Bhagavata Purana
194
अध्याय 194 / 335

Skandha 9, Adhyāya 17

19 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ19 श्लोक

अध्याय 194

श्लोक 1

यः पुरूरवसः पुत्र आयुस्तस्याभवन् सुताः ।नहुषः क्षत्रवृद्धश्च रजी रम्भश्च वीर्यवान्

yaḥ purūravasaḥ putra āyustasyābhavan sutāḥ | nahuṣaḥ kṣatravṛddhaśca rajī rambhaśca vīryavān

अध्याय 194

श्लोक 2

अनेना इति राजेन्द्र शृणु क्षत्रवृधोऽन्वयम् ।क्षत्रवृद्धसुतस्यासन् सुहोत्रस्यात्मजास्त्रयः

anenā iti rājendra śṛṇu kṣatravṛdho'nvayam | kṣatravṛddhasutasyāsan suhotrasyātmajāstrayaḥ

अध्याय 194

श्लोक 3

काश्यः कुशो गृत्समद इति गृत्समदादभूत् ।शुनकः शौनको यस्य बह्वृचप्रवरो मुनिः

kāśyaḥ kuśo gṛtsamada iti gṛtsamadādabhūt | śunakaḥ śaunako yasya bahvṛcapravaro muniḥ

अध्याय 194

श्लोक 4

काश्यस्य काशिस्तत्पुत्रो राष्ट्रो दीर्घतमःपिता ।धन्वन्तरिर्दैर्घतम आयुर्वेदप्रवर्तकः

kāśyasya kāśistatputro rāṣṭro dīrghatamaḥpitā | dhanvantarirdairghatama āyurvedapravartakaḥ

अध्याय 194

श्लोक 5

यज्ञभुग्वासुदेवांशः स्मृतमात्रार्तिनाशनः ।तत्पुत्रः केतुमानस्य जज्ञे भीमरथस्ततः

yajñabhugvāsudevāṃśaḥ smṛtamātrārtināśanaḥ | tatputraḥ ketumānasya jajñe bhīmarathastataḥ

अध्याय 194

श्लोक 6

दिवोदासो द्युमांस्तस्मात्प्रतर्दन इति स्मृतः ।स एव शत्रुजिद्वत्स ऋतध्वज इतीरितः ।तथा कुवलयाश्वेति प्रोक्तोऽलर्कादयस्ततः

divodāso dyumāṃstasmātpratardana iti smṛtaḥ | sa eva śatrujidvatsa ṛtadhvaja itīritaḥ | tathā kuvalayāśveti prokto'larkādayastataḥ

अध्याय 194

श्लोक 7

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ।नालर्कादपरो राजन् मेदिनीं बुभुजे युवा

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca | nālarkādaparo rājan medinīṃ bubhuje yuvā

अध्याय 194

श्लोक 8

अलर्कात्सन्ततिस्तस्मात्सुनीथोऽथ सुकेतनः ।धर्मकेतुः सुतस्तस्मात्सत्यकेतुरजायत

alarkātsantatistasmātsunītho'tha suketanaḥ | dharmaketuḥ sutastasmātsatyaketurajāyata

अध्याय 194

श्लोक 9

धृष्टकेतुः सुतस्तस्मात्सुकुमारः क्षितीश्वरः ।वीतिहोत्रस्य भर्गोऽतो भार्गभूमिरभून्नृपः

dhṛṣṭaketuḥ sutastasmātsukumāraḥ kṣitīśvaraḥ | vītihotrasya bhargo'to bhārgabhūmirabhūnnṛpaḥ

अध्याय 194

श्लोक 10

इतीमे काशयो भूपाः क्षत्रवृद्धान्वयायिनः ।राभस्य रभसः पुत्रो गम्भीरश्चाक्रियस्ततः

itīme kāśayo bhūpāḥ kṣatravṛddhānvayāyinaḥ | rābhasya rabhasaḥ putro gambhīraścākriyastataḥ

अध्याय 194

श्लोक 11

तस्य क्षेत्रे ब्रह्म जज्ञे शृणु वंशमनेनसः ।शुद्धस्ततः शुचिस्तस्मात्त्रिककुद्धर्मसारथिः

tasya kṣetre brahma jajñe śṛṇu vaṃśamanenasaḥ | śuddhastataḥ śucistasmāttrikakuddharmasārathiḥ

अध्याय 194

श्लोक 12

ततः शान्तरयो जज्ञे कृतकृत्यः स आत्मवान् ।रजेः पञ्चशतान्यासन् पुत्राणाममितौजसाम्

tataḥ śāntarayo jajñe kṛtakṛtyaḥ sa ātmavān | rajeḥ pañcaśatānyāsan putrāṇāmamitaujasām

अध्याय 194

श्लोक 13

देवैरभ्यर्थितो दैत्यान् हत्वेन्द्रायाददाद्दिवम् ।इन्द्रस्तस्मै पुनर्दत्त्वा गृहीत्वा चरणौ रजेः

devairabhyarthito daityān hatvendrāyādadāddivam | indrastasmai punardattvā gṛhītvā caraṇau rajeḥ

अध्याय 194

श्लोक 14

आत्मानमर्पयामास प्रह्लादाद्यरिशङ्कितः ।पितर्युपरते पुत्रा याचमानाय नो ददुः

ātmānamarpayāmāsa prahlādādyariśaṅkitaḥ | pitaryuparate putrā yācamānāya no daduḥ

अध्याय 194

श्लोक 15

त्रिविष्टपं महेन्द्राय यज्ञभागान् समाददुः ।गुरुणा हूयमानेऽग्नौ बलभित्तनयान् रजेः

triviṣṭapaṃ mahendrāya yajñabhāgān samādaduḥ | guruṇā hūyamāne'gnau balabhittanayān rajeḥ

अध्याय 194

श्लोक 16

अवधीद्भ्रंशितान् मार्गान्न कश्चिदवशेषितः ।कुशात्प्रतिः क्षात्रवृद्धात्सञ्जयस्तत्सुतो जयः

avadhīdbhraṃśitān mārgānna kaścidavaśeṣitaḥ | kuśātpratiḥ kṣātravṛddhātsañjayastatsuto jayaḥ

अध्याय 194

श्लोक 17

ततः कृतः कृतस्यापि जज्ञे हर्यवनो नृपः ।सहदेवस्ततो हीनो जयसेनस्तु तत्सुतः

tataḥ kṛtaḥ kṛtasyāpi jajñe haryavano nṛpaḥ | sahadevastato hīno jayasenastu tatsutaḥ

अध्याय 194

श्लोक 18

सङ्कृतिस्तस्य च जयः क्षत्रधर्मा महारथः ।क्षत्रवृद्धान्वया भूपा शृणु वंशं च नाहुषात्

saṅkṛtistasya ca jayaḥ kṣatradharmā mahārathaḥ | kṣatravṛddhānvayā bhūpā śṛṇu vaṃśaṃ ca nāhuṣāt

अध्याय 194

श्लोक 17b

नवमस्कन्धे चन्द्रवंशानुवर्णने सप्तदशोऽध्यायः

navamaskandhe candravaṃśānuvarṇane saptadaśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.