Skandha 10, Adhyāya 22

हेमन्ते प्रथमे मासि नन्दव्रजकुमारिकाः ।चेरुर्हविष्यं भुञ्जानाः कात्यायन्यर्चनव्रतम्॥ 1 ॥

hemante prathame māsi nandavrajakumārikāḥ | cerurhaviṣyaṃ bhuñjānāḥ kātyāyanyarcanavratam

आप्लुत्याम्भसि कालिन्द्या जलान्ते चोदितेऽरुणे ।कृत्वा प्रतिकृतिं देवीमानर्चुर्नृप सैकतीम्॥ 2 ॥

āplutyāmbhasi kālindyā jalānte codite'ruṇe | kṛtvā pratikṛtiṃ devīmānarcurnṛpa saikatīm

गन्धैर्माल्यैः सुरभिभिर्बलिभिर्धूपदीपकैः ।उच्चावचैश्चोपहारैः प्रवालफलतण्डुलैः॥ 3 ॥

gandhairmālyaiḥ surabhibhirbalibhirdhūpadīpakaiḥ | uccāvacaiścopahāraiḥ pravālaphalataṇḍulaiḥ

एवं मासं व्रतं चेरुः कुमार्यः कृष्णचेतसः ।भद्रकालीं समानर्चुर्भूयान्नन्दसुतः पतिः॥ 5 ॥

evaṃ māsaṃ vrataṃ ceruḥ kumāryaḥ kṛṣṇacetasaḥ | bhadrakālīṃ samānarcurbhūyānnandasutaḥ patiḥ

उषस्युत्थाय गोत्रैः स्वैरन्योन्याबद्धबाहवः ।कृष्णमुच्चैर्जगुर्यान्त्यः कालिन्द्यां स्नातुमन्वहम्॥ 6 ॥

uṣasyutthāya gotraiḥ svairanyonyābaddhabāhavaḥ | kṛṣṇamuccairjaguryāntyaḥ kālindyāṃ snātumanvaham

नद्यां कदाचिदागत्य तीरे निक्षिप्य पूर्ववत् ।वासांसि कृष्णं गायन्त्यो विजह्रुः सलिले मुदा॥ 7 ॥

nadyāṃ kadācidāgatya tīre nikṣipya pūrvavat | vāsāṃsi kṛṣṇaṃ gāyantyo vijahruḥ salile mudā

भगवांस्तदभिप्रेत्य कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ।वयस्यैरावृतस्तत्र गतस्तत्कर्मसिद्धये॥ 8 ॥

bhagavāṃstadabhipretya kṛṣṇo yogeśvareśvaraḥ | vayasyairāvṛtastatra gatastatkarmasiddhaye

तासां वासांस्युपादाय नीपमारुह्य सत्वरः ।हसद्भिः प्रहसन् बालैः परिहासमुवाच ह॥ 9 ॥

tāsāṃ vāsāṃsyupādāya nīpamāruhya satvaraḥ | hasadbhiḥ prahasan bālaiḥ parihāsamuvāca ha

अत्रागत्याबलाः कामं स्वं स्वं वासः प्रगृह्यताम् ।सत्यं ब्रवाणि नो नर्म यद्यूयं व्रतकर्शिताः॥ 10 ॥

atrāgatyābalāḥ kāmaṃ svaṃ svaṃ vāsaḥ pragṛhyatām | satyaṃ bravāṇi no narma yadyūyaṃ vratakarśitāḥ

न मयोदितपूर्वं वा अनृतं तदिमे विदुः ।एकैकशः प्रतीच्छध्वं सहैवोत सुमध्यमाः॥ 11 ॥

na mayoditapūrvaṃ vā anṛtaṃ tadime viduḥ | ekaikaśaḥ pratīcchadhvaṃ sahaivota sumadhyamāḥ

तस्य तत्क्ष्वेलितं दृष्ट्वा गोप्यः प्रेमपरिप्लुताः ।व्रीडिताः प्रेक्ष्य चान्योन्यं जातहासा न निर्ययुः॥ 12 ॥

tasya tatkṣvelitaṃ dṛṣṭvā gopyaḥ premapariplutāḥ | vrīḍitāḥ prekṣya cānyonyaṃ jātahāsā na niryayuḥ

एवं ब्रुवति गोविन्दे नर्मणाऽऽक्षिप्तचेतसः ।आकण्ठमग्नाः शीतोदे वेपमानास्तमब्रुवन्॥ 13 ॥

evaṃ bruvati govinde narmaṇā''kṣiptacetasaḥ | ākaṇṭhamagnāḥ śītode vepamānāstamabruvan

मानयं भोः कृथास्त्वां तु नन्दगोपसुतं प्रियम् ।जानीमोऽङ्ग व्रजश्लाघ्यं देहि वासांसि वेपिताः॥ 14 ॥

mānayaṃ bhoḥ kṛthāstvāṃ tu nandagopasutaṃ priyam | jānīmo'ṅga vrajaślāghyaṃ dehi vāsāṃsi vepitāḥ

श्यामसुन्दर ते दास्यः करवाम तवोदितम् ।देहि वासांसि धर्मज्ञ नो चेद्राज्ञे ब्रुवामहे॥ 15 ॥

śyāmasundara te dāsyaḥ karavāma tavoditam | dehi vāsāṃsi dharmajña no cedrājñe bruvāmahe

भवत्यो यदि मे दास्यो मयोक्तं वा करिष्यथ ।अत्रागत्य स्ववासांसि प्रतीच्छत शुचिस्मिताः॥ 16 ॥

bhavatyo yadi me dāsyo mayoktaṃ vā kariṣyatha | atrāgatya svavāsāṃsi pratīcchata śucismitāḥ

ततो जलाशयात्सर्वा दारिकाः शीतवेपिताः ।पाणिभ्यां योनिमाच्छाद्य प्रोत्तेरुः शीतकर्शिताः॥ 17 ॥

tato jalāśayātsarvā dārikāḥ śītavepitāḥ | pāṇibhyāṃ yonimācchādya protteruḥ śītakarśitāḥ

भगवानाह ता वीक्ष्य शुद्धभावप्रसादितः ।स्कन्धे निधाय वासांसि प्रीतः प्रोवाच सस्मितम्॥ 18 ॥

bhagavānāha tā vīkṣya śuddhabhāvaprasāditaḥ | skandhe nidhāya vāsāṃsi prītaḥ provāca sasmitam

यूयं विवस्त्रा यदपो धृतव्रता व्यगाहतैतत्तदु देवहेलनम् ।बद्ध्वाञ्जलिं मूर्ध्न्यपनुत्तयेंऽहसः कृत्वा नमोऽधो वसनं प्रगृह्यताम्॥ 19 ॥

yūyaṃ vivastrā yadapo dhṛtavratā vyagāhataitattadu devahelanam | baddhvāñjaliṃ mūrdhnyapanuttayeṃ'hasaḥ kṛtvā namo'dho vasanaṃ pragṛhyatām

इत्यच्युतेनाभिहिता व्रजाबला मत्वा विवस्त्राप्लवनं व्रतच्युतिम् ।तत्पूर्तिकामास्तदशेषकर्मणां साक्षात्कृतं नेमुरवद्यमृग्यतः॥ 20 ॥

ityacyutenābhihitā vrajābalā matvā vivastrāplavanaṃ vratacyutim | tatpūrtikāmāstadaśeṣakarmaṇāṃ sākṣātkṛtaṃ nemuravadyamṛgyataḥ

तास्तथावनता दृष्ट्वा भगवान् देवकीसुतः ।वासांसि ताभ्यः प्रायच्छत्करुणस्तेन तोषितः॥ 21 ॥

tāstathāvanatā dṛṣṭvā bhagavān devakīsutaḥ | vāsāṃsi tābhyaḥ prāyacchatkaruṇastena toṣitaḥ

दृढं प्रलब्धास्त्रपया च हापिताः प्रस्तोभिताः क्रीडनवच्च कारिताः ।वस्त्राणि चैवापहृतान्यथाप्यमुं ता नाभ्यसूयन् प्रियसङ्गनिर्वृताः॥ 22 ॥

dṛḍhaṃ pralabdhāstrapayā ca hāpitāḥ prastobhitāḥ krīḍanavacca kāritāḥ | vastrāṇi caivāpahṛtānyathāpyamuṃ tā nābhyasūyan priyasaṅganirvṛtāḥ

परिधाय स्ववासांसि प्रेष्ठसङ्गमसज्जिताः ।गृहीतचित्ता नो चेलुस्तस्मिन् लज्जायितेक्षणाः॥ 23 ॥

paridhāya svavāsāṃsi preṣṭhasaṅgamasajjitāḥ | gṛhītacittā no celustasmin lajjāyitekṣaṇāḥ

तासां विज्ञाय भगवान् स्वपादस्पर्शकाम्यया ।धृतव्रतानां सङ्कल्पमाह दामोदरोऽबलाः॥ 24 ॥

tāsāṃ vijñāya bhagavān svapādasparśakāmyayā | dhṛtavratānāṃ saṅkalpamāha dāmodaro'balāḥ

सङ्कल्पो विदितः साध्व्यो भवतीनां मदर्चनम् ।मयानुमोदितः सोऽसौ सत्यो भवितुमर्हति॥ 25 ॥

saṅkalpo viditaḥ sādhvyo bhavatīnāṃ madarcanam | mayānumoditaḥ so'sau satyo bhavitumarhati

न मय्यावेशितधियां कामः कामाय कल्पते ।भर्जिता क्वथिता धानाः प्रायो बीजाय नेष्यते॥ 26 ॥

na mayyāveśitadhiyāṃ kāmaḥ kāmāya kalpate | bharjitā kvathitā dhānāḥ prāyo bījāya neṣyate

याताबला व्रजं सिद्धा मयेमा रंस्यथा क्षपाः ।यदुद्दिश्य व्रतमिदं चेरुरार्यार्चनं सतीः॥ 27 ॥

yātābalā vrajaṃ siddhā mayemā raṃsyathā kṣapāḥ | yaduddiśya vratamidaṃ cerurāryārcanaṃ satīḥ

इत्यादिष्टा भगवता लब्धकामाः कुमारिकाः ।ध्यायन्त्यस्तत्पदाम्भोजं कृच्छ्रान्निर्विविशुर्व्रजम्॥ 28 ॥

ityādiṣṭā bhagavatā labdhakāmāḥ kumārikāḥ | dhyāyantyastatpadāmbhojaṃ kṛcchrānnirviviśurvrajam

अथ गोपैः परिवृतो भगवान् देवकीसुतः ।वृन्दावनाद्गतो दूरं चारयन् गाः सहाग्रजः॥ 29 ॥

atha gopaiḥ parivṛto bhagavān devakīsutaḥ | vṛndāvanādgato dūraṃ cārayan gāḥ sahāgrajaḥ

निदाघार्कातपे तिग्मे छायाभिः स्वाभिरात्मनः ।आतपत्रायितान् वीक्ष्य द्रुमानाह व्रजौकसः॥ 30 ॥

nidāghārkātape tigme chāyābhiḥ svābhirātmanaḥ | ātapatrāyitān vīkṣya drumānāha vrajaukasaḥ

हे स्तोक कृष्ण हे अंशो श्रीदामन् सुबलार्जुन ।विशालवृषभ तेजस्विन् देवप्रस्थ वरूथप॥ 31 ॥

he stoka kṛṣṇa he aṃśo śrīdāman subalārjuna | viśālavṛṣabha tejasvin devaprastha varūthapa

पश्यतैतान् महाभागान् परार्थैकान्तजीवितान् ।वातवर्षातपहिमान् सहन्तो वारयन्ति नः॥ 32 ॥

paśyataitān mahābhāgān parārthaikāntajīvitān | vātavarṣātapahimān sahanto vārayanti naḥ

अहो एषां वरं जन्म सर्वप्राण्युपजीवनम् ।सुजनस्येव येषां वै विमुखा यान्ति नार्थिनः॥ 33 ॥

aho eṣāṃ varaṃ janma sarvaprāṇyupajīvanam | sujanasyeva yeṣāṃ vai vimukhā yānti nārthinaḥ

पत्रपुष्पफलच्छाया मूलवल्कलदारुभिः ।गन्धनिर्यासभस्मास्थितोक्मैः कामान् वितन्वते॥ 34 ॥

patrapuṣpaphalacchāyā mūlavalkaladārubhiḥ | gandhaniryāsabhasmāsthitokmaiḥ kāmān vitanvate

एतावज्जन्मसाफल्यं देहिनामिह देहिषु ।प्राणैरर्थैर्धिया वाचा श्रेय एवाचरेत्सदा॥ 35 ॥

etāvajjanmasāphalyaṃ dehināmiha dehiṣu | prāṇairarthairdhiyā vācā śreya evācaretsadā

तरूणां नम्रशाखानां मध्येन यमुनां गतः॥ 36 ॥

tarūṇāṃ namraśākhānāṃ madhyena yamunāṃ gataḥ

तत्र गाः पाययित्वापः सुमृष्टाः शीतलाः शिवाः ।ततो नृप स्वयं गोपाः कामं स्वादु पपुर्जलम्॥ 37 ॥

tatra gāḥ pāyayitvāpaḥ sumṛṣṭāḥ śītalāḥ śivāḥ | tato nṛpa svayaṃ gopāḥ kāmaṃ svādu papurjalam

तस्या उपवने कामं चारयन्तः पशून् नृप ।कृष्णरामावुपागम्य क्षुधार्ता इदमब्रुवन्॥ 38 ॥

tasyā upavane kāmaṃ cārayantaḥ paśūn nṛpa | kṛṣṇarāmāvupāgamya kṣudhārtā idamabruvan

दशमस्कन्धे पूर्वार्धे गोपीवस्त्रापहरणं नाम द्वाविंशोऽध्यायः॥ 22b ॥

daśamaskandhe pūrvārdhe gopīvastrāpaharaṇaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ