥ 55 ॥

ekapatnīvratadharo rājarṣicaritaḥ śuciḥ | svadharmaṃ gṛhamedhīyaṃ śikṣayan svayamācarat

प्रेम्णानुवृत्त्या शीलेन प्रश्रयावनता सती ।भिया ह्रिया च भावज्ञा भर्तुः सीताहरन्मनः॥ 56 ॥

premṇānuvṛttyā śīlena praśrayāvanatā satī | bhiyā hriyā ca bhāvajñā bhartuḥ sītāharanmanaḥ

नवमस्कन्धे रामचरिते दशमोऽध्यायः॥ 10b ॥

navamaskandhe rāmacarite daśamo'dhyāyaḥ