Bhagavata Purana
189
अध्याय 189 / 335

Skandha 9, Adhyāya 12

17 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ17 श्लोक

अध्याय 189

श्लोक 1

कुशस्य चातिथिस्तस्मान्निषधस्तत्सुतो नभः ।पुण्डरीकोऽथ तत्पुत्रः क्षेमधन्वाभवत्ततः

kuśasya cātithistasmānniṣadhastatsuto nabhaḥ | puṇḍarīko'tha tatputraḥ kṣemadhanvābhavattataḥ

अध्याय 189

श्लोक 2

देवानीकस्ततोऽनीहः पारियात्रोऽथ तत्सुतः ।ततो बलस्थलस्तस्माद्वज्रनाभोऽर्कसम्भवः

devānīkastato'nīhaḥ pāriyātro'tha tatsutaḥ | tato balasthalastasmādvajranābho'rkasambhavaḥ

अध्याय 189

श्लोक 3

खगणस्तत्सुतस्तस्माद्विधृतिश्चाभवत्सुतः ।ततो हिरण्यनाभोऽभूद्योगाचार्यस्तु जैमिनेः

khagaṇastatsutastasmādvidhṛtiścābhavatsutaḥ | tato hiraṇyanābho'bhūdyogācāryastu jaimineḥ

अध्याय 189

श्लोक 4

शिष्यः कौसल्य आध्यात्मं याज्ञवल्क्योऽध्यगाद्यतः ।योगं महोदयमृषिर्हृदयग्रन्थिभेदकम्

śiṣyaḥ kausalya ādhyātmaṃ yājñavalkyo'dhyagādyataḥ | yogaṃ mahodayamṛṣirhṛdayagranthibhedakam

अध्याय 189

श्लोक 5

पुष्यो हिरण्यनाभस्य ध्रुवसन्धिस्ततोऽभवत् ।सुदर्शनोऽथाग्निवर्णः शीघ्रस्तस्य मरुः सुतः

puṣyo hiraṇyanābhasya dhruvasandhistato'bhavat | sudarśano'thāgnivarṇaḥ śīghrastasya maruḥ sutaḥ

अध्याय 189

श्लोक 6

योऽसावास्ते योगसिद्धः कलापग्राममाश्रितः ।कलेरन्ते सूर्यवंशं नष्टं भावयिता पुनः

yo'sāvāste yogasiddhaḥ kalāpagrāmamāśritaḥ | kalerante sūryavaṃśaṃ naṣṭaṃ bhāvayitā punaḥ

अध्याय 189

श्लोक 7

तस्मात्प्रसुश्रुतस्तस्य सन्धिस्तस्याप्यमर्षणः ।महस्वांस्तत्सुतस्तस्माद्विश्वसाह्वोऽन्वजायत

tasmātprasuśrutastasya sandhistasyāpyamarṣaṇaḥ | mahasvāṃstatsutastasmādviśvasāhvo'nvajāyata

अध्याय 189

श्लोक 8

ततः प्रसेनजित्तस्मात्तक्षको भविता पुनः ।ततो बृहद्बलो यस्तु पित्रा ते समरे हतः

tataḥ prasenajittasmāttakṣako bhavitā punaḥ | tato bṛhadbalo yastu pitrā te samare hataḥ

अध्याय 189

श्लोक 9

एते हीक्ष्वाकुभूपाला अतीताः शृण्वनागतान् ।बृहद्बलस्य भविता पुत्रो नाम बृहद्रणः

ete hīkṣvākubhūpālā atītāḥ śṛṇvanāgatān | bṛhadbalasya bhavitā putro nāma bṛhadraṇaḥ

अध्याय 189

श्लोक 10

ऊरुक्रियः सुतस्तस्य वत्सवृद्धो भविष्यति ।प्रतिव्योमस्ततो भानुर्दिवाको वाहिनीपतिः

ūrukriyaḥ sutastasya vatsavṛddho bhaviṣyati | prativyomastato bhānurdivāko vāhinīpatiḥ

अध्याय 189

श्लोक 11

सहदेवस्ततो वीरो बृहदश्वोऽथ भानुमान् ।प्रतीकाश्वो भानुमतः सुप्रतीकोऽथ तत्सुतः

sahadevastato vīro bṛhadaśvo'tha bhānumān | pratīkāśvo bhānumataḥ supratīko'tha tatsutaḥ

अध्याय 189

श्लोक 12

भविता मरुदेवोऽथ सुनक्षत्रोऽथ पुष्करः ।तस्यान्तरिक्षस्तत्पुत्रः सुतपास्तदमित्रजित्

bhavitā marudevo'tha sunakṣatro'tha puṣkaraḥ | tasyāntarikṣastatputraḥ sutapāstadamitrajit

अध्याय 189

श्लोक 13

बृहद्राजस्तु तस्यापि बर्हिस्तस्मात्कृतञ्जयः ।रणञ्जयस्तस्य सुतः सञ्जयो भविता ततः

bṛhadrājastu tasyāpi barhistasmātkṛtañjayaḥ | raṇañjayastasya sutaḥ sañjayo bhavitā tataḥ

अध्याय 189

श्लोक 14

तस्माच्छाक्योऽथ शुद्धोदो लाङ्गलस्तत्सुतः स्मृतः ।ततः प्रसेनजित्तस्मात्क्षुद्रको भविता ततः

tasmācchākyo'tha śuddhodo lāṅgalastatsutaḥ smṛtaḥ | tataḥ prasenajittasmātkṣudrako bhavitā tataḥ

अध्याय 189

श्लोक 15

रणको भविता तस्मात्सुरथस्तनयस्ततः ।सुमित्रो नाम निष्ठान्त एते बार्हद्बलान्वयाः

raṇako bhavitā tasmātsurathastanayastataḥ | sumitro nāma niṣṭhānta ete bārhadbalānvayāḥ

अध्याय 189

श्लोक 16

इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति ।यतस्तं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ

ikṣvākūṇāmayaṃ vaṃśaḥ sumitrānto bhaviṣyati | yatastaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthāṃ prāpsyati vai kalau

अध्याय 189

श्लोक 12b

नवमस्कन्धे इक्ष्वाकुवंशवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

navamaskandhe ikṣvākuvaṃśavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.