Skandha 10, Adhyāya 76

अथान्यदपि कृष्णस्य शृणु कर्माद्भुतं नृप ।क्रीडानरशरीरस्य यथा सौभपतिर्हतः॥ 1 ॥

athānyadapi kṛṣṇasya śṛṇu karmādbhutaṃ nṛpa | krīḍānaraśarīrasya yathā saubhapatirhataḥ

शिशुपालसखः शाल्वो रुक्मिण्युद्वाह आगतः ।यदुभिर्निर्जितः सङ्ख्ये जरासन्धादयस्तथा॥ 2 ॥

śiśupālasakhaḥ śālvo rukmiṇyudvāha āgataḥ | yadubhirnirjitaḥ saṅkhye jarāsandhādayastathā

शाल्वः प्रतिज्ञामकरोच्छृण्वतां सर्वभूभुजाम् ।अयादवीं क्ष्मां करिष्ये पौरुषं मम पश्यत॥ 3 ॥

śālvaḥ pratijñāmakarocchṛṇvatāṃ sarvabhūbhujām | ayādavīṃ kṣmāṃ kariṣye pauruṣaṃ mama paśyata

आराधयामास नृपः पांसुमुष्टिं सकृद्ग्रसन्॥ 4 ॥

ārādhayāmāsa nṛpaḥ pāṃsumuṣṭiṃ sakṛdgrasan

संवत्सरान्ते भगवानाशुतोष उमापतिः ।वरेण च्छन्दयामास शाल्वं शरणमागतम्॥ 5 ॥

saṃvatsarānte bhagavānāśutoṣa umāpatiḥ | vareṇa cchandayāmāsa śālvaṃ śaraṇamāgatam

देवासुरमनुष्याणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् ।अभेद्यं कामगं वव्रे स यानं वृष्णिभीषणम्॥ 6 ॥

devāsuramanuṣyāṇāṃ gandharvoragarakṣasām | abhedyaṃ kāmagaṃ vavre sa yānaṃ vṛṣṇibhīṣaṇam

तथेति गिरिशादिष्टो मयः परपुरञ्जयः ।पुरं निर्माय शाल्वाय प्रादात्सौभमयस्मयम्॥ 7 ॥

tatheti giriśādiṣṭo mayaḥ parapurañjayaḥ | puraṃ nirmāya śālvāya prādātsaubhamayasmayam

स लब्ध्वा कामगं यानं तमोधाम दुरासदम् ।ययौ द्वारवतीं शाल्वो वैरं वृष्णिकृतं स्मरन्॥ 8 ॥

sa labdhvā kāmagaṃ yānaṃ tamodhāma durāsadam | yayau dvāravatīṃ śālvo vairaṃ vṛṣṇikṛtaṃ smaran

निरुध्य सेनया शाल्वो महत्या भरतर्षभ ।पुरीं बभञ्जोपवनान्युद्यानानि च सर्वशः॥ 9 ॥

nirudhya senayā śālvo mahatyā bharatarṣabha | purīṃ babhañjopavanānyudyānāni ca sarvaśaḥ

स गोपुराणि द्वाराणि प्रासादाट्टालतोलिकाः ।विहारान् स विमानाग्र्यान्निपेतुः शस्त्रवृष्टयः॥ 10 ॥

sa gopurāṇi dvārāṇi prāsādāṭṭālatolikāḥ | vihārān sa vimānāgryānnipetuḥ śastravṛṣṭayaḥ

शिला द्रुमाश्चाशनयः सर्पा आसारशर्कराः ।प्रचण्डश्चक्रवातोऽभूद्रजसाऽऽच्छादिता दिशः॥ 11 ॥

śilā drumāścāśanayaḥ sarpā āsāraśarkarāḥ | pracaṇḍaścakravāto'bhūdrajasā''cchāditā diśaḥ

इत्यर्द्यमाना सौभेन कृष्णस्य नगरी भृशम् ।नाभ्यपद्यत शं राजंस्त्रिपुरेण यथा मही॥ 12 ॥

ityardyamānā saubhena kṛṣṇasya nagarī bhṛśam | nābhyapadyata śaṃ rājaṃstripureṇa yathā mahī

प्रद्युम्नो भगवान् वीक्ष्य बाध्यमाना निजाः प्रजाः ।मा भैष्टेत्यभ्यधाद्वीरो रथारूढो महायशाः॥ 13 ॥

pradyumno bhagavān vīkṣya bādhyamānā nijāḥ prajāḥ | mā bhaiṣṭetyabhyadhādvīro rathārūḍho mahāyaśāḥ

सात्यकिश्चारुदेष्णश्च साम्बोऽक्रूरः सहानुजः ।हार्दिक्यो भानुविन्दश्च गदश्च शुकसारणौ॥ 14 ॥

sātyakiścārudeṣṇaśca sāmbo'krūraḥ sahānujaḥ | hārdikyo bhānuvindaśca gadaśca śukasāraṇau

अपरे च महेष्वासा रथयूथपयूथपाः ।निर्ययुर्दंशिता गुप्ता रथेभाश्वपदातिभिः॥ 15 ॥

apare ca maheṣvāsā rathayūthapayūthapāḥ | niryayurdaṃśitā guptā rathebhāśvapadātibhiḥ

ततः प्रववृते युद्धं शाल्वानां यदुभिः सह ।यथासुराणां विबुधैस्तुमुलं लोमहर्षणम्॥ 16 ॥

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ śālvānāṃ yadubhiḥ saha | yathāsurāṇāṃ vibudhaistumulaṃ lomaharṣaṇam

ताश्च सौभपतेर्माया दिव्यास्त्रै रुक्मिणीसुतः ।क्षणेन नाशयामास नैशं तम इवोष्णगुः॥ 17 ॥

tāśca saubhapatermāyā divyāstrai rukmiṇīsutaḥ | kṣaṇena nāśayāmāsa naiśaṃ tama ivoṣṇaguḥ

विव्याध पञ्चविंशत्या स्वर्णपुङ्खैरयोमुखैः ।शाल्वस्य ध्वजिनीपालं शरैः सन्नतपर्वभिः॥ 18 ॥

vivyādha pañcaviṃśatyā svarṇapuṅkhairayomukhaiḥ | śālvasya dhvajinīpālaṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ

शतेनाताडयच्छाल्वमेकैकेनास्य सैनिकान् ।दशभिर्दशभिर्नेतॄन् वाहनानि त्रिभिस्त्रिभिः॥ 19 ॥

śatenātāḍayacchālvamekaikenāsya sainikān | daśabhirdaśabhirnetṝn vāhanāni tribhistribhiḥ

तदद्भुतं महत्कर्म प्रद्युम्नस्य महात्मनः ।दृष्ट्वा तं पूजयामासुः सर्वे स्वपरसैनिकाः॥ 20 ॥

tadadbhutaṃ mahatkarma pradyumnasya mahātmanaḥ | dṛṣṭvā taṃ pūjayāmāsuḥ sarve svaparasainikāḥ

बहुरूपैकरूपं तद्दृश्यते न च दृश्यते ।मायामयं मयकृतं दुर्विभाव्यं परैरभूत्॥ 21 ॥

bahurūpaikarūpaṃ taddṛśyate na ca dṛśyate | māyāmayaṃ mayakṛtaṃ durvibhāvyaṃ parairabhūt

क्वचिद्भूमौ क्वचिद्व्योम्नि गिरिमूर्ध्नि जले क्वचित् ।अलातचक्रवद्भ्राम्यत्सौभं तद्दुरवस्थितम्॥ 22 ॥

kvacidbhūmau kvacidvyomni girimūrdhni jale kvacit | alātacakravadbhrāmyatsaubhaṃ tadduravasthitam

यत्र यत्रोपलक्ष्येत ससौभः सह सैनिकः ।शाल्वस्ततस्ततोऽमुञ्चञ्छरान् सात्वतयूथपाः॥ 23 ॥

yatra yatropalakṣyeta sasaubhaḥ saha sainikaḥ | śālvastatastato'muñcañcharān sātvatayūthapāḥ

शरैरग्न्यर्कसंस्पर्शैराशीविषदुरासदैः ।पीड्यमानपुरानीकः शाल्वोऽमुह्यत्परेरितैः॥ 24 ॥

śarairagnyarkasaṃsparśairāśīviṣadurāsadaiḥ | pīḍyamānapurānīkaḥ śālvo'muhyatpareritaiḥ

शाल्वानीकपशस्त्रौघैर्वृष्णिवीरा भृशार्दिताः ।न तत्यजू रणं स्वं स्वं लोकद्वयजिगीषवः॥ 25 ॥

śālvānīkapaśastraughairvṛṣṇivīrā bhṛśārditāḥ | na tatyajū raṇaṃ svaṃ svaṃ lokadvayajigīṣavaḥ

शाल्वामात्यो द्युमान् नाम प्रद्युम्नं प्राक्प्रपीडितः ।आसाद्य गदया मौर्व्या व्याहत्य व्यनदद्बली॥ 26 ॥

śālvāmātyo dyumān nāma pradyumnaṃ prākprapīḍitaḥ | āsādya gadayā maurvyā vyāhatya vyanadadbalī

प्रद्युम्नं गदया शीर्णवक्षःस्थलमरिन्दमम् ।अपोवाह रणात्सूतो धर्मविद्दारुकात्मजः॥ 27 ॥

pradyumnaṃ gadayā śīrṇavakṣaḥsthalamarindamam | apovāha raṇātsūto dharmaviddārukātmajaḥ

लब्धसम्ज्ञो मुहूर्तेन कार्ष्णिः सारथिमब्रवीत् ।अहो असाध्विदं सूत यद्रणान्मेऽपसर्पणम्॥ 28 ॥

labdhasamjño muhūrtena kārṣṇiḥ sārathimabravīt | aho asādhvidaṃ sūta yadraṇānme'pasarpaṇam

न यदूनां कुले जातः श्रूयते रणविच्युतः ।विना मत्क्लीबचित्तेन सूतेन प्राप्तकिल्बिषात्॥ 29 ॥

na yadūnāṃ kule jātaḥ śrūyate raṇavicyutaḥ | vinā matklībacittena sūtena prāptakilbiṣāt

किं नु वक्ष्येऽभिसङ्गम्य पितरौ रामकेशवौ ।युद्धात्सम्यगपक्रान्तः पृष्टस्तत्रात्मनः क्षमम्॥ 30 ॥

kiṃ nu vakṣye'bhisaṅgamya pitarau rāmakeśavau | yuddhātsamyagapakrāntaḥ pṛṣṭastatrātmanaḥ kṣamam

व्यक्तं मे कथयिष्यन्ति हसन्त्यो भ्रातृजामयः ।क्लैब्यं कथं कथं वीर तवान्यैः कथ्यतां मृधे॥ 31 ॥

vyaktaṃ me kathayiṣyanti hasantyo bhrātṛjāmayaḥ | klaibyaṃ kathaṃ kathaṃ vīra tavānyaiḥ kathyatāṃ mṛdhe

धर्मं विजानताऽऽयुष्मन् कृतमेतन्मया विभो ।सूतः कृच्छ्रगतं रक्षेद्रथिनं सारथिं रथी॥ 32 ॥

dharmaṃ vijānatā''yuṣman kṛtametanmayā vibho | sūtaḥ kṛcchragataṃ rakṣedrathinaṃ sārathiṃ rathī

एतद्विदित्वा तु भवान् मयापोवाहितो रणात् ।उपसृष्टः परेणेति मूर्च्छितो गदया हतः॥ 33 ॥

etadviditvā tu bhavān mayāpovāhito raṇāt | upasṛṣṭaḥ pareṇeti mūrcchito gadayā hataḥ

दशमस्कन्धे उत्तरार्धे शाल्वयुद्धे षट्सप्ततितमोऽध्यायः॥ 76 ॥

daśamaskandhe uttarārdhe śālvayuddhe ṣaṭsaptatitamo'dhyāyaḥ