Bhagavata Purana
202
अध्याय 202 / 335

Skandha 10, Adhyāya 1

70 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ70 श्लोक

अध्याय 202

श्लोक 1

राजोवाच ।कथितो वंशविस्तारो भवता सोमसूर्ययोः ।राज्ञां चोभयवंश्यानां चरितं परमाद्भुतम्

rājovāca | kathito vaṃśavistāro bhavatā somasūryayoḥ | rājñāṃ cobhayavaṃśyānāṃ caritaṃ paramādbhutam

अध्याय 202

श्लोक 2

यदोश्च धर्मशीलस्य नितरां मुनिसत्तम ।तत्रांशेनावतीर्णस्य विष्णोर्वीर्याणि शंस नः

yadośca dharmaśīlasya nitarāṃ munisattama | tatrāṃśenāvatīrṇasya viṣṇorvīryāṇi śaṃsa naḥ

अध्याय 202

श्लोक 3

अवतीर्य यदोर्वंशे भगवान् भूतभावनः ।कृतवान् यानि विश्वात्मा तानि नो वद विस्तरात्

avatīrya yadorvaṃśe bhagavān bhūtabhāvanaḥ | kṛtavān yāni viśvātmā tāni no vada vistarāt

अध्याय 202

श्लोक 4

निवृत्ततर्षैरुपगीयमाना- द्भवौषधाच्छ्रोत्रमनोभिरामात् ।क उत्तमश्लोकगुणानुवादा- त्पुमान् विरज्येत विना पशुघ्नात्

nivṛttatarṣairupagīyamānā- dbhavauṣadhācchrotramanobhirāmāt | ka uttamaślokaguṇānuvādā- tpumān virajyeta vinā paśughnāt

अध्याय 202

श्लोक 5

पितामहा मे समरेऽमरञ्जयै- र्देवव्रताद्यातिरथैस्तिमिङ्गिलैः ।दुरत्ययं कौरवसैन्यसागरं कृत्वातरन् वत्सपदं स्म यत्प्लवाः

pitāmahā me samare'marañjayai- rdevavratādyātirathaistimiṅgilaiḥ | duratyayaṃ kauravasainyasāgaraṃ kṛtvātaran vatsapadaṃ sma yatplavāḥ

अध्याय 202

श्लोक 6

द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टमिदं मदङ्गं सन्तानबीजं कुरुपाण्डवानाम् ।जुगोप कुक्षिं गत आत्तचक्रो मातुश्च मे यः शरणं गतायाः

drauṇyastravipluṣṭamidaṃ madaṅgaṃ santānabījaṃ kurupāṇḍavānām | jugopa kukṣiṃ gata āttacakro mātuśca me yaḥ śaraṇaṃ gatāyāḥ

अध्याय 202

श्लोक 7

वीर्याणि तस्याखिलदेहभाजा- मन्तर्बहिः पूरुषकालरूपैः ।प्रयच्छतो मृत्युमुतामृतं च मायामनुष्यस्य वदस्व विद्वन्

vīryāṇi tasyākhiladehabhājā- mantarbahiḥ pūruṣakālarūpaiḥ | prayacchato mṛtyumutāmṛtaṃ ca māyāmanuṣyasya vadasva vidvan

अध्याय 202

श्लोक 8

रोहिण्यास्तनयः प्रोक्तो रामः सङ्कर्षणस्त्वया ।देवक्या गर्भसम्बन्धः कुतो देहान्तरं विना

rohiṇyāstanayaḥ prokto rāmaḥ saṅkarṣaṇastvayā | devakyā garbhasambandhaḥ kuto dehāntaraṃ vinā

अध्याय 202

श्लोक 9

कस्मान्मुकुन्दो भगवान् पितुर्गेहाद्व्रजं गतः ।क्व वासं ज्ञातिभिः सार्धं कृतवान् सात्वताम्पतिः

kasmānmukundo bhagavān piturgehādvrajaṃ gataḥ | kva vāsaṃ jñātibhiḥ sārdhaṃ kṛtavān sātvatāmpatiḥ

अध्याय 202

श्लोक 10

व्रजे वसन् किमकरोन्मधुपुर्यां च केशवः ।भ्रातरं चावधीत्कंसं मातुरद्धातदर्हणम्

vraje vasan kimakaronmadhupuryāṃ ca keśavaḥ | bhrātaraṃ cāvadhītkaṃsaṃ māturaddhātadarhaṇam

अध्याय 202

श्लोक 11

देहं मानुषमाश्रित्य कति वर्षाणि वृष्णिभिः ।यदुपुर्यां सहावात्सीत्पत्न्यः कत्यभवन् प्रभोः

dehaṃ mānuṣamāśritya kati varṣāṇi vṛṣṇibhiḥ | yadupuryāṃ sahāvātsītpatnyaḥ katyabhavan prabhoḥ

अध्याय 202

श्लोक 12

एतदन्यच्च सर्वं मे मुने कृष्णविचेष्टितम् ।वक्तुमर्हसि सर्वज्ञ श्रद्दधानाय विस्तृतम्

etadanyacca sarvaṃ me mune kṛṣṇaviceṣṭitam | vaktumarhasi sarvajña śraddadhānāya vistṛtam

अध्याय 202

श्लोक 13

नैषातिदुःसहा क्षुन्मां त्यक्तोदमपि बाधते ।पिबन्तं त्वन्मुखाम्भोजच्युतं हरिकथामृतम्

naiṣātiduḥsahā kṣunmāṃ tyaktodamapi bādhate | pibantaṃ tvanmukhāmbhojacyutaṃ harikathāmṛtam

अध्याय 202

श्लोक 14

एवं निशम्य भृगुनन्दन साधुवादं वैयासकिः स भगवानथ विष्णुरातम् ।प्रत्यर्च्य कृष्णचरितं कलिकल्मषघ्नं व्याहर्तुमारभत भागवतप्रधानः

evaṃ niśamya bhṛgunandana sādhuvādaṃ vaiyāsakiḥ sa bhagavānatha viṣṇurātam | pratyarcya kṛṣṇacaritaṃ kalikalmaṣaghnaṃ vyāhartumārabhata bhāgavatapradhānaḥ

अध्याय 202

श्लोक 15

सम्यग्व्यवसिता बुद्धिस्तव राजर्षिसत्तम ।वासुदेवकथायां ते यज्जाता नैष्ठिकी रतिः

samyagvyavasitā buddhistava rājarṣisattama | vāsudevakathāyāṃ te yajjātā naiṣṭhikī ratiḥ

अध्याय 202

श्लोक 16

वासुदेवकथाप्रश्नः पुरुषांस्त्रीन् पुनाति हि ।वक्तारं पृच्छकं श्रोतॄंस्तत्पादसलिलं यथा

vāsudevakathāpraśnaḥ puruṣāṃstrīn punāti hi | vaktāraṃ pṛcchakaṃ śrotṝṃstatpādasalilaṃ yathā

अध्याय 202

श्लोक 17

भूमिर्दृप्तनृपव्याजदैत्यानीकशतायुतैः ।आक्रान्ता भूरिभारेण ब्रह्माणं शरणं ययौ

bhūmirdṛptanṛpavyājadaityānīkaśatāyutaiḥ | ākrāntā bhūribhāreṇa brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau

अध्याय 202

श्लोक 18

गौर्भूत्वाश्रुमुखी खिन्ना क्रन्दन्ती करुणं विभोः ।उपस्थितान्तिके तस्मै व्यसनं स्वमवोचत

gaurbhūtvāśrumukhī khinnā krandantī karuṇaṃ vibhoḥ | upasthitāntike tasmai vyasanaṃ svamavocata

अध्याय 202

श्लोक 19

ब्रह्मा तदुपधार्याथ सह देवैस्तया सह ।जगाम सत्रिनयनस्तीरं क्षीरपयोनिधेः

brahmā tadupadhāryātha saha devaistayā saha | jagāma satrinayanastīraṃ kṣīrapayonidheḥ

अध्याय 202

श्लोक 20

तत्र गत्वा जगन्नाथं देवदेवं वृषाकपिम् ।पुरुषं पुरुषसूक्तेन उपतस्थे समाहितः

tatra gatvā jagannāthaṃ devadevaṃ vṛṣākapim | puruṣaṃ puruṣasūktena upatasthe samāhitaḥ

अध्याय 202

श्लोक 21

गिरं समाधौ गगने समीरितां निशम्य वेधास्त्रिदशानुवाच ह ।गां पौरुषीं मे शृणुतामराः पुन- र्विधीयतामाशु तथैव मा चिरम्

giraṃ samādhau gagane samīritāṃ niśamya vedhāstridaśānuvāca ha | gāṃ pauruṣīṃ me śṛṇutāmarāḥ puna- rvidhīyatāmāśu tathaiva mā ciram

अध्याय 202

श्लोक 22

पुरैव पुंसावधृतो धराज्वरो भवद्भिरंशैर्यदुषूपजन्यताम् ।स यावदुर्व्या भरमीश्वरेश्वरः स्वकालशक्त्या क्षपयंश्चरेद्भुवि

puraiva puṃsāvadhṛto dharājvaro bhavadbhiraṃśairyaduṣūpajanyatām | sa yāvadurvyā bharamīśvareśvaraḥ svakālaśaktyā kṣapayaṃścaredbhuvi

अध्याय 202

श्लोक 23

वसुदेवगृहे साक्षाद्भगवान् पुरुषः परः ।जनिष्यते तत्प्रियार्थं सम्भवन्तु सुरस्त्रियः

vasudevagṛhe sākṣādbhagavān puruṣaḥ paraḥ | janiṣyate tatpriyārthaṃ sambhavantu surastriyaḥ

अध्याय 202

श्लोक 24

वासुदेवकलानन्तः सहस्रवदनः स्वराट् ।अग्रतो भविता देवो हरेः प्रियचिकीर्षया

vāsudevakalānantaḥ sahasravadanaḥ svarāṭ | agrato bhavitā devo hareḥ priyacikīrṣayā

अध्याय 202

श्लोक 25

विष्णोर्माया भगवती यया सम्मोहितं जगत् ।आदिष्टा प्रभुणांशेन कार्यार्थे सम्भविष्यति

viṣṇormāyā bhagavatī yayā sammohitaṃ jagat | ādiṣṭā prabhuṇāṃśena kāryārthe sambhaviṣyati

अध्याय 202

श्लोक 26

इत्यादिश्यामरगणान् प्रजापतिपतिर्विभुः ।आश्वास्य च महीं गीर्भिः स्वधाम परमं ययौ

ityādiśyāmaragaṇān prajāpatipatirvibhuḥ | āśvāsya ca mahīṃ gīrbhiḥ svadhāma paramaṃ yayau

अध्याय 202

श्लोक 27

शूरसेनो यदुपतिर्मथुरामावसन् पुरीम् ।माथुराञ्छूरसेनांश्च विषयान् बुभुजे पुरा

śūraseno yadupatirmathurāmāvasan purīm | māthurāñchūrasenāṃśca viṣayān bubhuje purā

अध्याय 202

श्लोक 28

राजधानी ततः साभूत्सर्वयादवभूभुजाम् ।मथुरा भगवान् यत्र नित्यं सन्निहितो हरिः

rājadhānī tataḥ sābhūtsarvayādavabhūbhujām | mathurā bhagavān yatra nityaṃ sannihito hariḥ

अध्याय 202

श्लोक 29

तस्यां तु कर्हिचिच्छौरिर्वसुदेवः कृतोद्वहः ।देवक्या सूर्यया सार्धं प्रयाणे रथमारुहत्

tasyāṃ tu karhicicchaurirvasudevaḥ kṛtodvahaḥ | devakyā sūryayā sārdhaṃ prayāṇe rathamāruhat

अध्याय 202

श्लोक 30

उग्रसेनसुतः कंसः स्वसुः प्रियचिकीर्षया ।रश्मीन् हयानां जग्राह रौक्मै रथशतैर्वृतः

ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ svasuḥ priyacikīrṣayā | raśmīn hayānāṃ jagrāha raukmai rathaśatairvṛtaḥ

अध्याय 202

श्लोक 31

चतुःशतं पारिबर्हं गजानां हेममालिनाम् ।अश्वानामयुतं सार्धं रथानां च त्रिषट्शतम्

catuḥśataṃ pāribarhaṃ gajānāṃ hemamālinām | aśvānāmayutaṃ sārdhaṃ rathānāṃ ca triṣaṭśatam

अध्याय 202

श्लोक 32

दासीनां सुकुमारीणां द्वे शते समलङ्कृते ।दुहित्रे देवकः प्रादाद्याने दुहितृवत्सलः

dāsīnāṃ sukumārīṇāṃ dve śate samalaṅkṛte | duhitre devakaḥ prādādyāne duhitṛvatsalaḥ

अध्याय 202

श्लोक 33

शङ्खतूर्यमृदङ्गाश्च नेदुर्दुन्दुभयः समम् ।प्रयाणप्रक्रमे तावद्वरवध्वोः सुमङ्गलम्

śaṅkhatūryamṛdaṅgāśca nedurdundubhayaḥ samam | prayāṇaprakrame tāvadvaravadhvoḥ sumaṅgalam

अध्याय 202

श्लोक 34

पथि प्रग्रहिणं कंसमाभाष्याहाशरीरवाक् ।अस्यास्त्वामष्टमो गर्भो हन्ता यां वहसेऽबुध

pathi pragrahiṇaṃ kaṃsamābhāṣyāhāśarīravāk | asyāstvāmaṣṭamo garbho hantā yāṃ vahase'budha

अध्याय 202

श्लोक 35

इत्युक्तः स खलः पापो भोजानां कुलपांसनः ।भगिनीं हन्तुमारब्धः खड्गपाणिः कचेऽग्रहीत्

ityuktaḥ sa khalaḥ pāpo bhojānāṃ kulapāṃsanaḥ | bhaginīṃ hantumārabdhaḥ khaḍgapāṇiḥ kace'grahīt

अध्याय 202

श्लोक 36

तं जुगुप्सितकर्माणं नृशंसं निरपत्रपम् ।वसुदेवो महाभाग उवाच परिसान्त्वयन्

taṃ jugupsitakarmāṇaṃ nṛśaṃsaṃ nirapatrapam | vasudevo mahābhāga uvāca parisāntvayan

अध्याय 202

श्लोक 37

श्लाघनीयगुणः शूरैर्भवान् भोजयशस्करः ।स कथं भगिनीं हन्यात्स्त्रियमुद्वाहपर्वणि

ślāghanīyaguṇaḥ śūrairbhavān bhojayaśaskaraḥ | sa kathaṃ bhaginīṃ hanyātstriyamudvāhaparvaṇi

अध्याय 202

श्लोक 38

मृत्युर्जन्मवतां वीर देहेन सह जायते ।अद्य वाब्दशतान्ते वा मृत्युर्वै प्राणिनां ध्रुवः

mṛtyurjanmavatāṃ vīra dehena saha jāyate | adya vābdaśatānte vā mṛtyurvai prāṇināṃ dhruvaḥ

अध्याय 202

श्लोक 39

देहे पञ्चत्वमापन्ने देही कर्मानुगोऽवशः ।देहान्तरमनुप्राप्य प्राक्तनं त्यजते वपुः

dehe pañcatvamāpanne dehī karmānugo'vaśaḥ | dehāntaramanuprāpya prāktanaṃ tyajate vapuḥ

अध्याय 202

श्लोक 40

व्रजंस्तिष्ठन् पदैकेन यथैवैकेन गच्छति ।यथा तृणजलूकैवं देही कर्मगतिं गतः

vrajaṃstiṣṭhan padaikena yathaivaikena gacchati | yathā tṛṇajalūkaivaṃ dehī karmagatiṃ gataḥ

अध्याय 202

श्लोक 41

स्वप्ने यथा पश्यति देहमीदृशं मनोरथेनाभिनिविष्टचेतनः ।दृष्टश्रुताभ्यां मनसानुचिन्तयन् प्रपद्यते तत्किमपि ह्यपस्मृतिः

svapne yathā paśyati dehamīdṛśaṃ manorathenābhiniviṣṭacetanaḥ | dṛṣṭaśrutābhyāṃ manasānucintayan prapadyate tatkimapi hyapasmṛtiḥ

अध्याय 202

श्लोक 42

यतो यतो धावति दैवचोदितं मनो विकारात्मकमाप पञ्चसु ।गुणेषु मायारचितेषु देह्यसौ प्रपद्यमानः सह तेन जायते

yato yato dhāvati daivacoditaṃ mano vikārātmakamāpa pañcasu | guṇeṣu māyāraciteṣu dehyasau prapadyamānaḥ saha tena jāyate

अध्याय 202

श्लोक 43

ज्योतिर्यथैवोदकपार्थिवेष्वदः समीरवेगानुगतं विभाव्यते ।एवं स्वमायारचितेष्वसौ पुमान् गुणेषु रागानुगतो विमुह्यति

jyotiryathaivodakapārthiveṣvadaḥ samīravegānugataṃ vibhāvyate | evaṃ svamāyāraciteṣvasau pumān guṇeṣu rāgānugato vimuhyati

अध्याय 202

श्लोक 44

तस्मान्न कस्यचिद्द्रोहमाचरेत्स तथाविधः ।आत्मनः क्षेममन्विच्छन् द्रोग्धुर्वै परतो भयम्

tasmānna kasyaciddrohamācaretsa tathāvidhaḥ | ātmanaḥ kṣemamanvicchan drogdhurvai parato bhayam

अध्याय 202

श्लोक 45

एषा तवानुजा बाला कृपणा पुत्रिकोपमा ।हन्तुं नार्हसि कल्याणीमिमां त्वं दीनवत्सलः

eṣā tavānujā bālā kṛpaṇā putrikopamā | hantuṃ nārhasi kalyāṇīmimāṃ tvaṃ dīnavatsalaḥ

अध्याय 202

श्लोक 46

एवं स सामभिर्भेदैर्बोध्यमानोऽपि दारुणः ।न न्यवर्तत कौरव्य पुरुषादाननुव्रतः

evaṃ sa sāmabhirbhedairbodhyamāno'pi dāruṇaḥ | na nyavartata kauravya puruṣādānanuvrataḥ

अध्याय 202

श्लोक 47

निर्बन्धं तस्य तं ज्ञात्वा विचिन्त्यानकदुन्दुभिः ।प्राप्तं कालं प्रतिव्योढुमिदं तत्रान्वपद्यत

nirbandhaṃ tasya taṃ jñātvā vicintyānakadundubhiḥ | prāptaṃ kālaṃ prativyoḍhumidaṃ tatrānvapadyata

अध्याय 202

श्लोक 48

मृत्युर्बुद्धिमतापोह्यो यावद्बुद्धिबलोदयम् ।यद्यसौ न निवर्तेत नापराधोऽस्ति देहिनः

mṛtyurbuddhimatāpohyo yāvadbuddhibalodayam | yadyasau na nivarteta nāparādho'sti dehinaḥ

अध्याय 202

श्लोक 49

प्रदाय मृत्यवे पुत्रान् मोचये कृपणामिमाम् ।सुता मे यदि जायेरन् मृत्युर्वा न म्रियेत चेत्

pradāya mṛtyave putrān mocaye kṛpaṇāmimām | sutā me yadi jāyeran mṛtyurvā na mriyeta cet

अध्याय 202

श्लोक 50

विपर्ययो वा किं न स्याद्गतिर्धातुर्दुरत्यया ।उपस्थितो निवर्तेत निवृत्तः पुनरापतेत्

viparyayo vā kiṃ na syādgatirdhāturduratyayā | upasthito nivarteta nivṛttaḥ punarāpatet

अध्याय 202

श्लोक 51

अग्नेर्यथा दारुवियोगयोगयो- रदृष्टतोऽन्यन्न निमित्तमस्ति ।एवं हि जन्तोरपि दुर्विभाव्यः शरीरसंयोगवियोगहेतुः

agneryathā dāruviyogayogayo- radṛṣṭato'nyanna nimittamasti | evaṃ hi jantorapi durvibhāvyaḥ śarīrasaṃyogaviyogahetuḥ

अध्याय 202

श्लोक 52

एवं विमृश्य तं पापं यावदात्मनिदर्शनम् ।पूजयामास वै शौरिर्बहुमानपुरःसरम्

evaṃ vimṛśya taṃ pāpaṃ yāvadātmanidarśanam | pūjayāmāsa vai śaurirbahumānapuraḥsaram

अध्याय 202

श्लोक 53

प्रसन्नवदनाम्भोजो नृशंसं निरपत्रपम् ।मनसा दूयमानेन विहसन्निदमब्रवीत्

prasannavadanāmbhojo nṛśaṃsaṃ nirapatrapam | manasā dūyamānena vihasannidamabravīt

अध्याय 202

श्लोक 54

न ह्यस्यास्ते भयं सौम्य यद्वागाहाशरीरिणी ।पुत्रान् समर्पयिष्येऽस्या यतस्ते भयमुत्थितम्

na hyasyāste bhayaṃ saumya yadvāgāhāśarīriṇī | putrān samarpayiṣye'syā yataste bhayamutthitam

अध्याय 202

श्लोक 55

स्वसुर्वधान्निववृते कंसस्तद्वाक्यसारवित् ।वसुदेवोऽपि तं प्रीतः प्रशस्य प्राविशद्गृहम्

svasurvadhānnivavṛte kaṃsastadvākyasāravit | vasudevo'pi taṃ prītaḥ praśasya prāviśadgṛham

अध्याय 202

श्लोक 56

अथ काल उपावृत्ते देवकी सर्वदेवता ।पुत्रान् प्रसुषुवे चाष्टौ कन्यां चैवानुवत्सरम्

atha kāla upāvṛtte devakī sarvadevatā | putrān prasuṣuve cāṣṭau kanyāṃ caivānuvatsaram

अध्याय 202

श्लोक 57

कीर्तिमन्तं प्रथमजं कंसायानकदुन्दुभिः ।अर्पयामास कृच्छ्रेण सोऽनृतादतिविह्वलः

kīrtimantaṃ prathamajaṃ kaṃsāyānakadundubhiḥ | arpayāmāsa kṛcchreṇa so'nṛtādativihvalaḥ

अध्याय 202

श्लोक 58

किं दुःसहं नु साधूनां विदुषां किमपेक्षितम् ।किमकार्यं कदर्याणां दुस्त्यजं किं धृतात्मनाम्

kiṃ duḥsahaṃ nu sādhūnāṃ viduṣāṃ kimapekṣitam | kimakāryaṃ kadaryāṇāṃ dustyajaṃ kiṃ dhṛtātmanām

अध्याय 202

श्लोक 59

दृष्ट्वा समत्वं तच्छौरेः सत्ये चैव व्यवस्थितिम् ।कंसस्तुष्टमना राजन् प्रहसन्निदमब्रवीत्

dṛṣṭvā samatvaṃ tacchaureḥ satye caiva vyavasthitim | kaṃsastuṣṭamanā rājan prahasannidamabravīt

अध्याय 202

श्लोक 60

प्रतियातु कुमारोऽयं न ह्यस्मादस्ति मे भयम् ।अष्टमाद्युवयोर्गर्भान्मृत्युर्मे विहितः किल

pratiyātu kumāro'yaṃ na hyasmādasti me bhayam | aṣṭamādyuvayorgarbhānmṛtyurme vihitaḥ kila

अध्याय 202

श्लोक 61

तथेति सुतमादाय ययावानकदुन्दुभिः ।नाभ्यनन्दत तद्वाक्यमसतोऽविजितात्मनः

tatheti sutamādāya yayāvānakadundubhiḥ | nābhyanandata tadvākyamasato'vijitātmanaḥ

अध्याय 202

श्लोक 62

नन्दाद्या ये व्रजे गोपा याश्चामीषां च योषितः ।वृष्णयो वसुदेवाद्या देवक्याद्या यदुस्त्रियः

nandādyā ye vraje gopā yāścāmīṣāṃ ca yoṣitaḥ | vṛṣṇayo vasudevādyā devakyādyā yadustriyaḥ

अध्याय 202

श्लोक 63

सर्वे वै देवताप्राया उभयोरपि भारत ।ज्ञातयो बन्धुसुहृदो ये च कंसमनुव्रताः

sarve vai devatāprāyā ubhayorapi bhārata | jñātayo bandhusuhṛdo ye ca kaṃsamanuvratāḥ

अध्याय 202

श्लोक 64

एतत्कंसाय भगवाञ्छशंसाभ्येत्य नारदः ।भूमेर्भारायमाणानां दैत्यानां च वधोद्यमम्

etatkaṃsāya bhagavāñchaśaṃsābhyetya nāradaḥ | bhūmerbhārāyamāṇānāṃ daityānāṃ ca vadhodyamam

अध्याय 202

श्लोक 65

ऋषेर्विनिर्गमे कंसो यदून् मत्वा सुरानिति ।देवक्या गर्भसम्भूतं विष्णुं च स्ववधं प्रति

ṛṣervinirgame kaṃso yadūn matvā surāniti | devakyā garbhasambhūtaṃ viṣṇuṃ ca svavadhaṃ prati

अध्याय 202

श्लोक 66

देवकीं वसुदेवं च निगृह्य निगडैर्गृहे ।जातं जातमहन् पुत्रं तयोरजनशङ्कया

devakīṃ vasudevaṃ ca nigṛhya nigaḍairgṛhe | jātaṃ jātamahan putraṃ tayorajanaśaṅkayā

अध्याय 202

श्लोक 67

मातरं पितरं भ्रातॄन् सर्वांश्च सुहृदस्तथा ।घ्नन्ति ह्यसुतृपो लुब्धा राजानः प्रायशो भुवि

mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn sarvāṃśca suhṛdastathā | ghnanti hyasutṛpo lubdhā rājānaḥ prāyaśo bhuvi

अध्याय 202

श्लोक 68

आत्मानमिह सञ्जातं जानन् प्राग्विष्णुना हतम् ।महासुरं कालनेमिं यदुभिः स व्यरुध्यत

ātmānamiha sañjātaṃ jānan prāgviṣṇunā hatam | mahāsuraṃ kālanemiṃ yadubhiḥ sa vyarudhyata

अध्याय 202

श्लोक 69

उग्रसेनं च पितरं यदुभोजान्धकाधिपम् ।स्वयं निगृह्य बुभुजे शूरसेनान्महाबलः

ugrasenaṃ ca pitaraṃ yadubhojāndhakādhipam | svayaṃ nigṛhya bubhuje śūrasenānmahābalaḥ

अध्याय 202

श्लोक 1b

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे श्रीकृष्णजन्मोपक्रमे प्रथमोऽध्यायः

daśamaskandhe pūrvārdhe śrīkṛṣṇajanmopakrame prathamo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.