Skandha 2, Adhyāya 3

एवमेतन्निगदितं पृष्टवान् यद्भवान् मम ।नृणां यन्म्रियमाणानां मनुष्येषु मनीषिणाम्॥ 1 ॥

evametannigaditaṃ pṛṣṭavān yadbhavān mama | nṛṇāṃ yanmriyamāṇānāṃ manuṣyeṣu manīṣiṇām

ब्रह्मवर्चसकामस्तु यजेत ब्रह्मणः पतिम् ।इन्द्रमिन्द्रियकामस्तु प्रजाकामः प्रजापतीन्॥ 2 ॥

brahmavarcasakāmastu yajeta brahmaṇaḥ patim | indramindriyakāmastu prajākāmaḥ prajāpatīn

देवीं मायां तु श्रीकामस्तेजस्कामो विभावसुम् ।वसुकामो वसून् रुद्रान् वीर्यकामोऽथ वीर्यवान्॥ 3 ॥

devīṃ māyāṃ tu śrīkāmastejaskāmo vibhāvasum | vasukāmo vasūn rudrān vīryakāmo'tha vīryavān

अन्नाद्यकामस्त्वदितिं स्वर्गकामोऽदितेः सुतान् ।विश्वान् देवान् राज्यकामः साध्यान् संसाधको विशाम्॥ 4 ॥

annādyakāmastvaditiṃ svargakāmo'diteḥ sutān | viśvān devān rājyakāmaḥ sādhyān saṃsādhako viśām

आयुष्कामोऽश्विनौ देवौ पुष्टिकाम इलां यजेत् ।प्रतिष्ठाकामः पुरुषो रोदसी लोकमातरौ॥ 5 ॥

āyuṣkāmo'śvinau devau puṣṭikāma ilāṃ yajet | pratiṣṭhākāmaḥ puruṣo rodasī lokamātarau

रूपाभिकामो गन्धर्वान् स्त्रीकामोऽप्सर उर्वशीम् ।आधिपत्यकामः सर्वेषां यजेत परमेष्ठिनम्॥ 6 ॥

rūpābhikāmo gandharvān strīkāmo'psara urvaśīm | ādhipatyakāmaḥ sarveṣāṃ yajeta parameṣṭhinam

यज्ञं यजेद्यशस्कामः कोशकामः प्रचेतसम् ।विद्याकामस्तु गिरिशं दाम्पत्यार्थ उमां सतीम्॥ 7 ॥

yajñaṃ yajedyaśaskāmaḥ kośakāmaḥ pracetasam | vidyākāmastu giriśaṃ dāmpatyārtha umāṃ satīm

धर्मार्थ उत्तमश्लोकं तन्तुं तन्वन् पितॄन् यजेत् ।रक्षाकामः पुण्यजनानोजस्कामो मरुद्गणान्॥ 8 ॥

dharmārtha uttamaślokaṃ tantuṃ tanvan pitṝn yajet | rakṣākāmaḥ puṇyajanānojaskāmo marudgaṇān

राज्यकामो मनून् देवान् निरृतिं त्वभिचरन् यजेत् ।कामकामो यजेत्सोममकामः पुरुषं परम्॥ 9 ॥

rājyakāmo manūn devān nirṛtiṃ tvabhicaran yajet | kāmakāmo yajetsomamakāmaḥ puruṣaṃ param

अकामः सर्वकामो वा मोक्षकाम उदारधीः ।तीव्रेण भक्तियोगेन यजेत पुरुषं परम्॥ 10 ॥

akāmaḥ sarvakāmo vā mokṣakāma udāradhīḥ | tīvreṇa bhaktiyogena yajeta puruṣaṃ param

एतावानेव यजतामिह निःश्रेयसोदयः ।भगवत्यचलो भावो यद्भागवतसङ्गतः॥ 11 ॥

etāvāneva yajatāmiha niḥśreyasodayaḥ | bhagavatyacalo bhāvo yadbhāgavatasaṅgataḥ

ज्ञानं यदा प्रतिनिवृत्तगुणोर्मिचक्र- मात्मप्रसाद उत यत्र गुणेष्वसङ्गः ।कैवल्यसम्मतपथस्त्वथ भक्तियोगः को निर्वृतो हरिकथासु रतिं न कुर्यात्॥ 12 ॥

jñānaṃ yadā pratinivṛttaguṇormicakra- mātmaprasāda uta yatra guṇeṣvasaṅgaḥ | kaivalyasammatapathastvatha bhaktiyogaḥ ko nirvṛto harikathāsu ratiṃ na kuryāt

इत्यभिव्याहृतं राजा निशम्य भरतर्षभः ।किमन्यत्पृष्टवान् भूयो वैयासकिमृषिं कविम्॥ 13 ॥

ityabhivyāhṛtaṃ rājā niśamya bharatarṣabhaḥ | kimanyatpṛṣṭavān bhūyo vaiyāsakimṛṣiṃ kavim

एतच्छुश्रूषतां विद्वन् सूत नोऽर्हसि भाषितुम् ।कथा हरिकथोदर्काः सतां स्युः सदसि ध्रुवम्॥ 14 ॥

etacchuśrūṣatāṃ vidvan sūta no'rhasi bhāṣitum | kathā harikathodarkāḥ satāṃ syuḥ sadasi dhruvam

स वै भागवतो राजा पाण्डवेयो महारथः ।बालक्रीडनकैः क्रीडन् कृष्णक्रीडां य आददे॥ 15 ॥

sa vai bhāgavato rājā pāṇḍaveyo mahārathaḥ | bālakrīḍanakaiḥ krīḍan kṛṣṇakrīḍāṃ ya ādade

वैयासकिश्च भगवान् वासुदेवपरायणः ।उरुगायगुणोदाराः सतां स्युर्हि समागमे॥ 16 ॥

vaiyāsakiśca bhagavān vāsudevaparāyaṇaḥ | urugāyaguṇodārāḥ satāṃ syurhi samāgame

आयुर्हरति वै पुंसामुद्यन्नस्तं च यन्नसौ ।तस्यर्ते यत्क्षणो नीत उत्तमश्लोकवार्तया॥ 17 ॥

āyurharati vai puṃsāmudyannastaṃ ca yannasau | tasyarte yatkṣaṇo nīta uttamaślokavārtayā

तरवः किं न जीवन्ति भस्त्राः किं न श्वसन्त्युत ।न खादन्ति न मेहन्ति किं ग्रामपशवोऽपरे॥ 18 ॥

taravaḥ kiṃ na jīvanti bhastrāḥ kiṃ na śvasantyuta | na khādanti na mehanti kiṃ grāmapaśavo'pare

श्वविड्वराहोष्ट्रखरैः संस्तुतः पुरुषः पशुः ।न यत्कर्णपथोपेतो जातु नाम गदाग्रजः॥ 19 ॥

śvaviḍvarāhoṣṭrakharaiḥ saṃstutaḥ puruṣaḥ paśuḥ | na yatkarṇapathopeto jātu nāma gadāgrajaḥ

बिले बतोरुक्रमविक्रमान् ये न शृण्वतः कर्णपुटे नरस्य ।जिह्वासती दार्दुरिकेव सूत न चोपगायत्युरुगायगाथाः॥ 20 ॥

bile batorukramavikramān ye na śṛṇvataḥ karṇapuṭe narasya | jihvāsatī dārdurikeva sūta na copagāyatyurugāyagāthāḥ

भारः परं पट्टकिरीटजुष्ट- मप्युत्तमाङ्गं न नमेन्मुकुन्दम् ।शावौ करौ नो कुरुतः सपर्यां हरेर्लसत्काञ्चनकङ्कणौ वा॥ 21 ॥

bhāraḥ paraṃ paṭṭakirīṭajuṣṭa- mapyuttamāṅgaṃ na namenmukundam | śāvau karau no kurutaḥ saparyāṃ harerlasatkāñcanakaṅkaṇau vā

बर्हायिते ते नयने नराणां लिङ्गानि विष्णोर्न निरीक्षतो ये ।पादौ नृणां तौ द्रुमजन्मभाजौ क्षेत्राणि नानुव्रजतो हरेर्यौ॥ 22 ॥

barhāyite te nayane narāṇāṃ liṅgāni viṣṇorna nirīkṣato ye | pādau nṛṇāṃ tau drumajanmabhājau kṣetrāṇi nānuvrajato hareryau

जीवञ्छवो भागवताङ्घ्रिरेणुं न जातु मर्त्योऽभिलभेत यस्तु ।श्रीविष्णुपद्या मनुजस्तुलस्याः श्वसञ्छवो यस्तु न वेद गन्धम्॥ 23 ॥

jīvañchavo bhāgavatāṅghrireṇuṃ na jātu martyo'bhilabheta yastu | śrīviṣṇupadyā manujastulasyāḥ śvasañchavo yastu na veda gandham

तदश्मसारं हृदयं बतेदं यद्गृह्यमाणैर्हरिनामधेयैः ।न विक्रियेताथ यदा विकारो नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्षः॥ 24 ॥

tadaśmasāraṃ hṛdayaṃ batedaṃ yadgṛhyamāṇairharināmadheyaiḥ | na vikriyetātha yadā vikāro netre jalaṃ gātraruheṣu harṣaḥ

अथाभिधेह्यङ्ग मनोऽनुकूलं प्रभाषसे भागवतप्रधानः ।यदाह वैयासकिरात्मविद्या- विशारदो नृपतिं साधु पृष्टः॥ 25 ॥

athābhidhehyaṅga mano'nukūlaṃ prabhāṣase bhāgavatapradhānaḥ | yadāha vaiyāsakirātmavidyā- viśārado nṛpatiṃ sādhu pṛṣṭaḥ

संहितायां द्वितीयस्कन्धे तृतीयोऽध्यायः॥ 3b ॥

saṃhitāyāṃ dvitīyaskandhe tṛtīyo'dhyāyaḥ