Bhagavata Purana
215
अध्याय 215 / 335

Skandha 10, Adhyāya 14

62 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ62 श्लोक

अध्याय 215

श्लोक 1

ब्रह्मोवाच ।नौमीड्य तेऽभ्रवपुषे तडिदम्बराय गुञ्जावतंसपरिपिच्छलसन्मुखाय ।वन्यस्रजे कवलवेत्रविषाणवेणु- लक्ष्मश्रिये मृदुपदे पशुपाङ्गजाय

brahmovāca | naumīḍya te'bhravapuṣe taḍidambarāya guñjāvataṃsaparipicchalasanmukhāya | vanyasraje kavalavetraviṣāṇaveṇu- lakṣmaśriye mṛdupade paśupāṅgajāya

अध्याय 215

श्लोक 2

अस्यापि देव वपुषो मदनुग्रहस्य स्वेच्छामयस्य न तु भूतमयस्य कोऽपि ।नेशे महि त्ववसितुं मनसाऽऽन्तरेण साक्षात्तवैव किमुतात्मसुखानुभूतेः

asyāpi deva vapuṣo madanugrahasya svecchāmayasya na tu bhūtamayasya ko'pi | neśe mahi tvavasituṃ manasā''ntareṇa sākṣāttavaiva kimutātmasukhānubhūteḥ

अध्याय 215

श्लोक 3

ज्ञाने प्रयासमुदपास्य नमन्त एव जीवन्ति सन्मुखरितां भवदीयवार्ताम् ।स्थाने स्थिताः श्रुतिगतां तनुवाङ्मनोभिः ये प्रायशोऽजित जितोऽप्यसि तैस्त्रिलोक्याम्

jñāne prayāsamudapāsya namanta eva jīvanti sanmukharitāṃ bhavadīyavārtām | sthāne sthitāḥ śrutigatāṃ tanuvāṅmanobhiḥ ye prāyaśo'jita jito'pyasi taistrilokyām

अध्याय 215

श्लोक 4

श्रेयःसृतिं/स्रुतिं भक्तिमुदस्य ते विभो क्लिश्यन्ति ये केवलबोधलब्धये ।तेषामसौ क्लेशल एव शिष्यते नान्यद्यथा स्थूलतुषावघातिनाम्

śreyaḥsṛtiṃ/srutiṃ bhaktimudasya te vibho kliśyanti ye kevalabodhalabdhaye | teṣāmasau kleśala eva śiṣyate nānyadyathā sthūlatuṣāvaghātinām

अध्याय 215

श्लोक 5

पुरेह भूमन् बहवोऽपि योगिन- स्त्वदर्पितेहा निजकर्मलब्धया ।विबुध्य भक्त्यैव कथोपनीतया प्रपेदिरेऽञ्जोऽच्युत ते गतिं पराम्

pureha bhūman bahavo'pi yogina- stvadarpitehā nijakarmalabdhayā | vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire'ñjo'cyuta te gatiṃ parām

अध्याय 215

श्लोक 6

तथापि भूमन् महिमागुणस्य ते विबोद्धुमर्हत्यमलान्तरात्मभिः ।अविक्रियात्स्वानुभवादरूपतो ह्यनन्यबोध्यात्मतया न चान्यथा

tathāpi bhūman mahimāguṇasya te viboddhumarhatyamalāntarātmabhiḥ | avikriyātsvānubhavādarūpato hyananyabodhyātmatayā na cānyathā

अध्याय 215

श्लोक 7

गुणात्मनस्तेऽपि गुणान् विमातुं हितावतीर्णस्य क ईशिरेऽस्य ।कालेन यैर्वा विमिताः सुकल्पै- र्भूपांसवः खे मिहिका द्युभासाः

guṇātmanaste'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire'sya | kālena yairvā vimitāḥ sukalpai- rbhūpāṃsavaḥ khe mihikā dyubhāsāḥ

अध्याय 215

श्लोक 8

तत्तेऽनुकम्पां सुसमीक्षमाणो भुञ्जान एवात्मकृतं विपाकम् ।हृद्वाग्वपुर्भिर्विदधन्नमस्ते जीवेत यो मुक्तिपदे स दायभाक्

tatte'nukampāṃ susamīkṣamāṇo bhuñjāna evātmakṛtaṃ vipākam | hṛdvāgvapurbhirvidadhannamaste jīveta yo muktipade sa dāyabhāk

अध्याय 215

श्लोक 9

पश्येश मेऽनार्यमनन्त आद्ये परात्मनि त्वय्यपि मायिमायिनि ।मायां वितत्येक्षितुमात्मवैभवं ह्यहं कियानैच्छमिवार्चिरग्नौ

paśyeśa me'nāryamananta ādye parātmani tvayyapi māyimāyini | māyāṃ vitatyekṣitumātmavaibhavaṃ hyahaṃ kiyānaicchamivārciragnau

अध्याय 215

श्लोक 10

अतः क्षमस्वाच्युत मे रजोभुवो ह्यजानतस्त्वत्पृथगीशमानिनः ।अजावलेपान्धतमोऽन्धचक्षुष एषोऽनुकम्प्यो मयि नाथवानिति

ataḥ kṣamasvācyuta me rajobhuvo hyajānatastvatpṛthagīśamāninaḥ | ajāvalepāndhatamo'ndhacakṣuṣa eṣo'nukampyo mayi nāthavāniti

अध्याय 215

श्लोक 11

क्वाहं तमोमहदहङ्खचराग्निवार्भू- संवेष्टिताण्डघटसप्तवितस्तिकायाः ।क्वेदृग्विधाविगणिताण्डपराणुचर्या- वाताध्वरोमविवरस्य च ते महित्वम्

kvāhaṃ tamomahadahaṅkhacarāgnivārbhū- saṃveṣṭitāṇḍaghaṭasaptavitastikāyāḥ | kvedṛgvidhāvigaṇitāṇḍaparāṇucaryā- vātādhvaromavivarasya ca te mahitvam

अध्याय 215

श्लोक 12

उत्क्षेपणं गर्भगतस्य पादयोः किं कल्पते मातुरधोक्षजागसे ।किमस्तिनास्तिव्यपदेशभूषितं तवास्ति कुक्षेः कियदप्यनन्तः

utkṣepaṇaṃ garbhagatasya pādayoḥ kiṃ kalpate māturadhokṣajāgase | kimastināstivyapadeśabhūṣitaṃ tavāsti kukṣeḥ kiyadapyanantaḥ

अध्याय 215

श्लोक 13

जगत्त्रयान्तोदधिसम्प्लवोदे नारायणस्योदरनाभिनालात् ।विनिर्गतोऽजस्त्विति वाङ्न वै मृषा किन्त्वीश्वर त्वन्न विनिर्गतोऽस्मि

jagattrayāntodadhisamplavode nārāyaṇasyodaranābhinālāt | vinirgato'jastviti vāṅna vai mṛṣā kintvīśvara tvanna vinirgato'smi

अध्याय 215

श्लोक 14

नारायणस्त्वं न हि सर्वदेहिना- मात्मास्यधीशाखिललोकसाक्षी ।नारायणोऽङ्गं नरभूजलायनात् तच्चापि सत्यं न तवैव माया

nārāyaṇastvaṃ na hi sarvadehinā- mātmāsyadhīśākhilalokasākṣī | nārāyaṇo'ṅgaṃ narabhūjalāyanāt taccāpi satyaṃ na tavaiva māyā

अध्याय 215

श्लोक 15

तच्चेज्जलस्थं तव सज्जगद्वपुः किं मे न दृष्टं भगवंस्तदैव ।किं वा सुदृष्टं हृदि मे तदैव किं नो सपद्येव पुनर्व्यदर्शि

taccejjalasthaṃ tava sajjagadvapuḥ kiṃ me na dṛṣṭaṃ bhagavaṃstadaiva | kiṃ vā sudṛṣṭaṃ hṛdi me tadaiva kiṃ no sapadyeva punarvyadarśi

अध्याय 215

श्लोक 16

अत्रैव मायाधमनावतारे ह्यस्य प्रपञ्चस्य बहिः स्फुटस्य ।कृत्स्नस्य चान्तर्जठरे जनन्या मायात्वमेव प्रकटीकृतं ते

atraiva māyādhamanāvatāre hyasya prapañcasya bahiḥ sphuṭasya | kṛtsnasya cāntarjaṭhare jananyā māyātvameva prakaṭīkṛtaṃ te

अध्याय 215

श्लोक 17

यस्य कुक्षाविदं सर्वं सात्मं भाति यथा तथा ।तत्त्वय्यपीह तत्सर्वं किमिदं मायया विना

yasya kukṣāvidaṃ sarvaṃ sātmaṃ bhāti yathā tathā | tattvayyapīha tatsarvaṃ kimidaṃ māyayā vinā

अध्याय 215

श्लोक 18

अद्यैव त्वदृतेऽस्य किं मम न ते मायात्वमादर्शित- मेकोऽसि प्रथमं ततो व्रजसुहृद्वत्साः समस्ता अपि ।तावन्तोऽसि चतुर्भुजास्तदखिलैः साकं मयोपासिता- स्तावन्त्येव जगन्त्यभूस्तदमितं ब्रह्माद्वयं शिष्यते

adyaiva tvadṛte'sya kiṃ mama na te māyātvamādarśita- meko'si prathamaṃ tato vrajasuhṛdvatsāḥ samastā api | tāvanto'si caturbhujāstadakhilaiḥ sākaṃ mayopāsitā- stāvantyeva jagantyabhūstadamitaṃ brahmādvayaṃ śiṣyate

अध्याय 215

श्लोक 19

अजानतां त्वत्पदवीमनात्म- न्यात्माऽऽत्मना भासि वितत्य मायाम् ।सृष्टाविवाहं जगतो विधान इव त्वमेषोऽन्त इव त्रिनेत्रः

ajānatāṃ tvatpadavīmanātma- nyātmā''tmanā bhāsi vitatya māyām | sṛṣṭāvivāhaṃ jagato vidhāna iva tvameṣo'nta iva trinetraḥ

अध्याय 215

श्लोक 20

सुरेष्वृषिष्वीश तथैव नृष्वपि तिर्यक्षु यादःस्वपि तेऽजनस्य ।जन्मासतां दुर्मदनिग्रहाय प्रभो विधातः सदनुग्रहाय च

sureṣvṛṣiṣvīśa tathaiva nṛṣvapi tiryakṣu yādaḥsvapi te'janasya | janmāsatāṃ durmadanigrahāya prabho vidhātaḥ sadanugrahāya ca

अध्याय 215

श्लोक 21

को वेत्ति भूमन् भगवन् परात्मन् योगेश्वरोतीर्भवतस्त्रिलोक्याम् ।क्व वा कथं वा कति वा कदेति विस्तारयन् क्रीडसि योगमायाम्

ko vetti bhūman bhagavan parātman yogeśvarotīrbhavatastrilokyām | kva vā kathaṃ vā kati vā kadeti vistārayan krīḍasi yogamāyām

अध्याय 215

श्लोक 22

तस्मादिदं जगदशेषमसत्स्वरूपं स्वप्नाभमस्तधिषणं पुरुदुःखदुःखम् ।त्वय्येव नित्यसुखबोधतनावनन्ते मायात उद्यदपि यत्सदिवावभाति

tasmādidaṃ jagadaśeṣamasatsvarūpaṃ svapnābhamastadhiṣaṇaṃ puruduḥkhaduḥkham | tvayyeva nityasukhabodhatanāvanante māyāta udyadapi yatsadivāvabhāti

अध्याय 215

श्लोक 23

एकस्त्वमात्मा पुरुषः पुराणः सत्यः स्वयञ्ज्योतिरनन्त आद्यः ।नित्योऽक्षरोऽजस्रसुखो निरञ्जनः पूर्णोऽद्वयो मुक्त उपाधितोऽमृतः

ekastvamātmā puruṣaḥ purāṇaḥ satyaḥ svayañjyotirananta ādyaḥ | nityo'kṣaro'jasrasukho nirañjanaḥ pūrṇo'dvayo mukta upādhito'mṛtaḥ

अध्याय 215

श्लोक 24

एवं विधं त्वां सकलात्मनामपि स्वात्मानमात्माऽऽत्मतया विचक्षते ।गुर्वर्कलब्धोपनिषत्सुचक्षुषा ये ते तरन्तीव भवानृताम्बुधिम्

evaṃ vidhaṃ tvāṃ sakalātmanāmapi svātmānamātmā''tmatayā vicakṣate | gurvarkalabdhopaniṣatsucakṣuṣā ye te tarantīva bhavānṛtāmbudhim

अध्याय 215

श्लोक 25

आत्मानमेवात्मतयाविजानतां तेनैव जातं निखिलं प्रपञ्चितम् ।ज्ञानेन भूयोऽपि च तत्प्रलीयते रज्ज्वामहेर्भोगभवाभवौ यथा

ātmānamevātmatayāvijānatāṃ tenaiva jātaṃ nikhilaṃ prapañcitam | jñānena bhūyo'pi ca tatpralīyate rajjvāmaherbhogabhavābhavau yathā

अध्याय 215

श्लोक 26

अज्ञानसंज्ञौ भवबन्धमोक्षौ द्वौ नाम नान्यौ स्त ऋतज्ञभावात् ।अजस्रचित्याऽऽत्मनि केवले परे विचार्यमाणे तरणाविवाहनी

ajñānasaṃjñau bhavabandhamokṣau dvau nāma nānyau sta ṛtajñabhāvāt | ajasracityā''tmani kevale pare vicāryamāṇe taraṇāvivāhanī

अध्याय 215

श्लोक 27

त्वामात्मानं परं मत्वा परमात्मानमेव च ।आत्मा पुनर्बहिर्मृग्य अहोऽज्ञजनताज्ञता

tvāmātmānaṃ paraṃ matvā paramātmānameva ca | ātmā punarbahirmṛgya aho'jñajanatājñatā

अध्याय 215

श्लोक 28

अन्तर्भवेऽनन्त भवन्तमेव ह्यतत्त्यजन्तो मृगयन्ति सन्तः ।असन्तमप्यन्त्यहिमन्तरेण सन्तं गुणं तं किमु यन्ति सन्तः

antarbhave'nanta bhavantameva hyatattyajanto mṛgayanti santaḥ | asantamapyantyahimantareṇa santaṃ guṇaṃ taṃ kimu yanti santaḥ

अध्याय 215

श्लोक 29

अथापि ते देव पदाम्बुजद्वय- प्रसादलेशानुगृहीत एव हि ।जानाति तत्त्वं भगवन् महिम्नो- न चान्य एकोऽपि चिरं विचिन्वन्

athāpi te deva padāmbujadvaya- prasādaleśānugṛhīta eva hi | jānāti tattvaṃ bhagavan mahimno- na cānya eko'pi ciraṃ vicinvan

अध्याय 215

श्लोक 30

तदस्तु मे नाथ स भूरिभागो भवेऽत्र वान्यत्र तु वा तिरश्चाम् ।येनाहमेकोऽपि भवज्जनानां भूत्वा निषेवे तव पादपल्लवम्

tadastu me nātha sa bhūribhāgo bhave'tra vānyatra tu vā tiraścām | yenāhameko'pi bhavajjanānāṃ bhūtvā niṣeve tava pādapallavam

अध्याय 215

श्लोक 31

अहोऽतिधन्या व्रजगोरमण्यः स्तन्यामृतं पीतमतीव ते मुदा ।यासां विभो वत्सतरात्मजात्मना यत्तृप्तयेऽद्यापि न चालमध्वराः

aho'tidhanyā vrajagoramaṇyaḥ stanyāmṛtaṃ pītamatīva te mudā | yāsāṃ vibho vatsatarātmajātmanā yattṛptaye'dyāpi na cālamadhvarāḥ

अध्याय 215

श्लोक 32

अहोभाग्यमहोभाग्यं नन्दगोपव्रजौकसाम् ।यन्मित्रं परमानन्दं पूर्णं ब्रह्म सनातनम्

ahobhāgyamahobhāgyaṃ nandagopavrajaukasām | yanmitraṃ paramānandaṃ pūrṇaṃ brahma sanātanam

अध्याय 215

श्लोक 33

एषां तु भाग्यमहिमाच्युत तावदास्ता- मेकादशैव हि वयं बत भूरिभागाः ।एतद्धृषीकचषकैरसकृत्पिबामः शर्वादयोऽङ्घ्र्युदजमध्वमृतासवं ते

eṣāṃ tu bhāgyamahimācyuta tāvadāstā- mekādaśaiva hi vayaṃ bata bhūribhāgāḥ | etaddhṛṣīkacaṣakairasakṛtpibāmaḥ śarvādayo'ṅghryudajamadhvamṛtāsavaṃ te

अध्याय 215

श्लोक 34

तद्भूरिभाग्यमिह जन्म किमप्यटव्यां यद्गोकुलेऽपि कतमाङ्घ्रिरजोऽभिषेकम् ।यज्जीवितं तु निखिलं भगवान् मुकुन्दः त्वद्यापि यत्पदरजः श्रुतिमृग्यमेव

tadbhūribhāgyamiha janma kimapyaṭavyāṃ yadgokule'pi katamāṅghrirajo'bhiṣekam | yajjīvitaṃ tu nikhilaṃ bhagavān mukundaḥ tvadyāpi yatpadarajaḥ śrutimṛgyameva

अध्याय 215

श्लोक 35

एषां घोषनिवासिनामुत भवान् किं देव रातेति नः चेतो विश्वफलात्फलं त्वदपरं कुत्राप्ययन् मुह्यति ।सद्वेषादिव पूतनापि सकुला त्वामेव देवापिता यद्धामार्थसुहृत्प्रियात्मतनयप्राणाशयास्त्वत्कृते

eṣāṃ ghoṣanivāsināmuta bhavān kiṃ deva rāteti naḥ ceto viśvaphalātphalaṃ tvadaparaṃ kutrāpyayan muhyati | sadveṣādiva pūtanāpi sakulā tvāmeva devāpitā yaddhāmārthasuhṛtpriyātmatanayaprāṇāśayāstvatkṛte

अध्याय 215

श्लोक 36

तावद्रागादयः स्तेनास्तावत्कारागृहं गृहम् ।तावन्मोहोऽङ्घ्रिनिगडो यावत्कृष्ण न ते जनाः

tāvadrāgādayaḥ stenāstāvatkārāgṛhaṃ gṛham | tāvanmoho'ṅghrinigaḍo yāvatkṛṣṇa na te janāḥ

अध्याय 215

श्लोक 37

प्रपञ्चं निष्प्रपञ्चोऽपि विडम्बयसि भूतले ।प्रपन्नजनतानन्दसन्दोहं प्रथितुं प्रभो

prapañcaṃ niṣprapañco'pi viḍambayasi bhūtale | prapannajanatānandasandohaṃ prathituṃ prabho

अध्याय 215

श्लोक 38

जानन्त एव जानन्तु किं बहूक्त्या न मे प्रभो ।मनसो वपुषो वाचो वैभवं तव गोचरः

jānanta eva jānantu kiṃ bahūktyā na me prabho | manaso vapuṣo vāco vaibhavaṃ tava gocaraḥ

अध्याय 215

श्लोक 39

अनुजानीहि मां कृष्ण सर्वं त्वं वेत्सि सर्वदृक् ।त्वमेव जगतां नाथो जगदेतत्तवार्पितम्

anujānīhi māṃ kṛṣṇa sarvaṃ tvaṃ vetsi sarvadṛk | tvameva jagatāṃ nātho jagadetattavārpitam

अध्याय 215

श्लोक 40

श्रीकृष्ण वृष्णिकुलपुष्करजोषदायिन् क्ष्मानिर्जरद्विजपशूदधिवृद्धिकारिन् ।उद्धर्मशार्वरहर क्षितिराक्षसध्रु- गाकल्पमार्कमर्हन् भगवन् नमस्ते

śrīkṛṣṇa vṛṣṇikulapuṣkarajoṣadāyin kṣmānirjaradvijapaśūdadhivṛddhikārin | uddharmaśārvarahara kṣitirākṣasadhru- gākalpamārkamarhan bhagavan namaste

अध्याय 215

श्लोक 41

इत्यभिष्टूय भूमानं त्रिः परिक्रम्य पादयोः ।नत्वाभीष्टं जगद्धाता स्वधाम प्रत्यपद्यत

ityabhiṣṭūya bhūmānaṃ triḥ parikramya pādayoḥ | natvābhīṣṭaṃ jagaddhātā svadhāma pratyapadyata

अध्याय 215

श्लोक 42

ततोऽनुज्ञाप्य भगवान् स्वभुवं प्रागवस्थितान् ।वत्सान् पुलिनमानिन्ये यथापूर्वसखं स्वकम्

tato'nujñāpya bhagavān svabhuvaṃ prāgavasthitān | vatsān pulinamāninye yathāpūrvasakhaṃ svakam

अध्याय 215

श्लोक 43

एकस्मिन्नपि यातेऽब्दे प्राणेशं चान्तरात्मनः ।कृष्णमायाहता राजन् क्षणार्धं मेनिरेऽर्भकाः

ekasminnapi yāte'bde prāṇeśaṃ cāntarātmanaḥ | kṛṣṇamāyāhatā rājan kṣaṇārdhaṃ menire'rbhakāḥ

अध्याय 215

श्लोक 44

किं किं न विस्मरन्तीह मायामोहितचेतसः ।यन्मोहितं जगत्सर्वमभीक्ष्णं विस्मृतात्मकम्

kiṃ kiṃ na vismarantīha māyāmohitacetasaḥ | yanmohitaṃ jagatsarvamabhīkṣṇaṃ vismṛtātmakam

अध्याय 215

श्लोक 45

ऊचुश्च सुहृदः कृष्णं स्वागतं तेऽतिरंहसा ।नैकोऽप्यभोजि कवल एहीतः साधु भुज्यताम्

ūcuśca suhṛdaḥ kṛṣṇaṃ svāgataṃ te'tiraṃhasā | naiko'pyabhoji kavala ehītaḥ sādhu bhujyatām

अध्याय 215

श्लोक 46

ततो हसन् हृषीकेशोऽभ्यवहृत्य सहार्भकैः ।दर्शयंश्चर्माजगरं न्यवर्तत वनाद्व्रजम्

tato hasan hṛṣīkeśo'bhyavahṛtya sahārbhakaiḥ | darśayaṃścarmājagaraṃ nyavartata vanādvrajam

अध्याय 215

श्लोक 47

बर्हप्रसूननवधातुविचित्रिताङ्गः प्रोद्दामवेणुदलशृङ्गरवोत्सवाढ्यः ।वत्सान् गृणन्ननुगगीतपवित्रकीर्ति- र्गोपीदृगुत्सवदृशिः प्रविवेश गोष्ठम्

barhaprasūnanavadhātuvicitritāṅgaḥ proddāmaveṇudalaśṛṅgaravotsavāḍhyaḥ | vatsān gṛṇannanugagītapavitrakīrti- rgopīdṛgutsavadṛśiḥ praviveśa goṣṭham

अध्याय 215

श्लोक 48

अद्यानेन महाव्यालो यशोदानन्दसूनुना ।हतोऽविता वयं चास्मादिति बाला व्रजे जगुः

adyānena mahāvyālo yaśodānandasūnunā | hato'vitā vayaṃ cāsmāditi bālā vraje jaguḥ

अध्याय 215

श्लोक 49

राजोवाच ।ब्रह्मन् परोद्भवे कृष्णे इयान् प्रेमा कथं भवेत् ।योऽभूतपूर्वस्तोकेषु स्वोद्भवेष्वपि कथ्यताम्

rājovāca | brahman parodbhave kṛṣṇe iyān premā kathaṃ bhavet | yo'bhūtapūrvastokeṣu svodbhaveṣvapi kathyatām

अध्याय 215

श्लोक 50

सर्वेषामपि भूतानां नृप स्वात्मैव वल्लभः ।इतरेऽपत्यवित्ताद्यास्तद्वल्लभतयैव हि

sarveṣāmapi bhūtānāṃ nṛpa svātmaiva vallabhaḥ | itare'patyavittādyāstadvallabhatayaiva hi

अध्याय 215

श्लोक 51

तद्राजेन्द्र यथा स्नेहः स्वस्वकात्मनि देहिनाम् ।न तथा ममतालम्बिपुत्रवित्तगृहादिषु

tadrājendra yathā snehaḥ svasvakātmani dehinām | na tathā mamatālambiputravittagṛhādiṣu

अध्याय 215

श्लोक 52

देहात्मवादिनां पुंसामपि राजन्यसत्तम ।यथा देहः प्रियतमस्तथा न ह्यनु ये च तम्

dehātmavādināṃ puṃsāmapi rājanyasattama | yathā dehaḥ priyatamastathā na hyanu ye ca tam

अध्याय 215

श्लोक 53

देहोऽपि ममताभाक्चेत्तर्ह्यसौ नात्मवत्प्रियः ।यज्जीर्यत्यपि देहेऽस्मिन् जीविताशा बलीयसी

deho'pi mamatābhākcettarhyasau nātmavatpriyaḥ | yajjīryatyapi dehe'smin jīvitāśā balīyasī

अध्याय 215

श्लोक 54

तस्मात्प्रियतमः स्वात्मा सर्वेषामपि देहिनाम् ।तदर्थमेव सकलं जगदेतच्चराचरम्

tasmātpriyatamaḥ svātmā sarveṣāmapi dehinām | tadarthameva sakalaṃ jagadetaccarācaram

अध्याय 215

श्लोक 55

कृष्णमेनमवेहि त्वमात्मानमखिलात्मनाम् ।जगद्धिताय सोऽप्यत्र देहीवाभाति मायया

kṛṣṇamenamavehi tvamātmānamakhilātmanām | jagaddhitāya so'pyatra dehīvābhāti māyayā

अध्याय 215

श्लोक 56

वस्तुतो जानतामत्र कृष्णं स्थास्नु चरिष्णु च ।भगवद्रूपमखिलं नान्यद्वस्त्विह किञ्चन

vastuto jānatāmatra kṛṣṇaṃ sthāsnu cariṣṇu ca | bhagavadrūpamakhilaṃ nānyadvastviha kiñcana

अध्याय 215

श्लोक 57

सर्वेषामपि वस्तूनां भावार्थो भवति स्थितः ।तस्यापि भगवान् कृष्णः किमतद्वस्तु रूप्यताम्

sarveṣāmapi vastūnāṃ bhāvārtho bhavati sthitaḥ | tasyāpi bhagavān kṛṣṇaḥ kimatadvastu rūpyatām

अध्याय 215

श्लोक 58

समाश्रिता ये पदपल्लवप्लवं महत्पदं पुण्ययशो मुरारेः ।भवाम्बुधिर्वत्सपदं परं पदं पदं पदं यद्विपदां न तेषाम्

samāśritā ye padapallavaplavaṃ mahatpadaṃ puṇyayaśo murāreḥ | bhavāmbudhirvatsapadaṃ paraṃ padaṃ padaṃ padaṃ yadvipadāṃ na teṣām

अध्याय 215

श्लोक 59

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया ।यत्कौमारे हरिकृतं पौगण्डे परिकीर्तितम्

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'hamiha tvayā | yatkaumāre harikṛtaṃ paugaṇḍe parikīrtitam

अध्याय 215

श्लोक 60

एतत्सुहृद्भिश्चरितं मुरारे- रघार्दनं शाद्वलजेमनं च ।व्यक्तेतरद्रूपमजोर्वभिष्टवं शृण्वन् गृणन्नेति नरोऽखिलार्थान्

etatsuhṛdbhiścaritaṃ murāre- raghārdanaṃ śādvalajemanaṃ ca | vyaktetaradrūpamajorvabhiṣṭavaṃ śṛṇvan gṛṇanneti naro'khilārthān

अध्याय 215

श्लोक 61

एवं विहारैः कौमारैः कौमारं जहतुर्व्रजे ।निलायनैः सेतुबन्धैर्मर्कटोत्प्लवनादिभिः

evaṃ vihāraiḥ kaumāraiḥ kaumāraṃ jahaturvraje | nilāyanaiḥ setubandhairmarkaṭotplavanādibhiḥ

अध्याय 215

श्लोक 14b

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे ब्रह्मस्तुतिर्नाम चतुर्दशोऽध्यायः

daśamaskandhe pūrvārdhe brahmastutirnāma caturdaśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.