Bhagavata Purana
220
अध्याय 220 / 335

Skandha 10, Adhyāya 19

17 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ17 श्लोक

अध्याय 220

श्लोक 1

क्रीडासक्तेषु गोपेषु तद्गावो दूरचारिणीः ।स्वैरं चरन्त्यो विविशुस्तृणलोभेन गह्वरम्

krīḍāsakteṣu gopeṣu tadgāvo dūracāriṇīḥ | svairaṃ carantyo viviśustṛṇalobhena gahvaram

अध्याय 220

श्लोक 2

अजा गावो महिष्यश्च निर्विशन्त्यो वनाद्वनम् ।इषीकाटवीं निर्विविशुः क्रन्दन्त्यो दावतर्षिताः

ajā gāvo mahiṣyaśca nirviśantyo vanādvanam | iṣīkāṭavīṃ nirviviśuḥ krandantyo dāvatarṣitāḥ

अध्याय 220

श्लोक 3

तेऽपश्यन्तः पशून् गोपाः कृष्णरामादयस्तदा ।जातानुतापा न विदुर्विचिन्वन्तो गवां गतिम्

te'paśyantaḥ paśūn gopāḥ kṛṣṇarāmādayastadā | jātānutāpā na vidurvicinvanto gavāṃ gatim

अध्याय 220

श्लोक 4

तृणैस्तत्खुरदच्छिन्नैर्गोष्पदैरङ्कितैर्गवाम् ।मार्गमन्वगमन् सर्वे नष्टाजीव्या विचेतसः

tṛṇaistatkhuradacchinnairgoṣpadairaṅkitairgavām | mārgamanvagaman sarve naṣṭājīvyā vicetasaḥ

अध्याय 220

श्लोक 5

मुञ्जाटव्यां भ्रष्टमार्गं क्रन्दमानं स्वगोधनम् ।सम्प्राप्य तृषिताः श्रान्तास्ततस्ते सन्न्यवर्तयन्

muñjāṭavyāṃ bhraṣṭamārgaṃ krandamānaṃ svagodhanam | samprāpya tṛṣitāḥ śrāntāstataste sannyavartayan

अध्याय 220

श्लोक 6

ता आहूता भगवता मेघगम्भीरया गिरा ।स्वनाम्नां निनदं श्रुत्वा प्रतिनेदुः प्रहर्षिताः

tā āhūtā bhagavatā meghagambhīrayā girā | svanāmnāṃ ninadaṃ śrutvā pratineduḥ praharṣitāḥ

अध्याय 220

श्लोक 7

ततः समन्ताद्वनधूमकेतु- र्यदृच्छयाभूत्क्षयकृद्वनौकसाम् ।समीरितः सारथिनोल्बणोल्मुकै- र्विलेलिहानः स्थिरजङ्गमान् महान्

tataḥ samantādvanadhūmaketu- ryadṛcchayābhūtkṣayakṛdvanaukasām | samīritaḥ sārathinolbaṇolmukai- rvilelihānaḥ sthirajaṅgamān mahān

अध्याय 220

श्लोक 8

तमापतन्तं परितो दवाग्निं गोपाश्च गावः प्रसमीक्ष्य भीताः ।ऊचुश्च कृष्णं सबलं प्रपन्ना यथा हरिं मृत्युभयार्दिता जनाः

tamāpatantaṃ parito davāgniṃ gopāśca gāvaḥ prasamīkṣya bhītāḥ | ūcuśca kṛṣṇaṃ sabalaṃ prapannā yathā hariṃ mṛtyubhayārditā janāḥ

अध्याय 220

श्लोक 9

कृष्ण कृष्ण महावीर हे रामामितविक्रम ।दावाग्निना दह्यमानान् प्रपन्नांस्त्रातुमर्हथः

kṛṣṇa kṛṣṇa mahāvīra he rāmāmitavikrama | dāvāgninā dahyamānān prapannāṃstrātumarhathaḥ

अध्याय 220

श्लोक 10

नूनं त्वद्बान्धवाः कृष्ण न चार्हन्त्यवसादितुम् ।वयं हि सर्वधर्मज्ञ त्वन्नाथास्त्वत्परायणाः

nūnaṃ tvadbāndhavāḥ kṛṣṇa na cārhantyavasāditum | vayaṃ hi sarvadharmajña tvannāthāstvatparāyaṇāḥ

अध्याय 220

श्लोक 11

वचो निशम्य कृपणं बन्धूनां भगवान् हरिः ।निमीलयत मा भैष्ट लोचनानीत्यभाषत

vaco niśamya kṛpaṇaṃ bandhūnāṃ bhagavān hariḥ | nimīlayata mā bhaiṣṭa locanānītyabhāṣata

अध्याय 220

श्लोक 12

तथेति मीलिताक्षेषु भगवानग्निमुल्बणम् ।पीत्वा मुखेन तान् कृच्छ्राद्योगाधीशो व्यमोचयत्

tatheti mīlitākṣeṣu bhagavānagnimulbaṇam | pītvā mukhena tān kṛcchrādyogādhīśo vyamocayat

अध्याय 220

श्लोक 13

ततश्च तेऽक्षीण्युन्मील्य पुनर्भाण्डीरमापिताः ।निशाम्य विस्मिता आसन्नात्मानं गाश्च मोचिताः

tataśca te'kṣīṇyunmīlya punarbhāṇḍīramāpitāḥ | niśāmya vismitā āsannātmānaṃ gāśca mocitāḥ

अध्याय 220

श्लोक 14

कृष्णस्य योगवीर्यं तद्योगमायानुभावितम् ।दावाग्नेरात्मनः क्षेमं वीक्ष्य ते मेनिरेऽमरम्

kṛṣṇasya yogavīryaṃ tadyogamāyānubhāvitam | dāvāgnerātmanaḥ kṣemaṃ vīkṣya te menire'maram

अध्याय 220

श्लोक 15

गाः सन्निवर्त्य सायाह्ने सह रामो जनार्दनः ।वेणुं विरणयन् गोष्ठमगाद्गोपैरभिष्टुतः

gāḥ sannivartya sāyāhne saha rāmo janārdanaḥ | veṇuṃ viraṇayan goṣṭhamagādgopairabhiṣṭutaḥ

अध्याय 220

श्लोक 16

गोपीनां परमानन्द आसीद्गोविन्ददर्शने ।क्षणं युगशतमिव यासां येन विनाभवत्

gopīnāṃ paramānanda āsīdgovindadarśane | kṣaṇaṃ yugaśatamiva yāsāṃ yena vinābhavat

अध्याय 220

श्लोक 19

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे दवाग्निपानं नामैकोनविंशोऽध्यायः

daśamaskandhe pūrvārdhe davāgnipānaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Sridhara Swami Bhāvarthadīpikā recension.