Skandha 12, Adhyāya 10

स एवमनुभूयेदं नारायणविनिर्मितम् ।वैभवं योगमायायास्तमेव शरणं ययौ॥ 1 ॥

sa evamanubhūyedaṃ nārāyaṇavinirmitam | vaibhavaṃ yogamāyāyāstameva śaraṇaṃ yayau

प्रपन्नोऽस्म्यङ्घ्रिमूलं ते प्रपन्नाभयदं हरे ।यन्माययापि विबुधा मुह्यन्ति ज्ञानकाशया॥ 2 ॥

prapanno'smyaṅghrimūlaṃ te prapannābhayadaṃ hare | yanmāyayāpi vibudhā muhyanti jñānakāśayā

तमेवं निभृतात्मानं वृषेण दिवि पर्यटन् ।रुद्राण्या भगवान् रुद्रो ददर्श स्वगणैर्वृतः॥ 3 ॥

tamevaṃ nibhṛtātmānaṃ vṛṣeṇa divi paryaṭan | rudrāṇyā bhagavān rudro dadarśa svagaṇairvṛtaḥ

अथोमा तमृषिं वीक्ष्य गिरिशं समभाषत ।पश्येमं भगवन् विप्रं निभृतात्मेन्द्रियाशयम्॥ 4 ॥

athomā tamṛṣiṃ vīkṣya giriśaṃ samabhāṣata | paśyemaṃ bhagavan vipraṃ nibhṛtātmendriyāśayam

निभृतोदझषव्रातं वातापाये यथार्णवम् ।कुर्वस्य तपसः साक्षात्संसिद्धिं सिद्धिदो भवान्॥ 5 ॥

nibhṛtodajhaṣavrātaṃ vātāpāye yathārṇavam | kurvasya tapasaḥ sākṣātsaṃsiddhiṃ siddhido bhavān

नैवेच्छत्याशिषः क्वापि ब्रह्मर्षिर्मोक्षमप्युत ।भक्तिं परां भगवति लब्धवान् पुरुषेऽव्यये॥ 6 ॥

naivecchatyāśiṣaḥ kvāpi brahmarṣirmokṣamapyuta | bhaktiṃ parāṃ bhagavati labdhavān puruṣe'vyaye

अथापि संवदिष्यामो भवान्येतेन साधुना ।अयं हि परमो लाभो नृणां साधुसमागमः॥ 7 ॥

athāpi saṃvadiṣyāmo bhavānyetena sādhunā | ayaṃ hi paramo lābho nṛṇāṃ sādhusamāgamaḥ

इत्युक्त्वा तमुपेयाय भगवान् स सतां गतिः ।ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वदेहिनाम्॥ 8 ॥

ityuktvā tamupeyāya bhagavān sa satāṃ gatiḥ | īśānaḥ sarvavidyānāmīśvaraḥ sarvadehinām

तयोरागमनं साक्षादीशयोर्जगदात्मनोः ।न वेद रुद्धधीवृत्तिरात्मानं विश्वमेव च॥ 9 ॥

tayorāgamanaṃ sākṣādīśayorjagadātmanoḥ | na veda ruddhadhīvṛttirātmānaṃ viśvameva ca

भगवांस्तदभिज्ञाय गिरीशो योगमायया ।आविशत्तद्गुहाकाशं वायुश्छिद्रमिवेश्वरः॥ 10 ॥

bhagavāṃstadabhijñāya girīśo yogamāyayā | āviśattadguhākāśaṃ vāyuśchidramiveśvaraḥ

आत्मन्यपि शिवं प्राप्तं तडित्पिङ्गजटाधरम् ।त्र्यक्षं दशभुजं प्रांशुमुद्यन्तमिव भास्करम्॥ 11 ॥

ātmanyapi śivaṃ prāptaṃ taḍitpiṅgajaṭādharam | tryakṣaṃ daśabhujaṃ prāṃśumudyantamiva bhāskaram

व्याघ्रचर्माम्बरधरं शूलखट्वाङ्गचर्मभिः ।अक्षमालाडमरुककपालासिधनुः सह॥ 12 ॥

vyāghracarmāmbaradharaṃ śūlakhaṭvāṅgacarmabhiḥ | akṣamālāḍamarukakapālāsidhanuḥ saha

बिभ्राणं सहसा भातं विचक्ष्य हृदि विस्मितः ।किमिदं कुत एवेति समाधेर्विरतो मुनिः॥ 13 ॥

bibhrāṇaṃ sahasā bhātaṃ vicakṣya hṛdi vismitaḥ | kimidaṃ kuta eveti samādhervirato muniḥ

नेत्रे उन्मील्य ददृशे सगणं सोमयाऽऽगतम् ।रुद्रं त्रिलोकैकगुरुं ननाम शिरसा मुनिः॥ 14 ॥

netre unmīlya dadṛśe sagaṇaṃ somayā''gatam | rudraṃ trilokaikaguruṃ nanāma śirasā muniḥ

तस्मै सपर्यां व्यदधात्सगणाय सहोमया ।स्वागतासनपाद्यार्घ्यगन्धस्रग्धूपदीपकैः॥ 15 ॥

tasmai saparyāṃ vyadadhātsagaṇāya sahomayā | svāgatāsanapādyārghyagandhasragdhūpadīpakaiḥ

आह चात्मानुभावेन पूर्णकामस्य ते विभो ।करवाम किमीशान येनेदं निर्वृतं जगत्॥ 16 ॥

āha cātmānubhāvena pūrṇakāmasya te vibho | karavāma kimīśāna yenedaṃ nirvṛtaṃ jagat

नमः शिवाय शान्ताय सत्त्वाय प्रमृडाय च ।रजोजुषेऽप्यघोराय नमस्तुभ्यं तमोजुषे॥ 17 ॥

namaḥ śivāya śāntāya sattvāya pramṛḍāya ca | rajojuṣe'pyaghorāya namastubhyaṃ tamojuṣe

एवं स्तुतः स भगवानादिदेवः सतां गतिः ।परितुष्टः प्रसन्नात्मा प्रहसंस्तमभाषत॥ 18 ॥

evaṃ stutaḥ sa bhagavānādidevaḥ satāṃ gatiḥ | parituṣṭaḥ prasannātmā prahasaṃstamabhāṣata

वरं वृणीष्व नः कामं वरदेशा वयं त्रयः ।अमोघं दर्शनं येषां मर्त्यो यद्विन्दतेऽमृतम्॥ 19 ॥

varaṃ vṛṇīṣva naḥ kāmaṃ varadeśā vayaṃ trayaḥ | amoghaṃ darśanaṃ yeṣāṃ martyo yadvindate'mṛtam

ब्राह्मणाः साधवः शान्ता निःसङ्गा भूतवत्सलाः ।एकान्तभक्ता अस्मासु निर्वैराः समदर्शिनः॥ 20 ॥

brāhmaṇāḥ sādhavaḥ śāntā niḥsaṅgā bhūtavatsalāḥ | ekāntabhaktā asmāsu nirvairāḥ samadarśinaḥ

सलोका लोकपालास्तान् वन्दन्त्यर्चन्त्युपासते ।अहं च भगवान् ब्रह्मा स्वयं च हरिरीश्वरः॥ 21 ॥

salokā lokapālāstān vandantyarcantyupāsate | ahaṃ ca bhagavān brahmā svayaṃ ca harirīśvaraḥ

न ते मय्यच्युतेऽजे च भिदामण्वपि चक्षते ।नात्मनश्च जनस्यापि तद्युष्मान् वयमीमहि॥ 22 ॥

na te mayyacyute'je ca bhidāmaṇvapi cakṣate | nātmanaśca janasyāpi tadyuṣmān vayamīmahi

न ह्यम्मयानि तीर्थानि न देवाश्चेतनोज्झिताः ।ते पुनन्त्युरुकालेन यूयं दर्शनमात्रतः॥ 23 ॥

na hyammayāni tīrthāni na devāścetanojjhitāḥ | te punantyurukālena yūyaṃ darśanamātrataḥ

ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामो येऽस्मद्रूपं त्रयीमयम् ।बिभ्रत्यात्मसमाधानतपःस्वाध्यायसंयमैः॥ 24 ॥

brāhmaṇebhyo namasyāmo ye'smadrūpaṃ trayīmayam | bibhratyātmasamādhānatapaḥsvādhyāyasaṃyamaiḥ

श्रवणाद्दर्शनाद्वापि महापातकिनोऽपि वः ।शुध्येरन्नन्त्यजाश्चापि किमु सम्भाषणादिभिः॥ 25 ॥

śravaṇāddarśanādvāpi mahāpātakino'pi vaḥ | śudhyerannantyajāścāpi kimu sambhāṣaṇādibhiḥ

वचोऽमृतायनमृषिर्नातृप्यत्कर्णयोः पिबन्॥ 26 ॥

vaco'mṛtāyanamṛṣirnātṛpyatkarṇayoḥ piban

स चिरं मायया विष्णोर्भ्रामितः कर्शितो भृशम् ।शिववागमृतध्वस्तक्लेशपुञ्जस्तमब्रवीत्॥ 27 ॥

sa ciraṃ māyayā viṣṇorbhrāmitaḥ karśito bhṛśam | śivavāgamṛtadhvastakleśapuñjastamabravīt

अहो ईश्वरलीलेयं दुर्विभाव्या शरीरिणाम् ।यन्नमन्तीशितव्यानि स्तुवन्ति जगदीश्वराः॥ 28 ॥

aho īśvaralīleyaṃ durvibhāvyā śarīriṇām | yannamantīśitavyāni stuvanti jagadīśvarāḥ

धर्मं ग्राहयितुं प्रायः प्रवक्तारश्च देहिनाम् ।आचरन्त्यनुमोदन्ते क्रियमाणं स्तुवन्ति च॥ 29 ॥

dharmaṃ grāhayituṃ prāyaḥ pravaktāraśca dehinām | ācarantyanumodante kriyamāṇaṃ stuvanti ca

नैतावता भगवतः स्वमायामयवृत्तिभिः ।न दुष्येतानुभावस्तैर्मायिनः कुहकं यथा॥ 30 ॥

naitāvatā bhagavataḥ svamāyāmayavṛttibhiḥ | na duṣyetānubhāvastairmāyinaḥ kuhakaṃ yathā

सृष्ट्वेदं मनसा विश्वमात्मनानुप्रविश्य यः ।गुणैः कुर्वद्भिराभाति कर्तेव स्वप्नदृग्यथा॥ 31 ॥

sṛṣṭvedaṃ manasā viśvamātmanānupraviśya yaḥ | guṇaiḥ kurvadbhirābhāti karteva svapnadṛgyathā

तस्मै नमो भगवते त्रिगुणाय गुणात्मने ।केवलायाद्वितीयाय गुरवे ब्रह्ममूर्तये॥ 32 ॥

tasmai namo bhagavate triguṇāya guṇātmane | kevalāyādvitīyāya gurave brahmamūrtaye

कं वृणे नु परं भूमन् वरं त्वद्वरदर्शनात् ।यद्दर्शनात्पूर्णकामः सत्यकामः पुमान् भवेत्॥ 33 ॥

kaṃ vṛṇe nu paraṃ bhūman varaṃ tvadvaradarśanāt | yaddarśanātpūrṇakāmaḥ satyakāmaḥ pumān bhavet

वरमेकं वृणेऽथापि पूर्णात्कामाभिवर्षणात् ।भगवत्यच्युतां भक्तिं तत्परेषु तथा त्वयि॥ 34 ॥

varamekaṃ vṛṇe'thāpi pūrṇātkāmābhivarṣaṇāt | bhagavatyacyutāṃ bhaktiṃ tatpareṣu tathā tvayi

इत्यर्चितोऽभिष्टुतश्च मुनिना सूक्तया गिरा ।तमाह भगवाञ्छर्वः शर्वया चाभिनन्दितः॥ 35 ॥

ityarcito'bhiṣṭutaśca muninā sūktayā girā | tamāha bhagavāñcharvaḥ śarvayā cābhinanditaḥ

कामो महर्षे सर्वोऽयं भक्तिमांस्त्वमधोक्षजे ।आकल्पान्ताद्यशः पुण्यमजरामरता तथा॥ 36 ॥

kāmo maharṣe sarvo'yaṃ bhaktimāṃstvamadhokṣaje | ākalpāntādyaśaḥ puṇyamajarāmaratā tathā

ज्ञानं त्रैकालिकं ब्रह्मन् विज्ञानं च विरक्तिमत् ।ब्रह्मवर्चस्विनो भूयात्पुराणाचार्यतास्तु ते॥ 37 ॥

jñānaṃ traikālikaṃ brahman vijñānaṃ ca viraktimat | brahmavarcasvino bhūyātpurāṇācāryatāstu te

एवं वरान् स मुनये दत्त्वागात्त्र्यक्ष ईश्वरः ।देव्यै तत्कर्म कथयन्ननुभूतं पुरामुना॥ 38 ॥

evaṃ varān sa munaye dattvāgāttryakṣa īśvaraḥ | devyai tatkarma kathayannanubhūtaṃ purāmunā

सोऽप्यवाप्तमहायोगमहिमा भार्गवोत्तमः ।विचरत्यधुनाप्यद्धा हरावेकान्ततां गतः॥ 39 ॥

so'pyavāptamahāyogamahimā bhārgavottamaḥ | vicaratyadhunāpyaddhā harāvekāntatāṃ gataḥ

अनुवर्णितमेतत्ते मार्कण्डेयस्य धीमतः ।अनुभूतं भगवतो मायावैभवमद्भुतम्॥ 40 ॥

anuvarṇitametatte mārkaṇḍeyasya dhīmataḥ | anubhūtaṃ bhagavato māyāvaibhavamadbhutam

एतत्केचिदविद्वांसो मायासंसृतिरात्मनः ।अनाद्यावर्तितं नॄणां कादाचित्कं प्रचक्षते॥ 41 ॥

etatkecidavidvāṃso māyāsaṃsṛtirātmanaḥ | anādyāvartitaṃ nṝṇāṃ kādācitkaṃ pracakṣate

य एवमेतद्भृगुवर्यवर्णितं रथाङ्गपाणेरनुभावभावितम् ।संश्रावयेत्संशृणुयादु तावुभौ तयोर्न कर्माशयसंसृतिर्भवेत्॥ 42 ॥

ya evametadbhṛguvaryavarṇitaṃ rathāṅgapāṇeranubhāvabhāvitam | saṃśrāvayetsaṃśṛṇuyādu tāvubhau tayorna karmāśayasaṃsṛtirbhavet

संहितायां द्वादशस्कन्धे दशमोऽध्यायः॥ 10b ॥

saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe daśamo'dhyāyaḥ