Skandha 10, Adhyāya 17

राजोवाच ।नागालयं रमणकं कस्मात्तत्याज कालियः ।कृतं किं वा सुपर्णस्य तेनैकेनासमञ्जसम्॥ 1 ॥

rājovāca | nāgālayaṃ ramaṇakaṃ kasmāttatyāja kāliyaḥ | kṛtaṃ kiṃ vā suparṇasya tenaikenāsamañjasam

उपहार्यैः सर्पजनैर्मासि मासीह यो बलिः ।वानस्पत्यो महाबाहो नागानां प्राङ्निरूपितः॥ 2 ॥

upahāryaiḥ sarpajanairmāsi māsīha yo baliḥ | vānaspatyo mahābāho nāgānāṃ prāṅnirūpitaḥ

स्वं स्वं भागं प्रयच्छन्ति नागाः पर्वणि पर्वणि ।गोपीथायात्मनः सर्वे सुपर्णाय महात्मने॥ 3 ॥

svaṃ svaṃ bhāgaṃ prayacchanti nāgāḥ parvaṇi parvaṇi | gopīthāyātmanaḥ sarve suparṇāya mahātmane

विषवीर्यमदाविष्टः काद्रवेयस्तु कालियः ।कदर्थीकृत्य गरुडं स्वयं तं बुभुजे बलिम्॥ 4 ॥

viṣavīryamadāviṣṭaḥ kādraveyastu kāliyaḥ | kadarthīkṛtya garuḍaṃ svayaṃ taṃ bubhuje balim

तच्छ्रुत्वा कुपितो राजन् भगवान् भगवत्प्रियः ।विजिघांसुर्महावेगः कालियं समुपाद्रवत्॥ 5 ॥

tacchrutvā kupito rājan bhagavān bhagavatpriyaḥ | vijighāṃsurmahāvegaḥ kāliyaṃ samupādravat

तमापतन्तं तरसा विषायुधः प्रत्यभ्ययादुच्छ्रितनैकमस्तकः ।दद्भिः सुपर्णं व्यदशद्ददायुधः करालजिह्वोच्छ्वसितोग्रलोचनः॥ 6 ॥

tamāpatantaṃ tarasā viṣāyudhaḥ pratyabhyayāducchritanaikamastakaḥ | dadbhiḥ suparṇaṃ vyadaśaddadāyudhaḥ karālajihvocchvasitogralocanaḥ

तं तार्क्ष्यपुत्रः स निरस्य मन्युमान् प्रचण्डवेगो मधुसूदनासनः ।पक्षेण सव्येन हिरण्यरोचिषा जघान कद्रूसुतमुग्रविक्रमः॥ 7 ॥

taṃ tārkṣyaputraḥ sa nirasya manyumān pracaṇḍavego madhusūdanāsanaḥ | pakṣeṇa savyena hiraṇyarociṣā jaghāna kadrūsutamugravikramaḥ

सुपर्णपक्षाभिहतः कालियोऽतीव विह्वलः ।ह्रदं विवेश कालिन्द्यास्तदगम्यं दुरासदम्॥ 8 ॥

suparṇapakṣābhihataḥ kāliyo'tīva vihvalaḥ | hradaṃ viveśa kālindyāstadagamyaṃ durāsadam

तत्रैकदा जलचरं गरुडो भक्ष्यमीप्सितम् ।निवारितः सौभरिणा प्रसह्य क्षुधितोऽहरत्॥ 9 ॥

tatraikadā jalacaraṃ garuḍo bhakṣyamīpsitam | nivāritaḥ saubhariṇā prasahya kṣudhito'harat

मीनान् सुदुःखितान् दृष्ट्वा दीनान् मीनपतौ हते ।कृपया सौभरिः प्राह तत्रत्यक्षेममाचरन्॥ 10 ॥

mīnān suduḥkhitān dṛṣṭvā dīnān mīnapatau hate | kṛpayā saubhariḥ prāha tatratyakṣemamācaran

अत्र प्रविश्य गरुडो यदि मत्स्यान् स खादति ।सद्यः प्राणैर्वियुज्येत सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्॥ 11 ॥

atra praviśya garuḍo yadi matsyān sa khādati | sadyaḥ prāṇairviyujyeta satyametadbravīmyaham

तं कालियः परं वेद नान्यः कश्चन लेलिहः ।अवात्सीद्गरुडाद्भीतः कृष्णेन च विवासितः॥ 12 ॥

taṃ kāliyaḥ paraṃ veda nānyaḥ kaścana lelihaḥ | avātsīdgaruḍādbhītaḥ kṛṣṇena ca vivāsitaḥ

कृष्णं ह्रदाद्विनिष्क्रान्तं दिव्यस्रग्गन्धवाससम् ।महामणिगणाकीर्णं जाम्बूनदपरिष्कृतम्॥ 13 ॥

kṛṣṇaṃ hradādviniṣkrāntaṃ divyasraggandhavāsasam | mahāmaṇigaṇākīrṇaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam

उपलभ्योत्थिताः सर्वे लब्धप्राणा इवासवः ।प्रमोदनिभृतात्मानो गोपाः प्रीत्याभिरेभिरे॥ 14 ॥

upalabhyotthitāḥ sarve labdhaprāṇā ivāsavaḥ | pramodanibhṛtātmāno gopāḥ prītyābhirebhire

यशोदा रोहिणी नन्दो गोप्यो गोपाश्च कौरव ।कृष्णं समेत्य लब्धेहा आसन् लब्धमनोरथाः॥ 15 ॥

yaśodā rohiṇī nando gopyo gopāśca kaurava | kṛṣṇaṃ sametya labdhehā āsan labdhamanorathāḥ

रामश्चाच्युतमालिङ्ग्य जहासास्यानुभाववित् ।नगा गावो वृषा वत्सा लेभिरे परमां मुदम्॥ 16 ॥

rāmaścācyutamāliṅgya jahāsāsyānubhāvavit | nagā gāvo vṛṣā vatsā lebhire paramāṃ mudam

नन्दं विप्राः समागत्य गुरवः सकलत्रकाः ।ऊचुस्ते कालियग्रस्तो दिष्ट्या मुक्तस्तवात्मजः॥ 17 ॥

nandaṃ viprāḥ samāgatya guravaḥ sakalatrakāḥ | ūcuste kāliyagrasto diṣṭyā muktastavātmajaḥ

देहि दानं द्विजातीनां कृष्णनिर्मुक्तिहेतवे ।नन्दः प्रीतमना राजन् गाः सुवर्णं तदाऽऽदिशत्॥ 18 ॥

dehi dānaṃ dvijātīnāṃ kṛṣṇanirmuktihetave | nandaḥ prītamanā rājan gāḥ suvarṇaṃ tadā''diśat

यशोदापि महाभागा नष्टलब्धप्रजा सती ।परिष्वज्याङ्कमारोप्य मुमोचाश्रुकलां मुहुः॥ 19 ॥

yaśodāpi mahābhāgā naṣṭalabdhaprajā satī | pariṣvajyāṅkamāropya mumocāśrukalāṃ muhuḥ

तां रात्रिं तत्र राजेन्द्र क्षुत्तृड्भ्यां श्रमकर्शिताः ।ऊषुर्व्रजौकसो गावः कालिन्द्या उपकूलतः॥ 20 ॥

tāṃ rātriṃ tatra rājendra kṣuttṛḍbhyāṃ śramakarśitāḥ | ūṣurvrajaukaso gāvaḥ kālindyā upakūlataḥ

तदा शुचिवनोद्भूतो दावाग्निः सर्वतो व्रजम् ।सुप्तं निशीथ आवृत्य प्रदग्धुमुपचक्रमे॥ 21 ॥

tadā śucivanodbhūto dāvāgniḥ sarvato vrajam | suptaṃ niśītha āvṛtya pradagdhumupacakrame

तत उत्थाय सम्भ्रान्ता दह्यमाना व्रजौकसः ।कृष्णं ययुस्ते शरणं मायामनुजमीश्वरम्॥ 22 ॥

tata utthāya sambhrāntā dahyamānā vrajaukasaḥ | kṛṣṇaṃ yayuste śaraṇaṃ māyāmanujamīśvaram

कृष्ण कृष्ण महाभाग हे रामामितविक्रम ।एष घोरतमो वह्निस्तावकान् ग्रसते हि नः॥ 23 ॥

kṛṣṇa kṛṣṇa mahābhāga he rāmāmitavikrama | eṣa ghoratamo vahnistāvakān grasate hi naḥ

सुदुस्तरान्नः स्वान् पाहि कालाग्नेः सुहृदः प्रभो ।न शक्नुमस्त्वच्चरणं सन्त्यक्तुमकुतोभयम्॥ 24 ॥

sudustarānnaḥ svān pāhi kālāgneḥ suhṛdaḥ prabho | na śaknumastvaccaraṇaṃ santyaktumakutobhayam

इत्थं स्वजनवैक्लव्यं निरीक्ष्य जगदीश्वरः ।तमग्निमपिबत्तीव्रमनन्तोऽनन्तशक्तिधृक्॥ 25 ॥

itthaṃ svajanavaiklavyaṃ nirīkṣya jagadīśvaraḥ | tamagnimapibattīvramananto'nantaśaktidhṛk

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे दावाग्निमोचनं नाम सप्तदशोऽध्यायः॥ 17b ॥

daśamaskandhe pūrvārdhe dāvāgnimocanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ