Skandha 10, Adhyāya 18

अथ कृष्णः परिवृतो ज्ञातिभिर्मुदितात्मभिः ।अनुगीयमानो न्यविशद्व्रजं गोकुलमण्डितम्॥ 1 ॥

atha kṛṣṇaḥ parivṛto jñātibhirmuditātmabhiḥ | anugīyamāno nyaviśadvrajaṃ gokulamaṇḍitam

व्रजे विक्रीडतोरेवं गोपालच्छद्ममायया ।ग्रीष्मो नामर्तुरभवन्नातिप्रेयाञ्छरीरिणाम्॥ 2 ॥

vraje vikrīḍatorevaṃ gopālacchadmamāyayā | grīṣmo nāmarturabhavannātipreyāñcharīriṇām

स च वृन्दावनगुणैर्वसन्त इव लक्षितः ।यत्रास्ते भगवान् साक्षाद्रामेण सह केशवः॥ 3 ॥

sa ca vṛndāvanaguṇairvasanta iva lakṣitaḥ | yatrāste bhagavān sākṣādrāmeṇa saha keśavaḥ

यत्र निर्झरनिर्ह्रादनिवृत्तस्वनझिल्लिकम् ।शश्वत्तच्छीकरर्जीषद्रुममण्डलमण्डितम्॥ 4 ॥

yatra nirjharanirhrādanivṛttasvanajhillikam | śaśvattacchīkararjīṣadrumamaṇḍalamaṇḍitam

सरित्सरःप्रस्रवणोर्मिवायुना कह्लारकञ्जोत्पलरेणुहारिणा ।न विद्यते यत्र वनौकसां दवो निदाघवह्न्यर्कभवोऽतिशाद्वले॥ 5 ॥

saritsaraḥprasravaṇormivāyunā kahlārakañjotpalareṇuhāriṇā | na vidyate yatra vanaukasāṃ davo nidāghavahnyarkabhavo'tiśādvale

अगाधतोयह्रदिनी तटोर्मिभि- र्द्रवत्पुरीष्याः पुलिनैः समन्ततः ।न यत्र चण्डांशुकरा विषोल्बणा भुवो रसं शाद्वलितं च गृह्णते॥ 6 ॥

agādhatoyahradinī taṭormibhi- rdravatpurīṣyāḥ pulinaiḥ samantataḥ | na yatra caṇḍāṃśukarā viṣolbaṇā bhuvo rasaṃ śādvalitaṃ ca gṛhṇate

वनं कुसुमितं श्रीमन्नदच्चित्रमृगद्विजम् ।गायन्मयूरभ्रमरं कूजत्कोकिलसारसम्॥ 7 ॥

vanaṃ kusumitaṃ śrīmannadaccitramṛgadvijam | gāyanmayūrabhramaraṃ kūjatkokilasārasam

क्रीडिष्यमाणस्तत्कृष्णो भगवान् बलसंयुतः ।वेणुं विरणयन् गोपैर्गोधनैः संवृतोऽविशत्॥ 8 ॥

krīḍiṣyamāṇastatkṛṣṇo bhagavān balasaṃyutaḥ | veṇuṃ viraṇayan gopairgodhanaiḥ saṃvṛto'viśat

प्रवालबर्हस्तबकस्रग्धातुकृतभूषणाः ।रामकृष्णादयो गोपा ननृतुर्युयुधुर्जगुः॥ 9 ॥

pravālabarhastabakasragdhātukṛtabhūṣaṇāḥ | rāmakṛṣṇādayo gopā nanṛturyuyudhurjaguḥ

कृष्णस्य नृत्यतः केचिज्जगुः केचिदवादयन् ।वेणुपाणितलैः शृङ्गैः प्रशशंसुरथापरे॥ 10 ॥

kṛṣṇasya nṛtyataḥ kecijjaguḥ kecidavādayan | veṇupāṇitalaiḥ śṛṅgaiḥ praśaśaṃsurathāpare

गोपजातिप्रतिच्छन्ना देवा गोपालरूपिणौ ।ईडिरे कृष्णरामौ च नटा इव नटं नृप॥ 11 ॥

gopajātipraticchannā devā gopālarūpiṇau | īḍire kṛṣṇarāmau ca naṭā iva naṭaṃ nṛpa

भ्रामणैर्लङ्घनैः क्षेपैरास्फोटनविकर्षणैः ।चिक्रीडतुर्नियुद्धेन काकपक्षधरौ क्वचित्॥ 12 ॥

bhrāmaṇairlaṅghanaiḥ kṣepairāsphoṭanavikarṣaṇaiḥ | cikrīḍaturniyuddhena kākapakṣadharau kvacit

क्वचिन्नृत्यत्सु चान्येषु गायकौ वादकौ स्वयम् ।शशंसतुर्महाराज साधु साध्विति वादिनौ॥ 13 ॥

kvacinnṛtyatsu cānyeṣu gāyakau vādakau svayam | śaśaṃsaturmahārāja sādhu sādhviti vādinau

क्वचिद्बिल्वैः क्वचित्कुम्भैः क्व चामलकमुष्टिभिः ।अस्पृश्यनेत्रबन्धाद्यैः क्वचिन्मृगखगेहया॥ 14 ॥

kvacidbilvaiḥ kvacitkumbhaiḥ kva cāmalakamuṣṭibhiḥ | aspṛśyanetrabandhādyaiḥ kvacinmṛgakhagehayā

क्वचिच्च दर्दुरप्लावैर्विविधैरुपहासकैः ।कदाचित्स्पन्दोलिकया कर्हिचिन्नृपचेष्टया॥ 15 ॥

kvacicca darduraplāvairvividhairupahāsakaiḥ | kadācitspandolikayā karhicinnṛpaceṣṭayā

एवं तौ लोकसिद्धाभिः क्रीडाभिश्चेरतुर्वने ।नद्यद्रिद्रोणिकुञ्जेषु काननेषु सरःसु च॥ 16 ॥

evaṃ tau lokasiddhābhiḥ krīḍābhiśceraturvane | nadyadridroṇikuñjeṣu kānaneṣu saraḥsu ca

पशूंश्चारयतोर्गोपैस्तद्वने रामकृष्णयोः ।गोपरूपी प्रलम्बोऽगादसुरस्तज्जिहीर्षया॥ 17 ॥

paśūṃścārayatorgopaistadvane rāmakṛṣṇayoḥ | goparūpī pralambo'gādasurastajjihīrṣayā

तं विद्वानपि दाशार्हो भगवान् सर्वदर्शनः ।अन्वमोदत तत्सख्यं वधं तस्य विचिन्तयन्॥ 18 ॥

taṃ vidvānapi dāśārho bhagavān sarvadarśanaḥ | anvamodata tatsakhyaṃ vadhaṃ tasya vicintayan

तत्रोपाहूय गोपालान् कृष्णः प्राह विहारवित् ।हे गोपा विहरिष्यामो द्वन्द्वीभूय यथायथम्॥ 19 ॥

tatropāhūya gopālān kṛṣṇaḥ prāha vihāravit | he gopā vihariṣyāmo dvandvībhūya yathāyatham

तत्र चक्रुः परिवृढौ गोपा रामजनार्दनौ ।कृष्णसङ्घट्टिनः केचिदासन् रामस्य चापरे॥ 20 ॥

tatra cakruḥ parivṛḍhau gopā rāmajanārdanau | kṛṣṇasaṅghaṭṭinaḥ kecidāsan rāmasya cāpare

आचेरुर्विविधाः क्रीडा वाह्यवाहकलक्षणाः ।यत्रारोहन्ति जेतारो वहन्ति च पराजिताः॥ 21 ॥

ācerurvividhāḥ krīḍā vāhyavāhakalakṣaṇāḥ | yatrārohanti jetāro vahanti ca parājitāḥ

वहन्तो वाह्यमानाश्च चारयन्तश्च गोधनम् ।भाण्डीरकं नाम वटं जग्मुः कृष्णपुरोगमाः॥ 22 ॥

vahanto vāhyamānāśca cārayantaśca godhanam | bhāṇḍīrakaṃ nāma vaṭaṃ jagmuḥ kṛṣṇapurogamāḥ

रामसङ्घट्टिनो यर्हि श्रीदामवृषभादयः ।क्रीडायां जयिनस्तांस्तानूहुः कृष्णादयो नृप॥ 23 ॥

rāmasaṅghaṭṭino yarhi śrīdāmavṛṣabhādayaḥ | krīḍāyāṃ jayinastāṃstānūhuḥ kṛṣṇādayo nṛpa

उवाह कृष्णो भगवान् श्रीदामानं पराजितः ।वृषभं भद्रसेनस्तु प्रलम्बो रोहिणीसुतम्॥ 24 ॥

uvāha kṛṣṇo bhagavān śrīdāmānaṃ parājitaḥ | vṛṣabhaṃ bhadrasenastu pralambo rohiṇīsutam

अविषह्यं मन्यमानः कृष्णं दानवपुङ्गवः ।वहन्द्रुततरं प्रागादवरोहणतः परम्॥ 25 ॥

aviṣahyaṃ manyamānaḥ kṛṣṇaṃ dānavapuṅgavaḥ | vahandrutataraṃ prāgādavarohaṇataḥ param

तमुद्वहन् धरणिधरेन्द्रगौरवं महासुरो विगतरयो निजं वपुः ।स आस्थितः पुरटपरिच्छदो बभौ तडिद्द्युमानुडुपतिवाडिवाम्बुदः॥ 26 ॥

tamudvahan dharaṇidharendragauravaṃ mahāsuro vigatarayo nijaṃ vapuḥ | sa āsthitaḥ puraṭaparicchado babhau taḍiddyumānuḍupativāḍivāmbudaḥ

निरीक्ष्य तद्वपुरलमम्बरे चर- त्प्रदीप्तदृग्भ्रुकुटितटोग्रदंष्ट्रकम् ।ज्वलच्छिखं कटककिरीटकुण्डल- त्विषाद्भुतं हलधर ईषदत्रसत्॥ 27 ॥

nirīkṣya tadvapuralamambare cara- tpradīptadṛgbhrukuṭitaṭogradaṃṣṭrakam | jvalacchikhaṃ kaṭakakirīṭakuṇḍala- tviṣādbhutaṃ haladhara īṣadatrasat

अथागतस्मृतिरभयो रिपुं बलो विहायसार्थमिव हरन्तमात्मनः ।रुषाहनच्छिरसि दृढेन मुष्टिना सुराधिपो गिरिमिव वज्ररंहसा॥ 28 ॥

athāgatasmṛtirabhayo ripuṃ balo vihāyasārthamiva harantamātmanaḥ | ruṣāhanacchirasi dṛḍhena muṣṭinā surādhipo girimiva vajraraṃhasā

स आहतः सपदि विशीर्णमस्तको मुखाद्वमन् रुधिरमपस्मृतोऽसुरः ।महारवं व्यसुरपतत्समीरयन् गिरिर्यथा मघवत आयुधाहतः॥ 29 ॥

sa āhataḥ sapadi viśīrṇamastako mukhādvaman rudhiramapasmṛto'suraḥ | mahāravaṃ vyasurapatatsamīrayan giriryathā maghavata āyudhāhataḥ

दृष्ट्वा प्रलम्बं निहतं बलेन बलशालिना ।गोपाः सुविस्मिता आसन् साधु साध्विति वादिनः॥ 30 ॥

dṛṣṭvā pralambaṃ nihataṃ balena balaśālinā | gopāḥ suvismitā āsan sādhu sādhviti vādinaḥ

आशिषोऽभिगृणन्तस्तं प्रशशंसुस्तदर्हणम् ।प्रेत्यागतमिवालिङ्ग्य प्रेमविह्वलचेतसः॥ 31 ॥

āśiṣo'bhigṛṇantastaṃ praśaśaṃsustadarhaṇam | pretyāgatamivāliṅgya premavihvalacetasaḥ

पापे प्रलम्बे निहते देवाः परमनिर्वृताः ।अभ्यवर्षन् बलं माल्यैः शशंसुः साधु साध्विति॥ 32 ॥

pāpe pralambe nihate devāḥ paramanirvṛtāḥ | abhyavarṣan balaṃ mālyaiḥ śaśaṃsuḥ sādhu sādhviti

दशमस्कन्धे पुर्वार्धे प्रलम्बवधो नामाष्टादशोऽध्यायः॥ 18b ॥

daśamaskandhe purvārdhe pralambavadho nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ