Devi Bhagavata Purana
183
अध्याय 183 / 317

Skandha 7, Adhyāya 30

102 श्लोक

पूर्ण अध्याय पाठ102 श्लोक

अध्याय 183

श्लोक 1

ततस्ते तु वनोद्देशे हिमाचलतटाश्रयाः ।मायाबीजजपासक्तास्तपश्चेरुः समाहिताः

tataste tu vanoddeśe himācalataṭāśrayāḥ | māyābījajapāsaktāstapaśceruḥ samāhitāḥ

अध्याय 183

श्लोक 2

ध्यायतां परमां शक्तिं लक्षवर्षाण्यभून्नृप ।ततः प्रसन्ना देवी सा प्रत्यक्ष्यं दर्शनं ददौ

dhyāyatāṃ paramāṃ śaktiṃ lakṣavarṣāṇyabhūnnṛpa | tataḥ prasannā devī sā pratyakṣyaṃ darśanaṃ dadau

अध्याय 183

श्लोक 3

पाशाङ्कुशवराभीतिचतुर्बाहुस्त्रिलोचना ।करुणारससम्पूर्णा सच्चिदानन्दरूपिणी

pāśāṅkuśavarābhīticaturbāhustrilocanā | karuṇārasasampūrṇā saccidānandarūpiṇī

अध्याय 183

श्लोक 4

दृष्ट्वा तां सर्वजननीं तुष्टुवुर्मुनयोऽमलाः ।नमस्ते विश्वरूपायै वैश्वानरसुमूर्तये

dṛṣṭvā tāṃ sarvajananīṃ tuṣṭuvurmunayo'malāḥ | namaste viśvarūpāyai vaiśvānarasumūrtaye

अध्याय 183

श्लोक 5

नमस्तेजसरूपायै सूत्रात्मवपुषे नमः ।यस्मिन्सर्वे लिङ्गदेहा ओतप्रोता व्यवस्थिताः

namastejasarūpāyai sūtrātmavapuṣe namaḥ | yasminsarve liṅgadehā otaprotā vyavasthitāḥ

अध्याय 183

श्लोक 6

नमः प्राज्ञस्वरूपायै नमोऽव्याकृतमूर्तये ।नमः प्रत्यक्स्वरूपायै नमस्ते ब्रह्ममूर्तये

namaḥ prājñasvarūpāyai namo'vyākṛtamūrtaye | namaḥ pratyaksvarūpāyai namaste brahmamūrtaye

अध्याय 183

श्लोक 7

नमस्ते सर्वरूपायै सर्वलक्ष्यात्ममूर्तये ।इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं भक्तिगद्गदया गिरा

namaste sarvarūpāyai sarvalakṣyātmamūrtaye | iti stutvā jagaddhātrīṃ bhaktigadgadayā girā

अध्याय 183

श्लोक 8

प्रणेमुश्चरणाम्भोजं दक्षाद्या मुनयोऽमलाः ।ततः प्रसन्ना सा देवी प्रोवाच पिकभाषिणी

praṇemuścaraṇāmbhojaṃ dakṣādyā munayo'malāḥ | tataḥ prasannā sā devī provāca pikabhāṣiṇī

अध्याय 183

श्लोक 9

वरं ब्रूत महाभागा वरदाहं सदा मता ।तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा हरविष्ण्वोस्तनोः शमम्

varaṃ brūta mahābhāgā varadāhaṃ sadā matā | tasyāstu vacanaṃ śrutvā haraviṣṇvostanoḥ śamam

अध्याय 183

श्लोक 10

तयोस्तच्छक्तिलाभं च वव्रिरे नृपसत्तम ।दक्षोऽथ पुनरप्याह जन्म देवि कुले मम

tayostacchaktilābhaṃ ca vavrire nṛpasattama | dakṣo'tha punarapyāha janma devi kule mama

अध्याय 183

श्लोक 11

भवेत्तवाम्ब येनाहं कृतकृत्यो भवे इति ।जपं ध्यानं तथा पूजां स्थानानि विविधानि च

bhavettavāmba yenāhaṃ kṛtakṛtyo bhave iti | japaṃ dhyānaṃ tathā pūjāṃ sthānāni vividhāni ca

अध्याय 183

श्लोक 12

वद मे परमेशानि स्वमुखेनैव केवलम् ।मच्छक्त्योरवमानाच्च जातावस्था तयोर्द्वयोः

vada me parameśāni svamukhenaiva kevalam | macchaktyoravamānācca jātāvasthā tayordvayoḥ

अध्याय 183

श्लोक 13

नैतादृशः प्रकर्तव्यो मेऽपराधः कदाचन ।अधुना मत्कृपालेशाच्छरीरे स्वस्थता तयोः

naitādṛśaḥ prakartavyo me'parādhaḥ kadācana | adhunā matkṛpāleśāccharīre svasthatā tayoḥ

अध्याय 183

श्लोक 14

भविष्यति च ते शक्ती त्वद्गृहे क्षीरसागरे ।जनिष्यतस्तत्र ताभ्यां प्राप्स्यतः प्रेरिते मया

bhaviṣyati ca te śaktī tvadgṛhe kṣīrasāgare | janiṣyatastatra tābhyāṃ prāpsyataḥ prerite mayā

अध्याय 183

श्लोक 15

मायाबीजं हि मन्त्रो मे मुख्यः प्रियकरः सदा ।ध्यानं विराट्स्वरूपं मेऽथवा त्वत्पुरतः स्थितम्

māyābījaṃ hi mantro me mukhyaḥ priyakaraḥ sadā | dhyānaṃ virāṭsvarūpaṃ me'thavā tvatpurataḥ sthitam

अध्याय 183

श्लोक 16

सच्चिदानन्दरूपं वा स्थानं सर्वं जगन्मम ।युष्माभिः सर्वदा चाहं पूज्या ध्येया च सर्वदा

saccidānandarūpaṃ vā sthānaṃ sarvaṃ jaganmama | yuṣmābhiḥ sarvadā cāhaṃ pūjyā dhyeyā ca sarvadā

अध्याय 183

श्लोक 17

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवी मणिद्वीपाधिवासिनी ।दक्षाद्या मुनयः सर्वे ब्रह्माणं पुनराययुः

ityuktvāntardadhe devī maṇidvīpādhivāsinī | dakṣādyā munayaḥ sarve brahmāṇaṃ punarāyayuḥ

अध्याय 183

श्लोक 18

ब्रह्मणे सर्ववृतान्तं कथयामासुरादरात् ।हरो हरिश्च स्वस्थौ तौ स्वस्वकार्यक्षमौ नृप

brahmaṇe sarvavṛtāntaṃ kathayāmāsurādarāt | haro hariśca svasthau tau svasvakāryakṣamau nṛpa

अध्याय 183

श्लोक 19

जातौ पराम्बाकृपया गर्वेण रहितौ तदा ।कदाचितदथ काले तु महः शाक्तमवातरत्

jātau parāmbākṛpayā garveṇa rahitau tadā | kadācitadatha kāle tu mahaḥ śāktamavātarat

अध्याय 183

श्लोक 20

दक्षदेहे महाराज त्रैलोक्येऽप्युत्सवोऽभवत् ।देवाः प्रमुदिताः सर्वे पुष्पवृष्टिं च चक्रिरे

dakṣadehe mahārāja trailokye'pyutsavo'bhavat | devāḥ pramuditāḥ sarve puṣpavṛṣṭiṃ ca cakrire

अध्याय 183

श्लोक 21

नेदुर्दुन्दुभयः स्वर्गे करकोणाहता नृप ।मनांस्यासन्प्रसन्नानि साधूनाममलात्मनाम्

nedurdundubhayaḥ svarge karakoṇāhatā nṛpa | manāṃsyāsanprasannāni sādhūnāmamalātmanām

अध्याय 183

श्लोक 22

सरितो मार्गवाहिन्यः सुप्रभोऽभूद्दिवाकरः ।मङ्गलायां तु जातायां जातं सर्वत्र मङ्गलम्

sarito mārgavāhinyaḥ suprabho'bhūddivākaraḥ | maṅgalāyāṃ tu jātāyāṃ jātaṃ sarvatra maṅgalam

अध्याय 183

श्लोक 23

तस्या नाम सतीं चक्रे सत्यत्वात्परसंविदः ।ददौ पुनः शिवायाथ तस्य शक्तिस्तु याभवत्

tasyā nāma satīṃ cakre satyatvātparasaṃvidaḥ | dadau punaḥ śivāyātha tasya śaktistu yābhavat

अध्याय 183

श्लोक 24

सा पुनर्ज्वलने दग्धा दैवयोगान्मनोर्नृप ।अनर्थकरमेतत्ते श्रावितं वचनं मुने

sā punarjvalane dagdhā daivayogānmanornṛpa | anarthakarametatte śrāvitaṃ vacanaṃ mune

अध्याय 183

श्लोक 25

एतादृशं महद्वस्तु कथं दग्धं हुताशने ।यन्नामस्मरणान्नृणां संसाराग्निभयं न हि

etādṛśaṃ mahadvastu kathaṃ dagdhaṃ hutāśane | yannāmasmaraṇānnṛṇāṃ saṃsārāgnibhayaṃ na hi

अध्याय 183

श्लोक 26

केन कर्मविपाकेन मनोर्दग्धं तदेव हि ।शृणु राजन् पुरा वृत्तं सतीदायस्य कारणम्

kena karmavipākena manordagdhaṃ tadeva hi | śṛṇu rājan purā vṛttaṃ satīdāyasya kāraṇam

अध्याय 183

श्लोक 27

कदाचिदथ दुर्वासा गतो जाम्बूनदेश्वरीम् ।ददर्श देवीं तत्रासौ मायाबीजं जजाप सः

kadācidatha durvāsā gato jāmbūnadeśvarīm | dadarśa devīṃ tatrāsau māyābījaṃ jajāpa saḥ

अध्याय 183

श्लोक 28

ततः प्रसन्ना देवेशी निजकण्ठगतां स्रजम् ।भ्रमद्भ्रमरसंसक्तां मकरन्दमदाकुलाम्

tataḥ prasannā deveśī nijakaṇṭhagatāṃ srajam | bhramadbhramarasaṃsaktāṃ makarandamadākulām

अध्याय 183

श्लोक 29

ददौ प्रसादभूतां तां जग्राह शिरसा मुनिः ।ततो निर्गत्य तरसा व्योममार्गेण तापसः

dadau prasādabhūtāṃ tāṃ jagrāha śirasā muniḥ | tato nirgatya tarasā vyomamārgeṇa tāpasaḥ

अध्याय 183

श्लोक 30

आजगाम स यत्रास्ते दक्षः साक्षात्सतीपिता ।सन्दर्शनार्थमम्बाया ननाम च सतीपदे

ājagāma sa yatrāste dakṣaḥ sākṣātsatīpitā | sandarśanārthamambāyā nanāma ca satīpade

अध्याय 183

श्लोक 31

पृष्टो दक्षेण स मुनिर्माला कस्यास्त्यलौकिकी ।कथं लब्धा त्वया नाथ दुर्लभा भुवि मानवैः

pṛṣṭo dakṣeṇa sa munirmālā kasyāstyalaukikī | kathaṃ labdhā tvayā nātha durlabhā bhuvi mānavaiḥ

अध्याय 183

श्लोक 32

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रोवाचाश्रुयुतेक्षणः ।देव्याः प्रसादमतुलं प्रेमगद्गदितान्तरः

tacchrutvā vacanaṃ tasya provācāśruyutekṣaṇaḥ | devyāḥ prasādamatulaṃ premagadgaditāntaraḥ

अध्याय 183

श्लोक 33

प्रार्थयामास तां मालां तं मुनिं स सतीपिता ।अदेयं शक्तिभक्ताय नास्ति त्रैलोक्यमण्डले

prārthayāmāsa tāṃ mālāṃ taṃ muniṃ sa satīpitā | adeyaṃ śaktibhaktāya nāsti trailokyamaṇḍale

अध्याय 183

श्लोक 34

इति बुद्ध्या तु तां मालां मनवे स समर्पयत् ।गृहीता शिरसा माला मनुना निजमन्दिरे

iti buddhyā tu tāṃ mālāṃ manave sa samarpayat | gṛhītā śirasā mālā manunā nijamandire

अध्याय 183

श्लोक 35

स्थापिता शयनं यत्र दम्पत्योरतिसुन्दरम् ।पशुकर्मरतो रात्रौ मालागन्धेन मोदितः

sthāpitā śayanaṃ yatra dampatyoratisundaram | paśukarmarato rātrau mālāgandhena moditaḥ

अध्याय 183

श्लोक 36

अभवत्स महीपालस्तेन पापेन शङ्करे ।शिवे द्वेषमतिर्जातो देव्यां सत्यां तथा नृप

abhavatsa mahīpālastena pāpena śaṅkare | śive dveṣamatirjāto devyāṃ satyāṃ tathā nṛpa

अध्याय 183

श्लोक 37

राजंस्तेनापराधेन तज्जन्यो देह एव च ।सत्या योगाग्निना दग्धः सतीधर्मदिदृक्षया

rājaṃstenāparādhena tajjanyo deha eva ca | satyā yogāgninā dagdhaḥ satīdharmadidṛkṣayā

अध्याय 183

श्लोक 38

पुनश्च हिमवत्पृष्ठे प्रादुरासीत्तु तन्महः ।दह्यमाने सतीदेहे जाते किमकरोच्छिवः

punaśca himavatpṛṣṭhe prādurāsīttu tanmahaḥ | dahyamāne satīdehe jāte kimakarocchivaḥ

अध्याय 183

श्लोक 39

प्राणाधिका सती तस्य तद्वियोगेन कातरः ।ततः परं तु यज्जातां मया वक्तुं न शक्यते

prāṇādhikā satī tasya tadviyogena kātaraḥ | tataḥ paraṃ tu yajjātāṃ mayā vaktuṃ na śakyate

अध्याय 183

श्लोक 40

त्रैलोक्यप्रलयो जातः शिवकोपाग्निना नृप ।वीरभद्रः समुत्पन्नो भद्रकालीगणान्वितः

trailokyapralayo jātaḥ śivakopāgninā nṛpa | vīrabhadraḥ samutpanno bhadrakālīgaṇānvitaḥ

अध्याय 183

श्लोक 41

त्रैलोक्यनाशनोद्युक्तो वीरभद्रो यदाभवत् ।ब्रह्मादयस्तदा देवाः शङ्करं शरणं ययुः

trailokyanāśanodyukto vīrabhadro yadābhavat | brahmādayastadā devāḥ śaṅkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ

अध्याय 183

श्लोक 42

जाते सर्वस्वनाशेऽपि करुणानिधिरीश्वरः ।अभयं दत्तवांस्तेभ्यो बस्तवक्त्रेण तं मनुम्

jāte sarvasvanāśe'pi karuṇānidhirīśvaraḥ | abhayaṃ dattavāṃstebhyo bastavaktreṇa taṃ manum

अध्याय 183

श्लोक 43

अजीवयन्महात्मासौ ततः खिन्नो महेश्वरः ।यज्ञवाटमुपागम्य रुरोद भृशदुःखितः

ajīvayanmahātmāsau tataḥ khinno maheśvaraḥ | yajñavāṭamupāgamya ruroda bhṛśaduḥkhitaḥ

अध्याय 183

श्लोक 44

अपश्यत्तां सतीं वह्नौ दह्यमानां तु चित्कलाम् ।स्कन्धेऽप्यारोपयामास हा सतीति वदन्मुहुः

apaśyattāṃ satīṃ vahnau dahyamānāṃ tu citkalām | skandhe'pyāropayāmāsa hā satīti vadanmuhuḥ

अध्याय 183

श्लोक 45

बभ्राम भ्रान्तचित्तः सन्नानादेशेषु शङ्करः ।तदा ब्रह्मादयो देवाश्चिन्तामापुरनुत्तमाम्

babhrāma bhrāntacittaḥ sannānādeśeṣu śaṅkaraḥ | tadā brahmādayo devāścintāmāpuranuttamām

अध्याय 183

श्लोक 46

विष्णुस्तु त्वरया तत्र धनुरुद्यम्य मार्गणैः ।चिच्छेदावयवान्सत्यास्तत्तत्स्थानेषु तेऽपतन्

viṣṇustu tvarayā tatra dhanurudyamya mārgaṇaiḥ | cicchedāvayavānsatyāstattatsthāneṣu te'patan

अध्याय 183

श्लोक 47

तत्तत्स्थानेषु तत्रासीन्नानामूर्तिधरो हरः ।उवाच च ततो देवान्स्थानेष्वेतेषु ये शिवाम्

tattatsthāneṣu tatrāsīnnānāmūrtidharo haraḥ | uvāca ca tato devānsthāneṣveteṣu ye śivām

अध्याय 183

श्लोक 48

भजन्ति परया भक्त्या तेषां किञ्चिन्न दुर्लभम् ।नित्यं सन्निहिता यत्र निजाङ्गेषु पराम्बिका

bhajanti parayā bhaktyā teṣāṃ kiñcinna durlabham | nityaṃ sannihitā yatra nijāṅgeṣu parāmbikā

अध्याय 183

श्लोक 49

स्थानेष्वेतेषु ये मर्त्याः पुरश्चरणकर्मिणः ।तेषां मन्त्राः प्रसिद्ध्यन्ति मायाबीजं विशेषतः

sthāneṣveteṣu ye martyāḥ puraścaraṇakarmiṇaḥ | teṣāṃ mantrāḥ prasiddhyanti māyābījaṃ viśeṣataḥ

अध्याय 183

श्लोक 50

इत्युक्त्वा शङ्करस्तेषु स्थानेषु विरहातुरः ।कालं निन्ये नृपश्रेष्ठ जपध्यानसमाधिभिः

ityuktvā śaṅkarasteṣu sthāneṣu virahāturaḥ | kālaṃ ninye nṛpaśreṣṭha japadhyānasamādhibhiḥ

अध्याय 183

श्लोक 51

कानि स्थानानि तानि स्युः सिद्धपीठानि चानघ ।कति सङ्ख्यानि नामानि कानि तेषां च मे वद

kāni sthānāni tāni syuḥ siddhapīṭhāni cānagha | kati saṅkhyāni nāmāni kāni teṣāṃ ca me vada

अध्याय 183

श्लोक 52

तत्र स्थितानां देवीनां नामानि च कृपाकर ।कृतार्थोऽहं भवे येन तद्वदाशु महामुने

tatra sthitānāṃ devīnāṃ nāmāni ca kṛpākara | kṛtārtho'haṃ bhave yena tadvadāśu mahāmune

अध्याय 183

श्लोक 53

शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि देवेपीठानि साम्प्ततम् ।येषां श्रवणमात्रेण पापहीनो भवेन्नरः

śṛṇu rājanpravakṣyāmi devepīṭhāni sāmptatam | yeṣāṃ śravaṇamātreṇa pāpahīno bhavennaraḥ

अध्याय 183

श्लोक 54

येषु येषु च पीठेषूपास्येयं सिद्धिकाङ्क्षिभिः ।भूतिकामैरभिध्येया तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः

yeṣu yeṣu ca pīṭheṣūpāsyeyaṃ siddhikāṅkṣibhiḥ | bhūtikāmairabhidhyeyā tāni vakṣyāmi tattvataḥ

अध्याय 183

श्लोक 55

वाराणस्यां विशालाक्षी गौरीमुखनिवासिनी ।क्षेत्रे वै नैमिषारण्ये प्रोक्ता सा लिङ्गधारिणी

vārāṇasyāṃ viśālākṣī gaurīmukhanivāsinī | kṣetre vai naimiṣāraṇye proktā sā liṅgadhāriṇī

अध्याय 183

श्लोक 56

प्रयागे ललिता प्रोक्ता कामुकी गन्धमादने ।मानसे कुमुदा प्रोक्ता दक्षिणे चोत्तरे तथा

prayāge lalitā proktā kāmukī gandhamādane | mānase kumudā proktā dakṣiṇe cottare tathā

अध्याय 183

श्लोक 57

विश्वकामा भगवती विश्वकामप्रपूरणी ।गोमन्ते गोमती देवी मन्दरे कामचारिणी

viśvakāmā bhagavatī viśvakāmaprapūraṇī | gomante gomatī devī mandare kāmacāriṇī

अध्याय 183

श्लोक 58

मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे ।गौरी प्रोक्ता कान्यकुब्जे रम्भा तु मलयाचले

madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure | gaurī proktā kānyakubje rambhā tu malayācale

अध्याय 183

श्लोक 59

एकाम्रपीठे सम्प्रोक्ता देवी सा कीर्तिमत्यपि ।विश्वे विश्वेश्वरीं प्राहुः पुरुहूतां च पुष्करे

ekāmrapīṭhe samproktā devī sā kīrtimatyapi | viśve viśveśvarīṃ prāhuḥ puruhūtāṃ ca puṣkare

अध्याय 183

श्लोक 60

केदारपीठे सम्प्रोक्ता देवी सन्मार्गदायिनी ।मन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका

kedārapīṭhe samproktā devī sanmārgadāyinī | mandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā

अध्याय 183

श्लोक 61

स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्रिका ।श्रीशैले माधवी प्रोक्ता भद्रा भद्रेश्वरे तथा

sthāneśvare bhavānī tu bilvale bilvapatrikā | śrīśaile mādhavī proktā bhadrā bhadreśvare tathā

अध्याय 183

श्लोक 62

वराहशैले तु जया कमला कमलालये ।रुद्राणी रुद्रकोट्यां तु काली कालञ्जरे तथा

varāhaśaile tu jayā kamalā kamalālaye | rudrāṇī rudrakoṭyāṃ tu kālī kālañjare tathā

अध्याय 183

श्लोक 63

शालग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया ।महालिङ्गे तु कपिला माकोटे मुकुटेश्वरी

śālagrāme mahādevī śivaliṅge jalapriyā | mahāliṅge tu kapilā mākoṭe mukuṭeśvarī

अध्याय 183

श्लोक 64

मायापुर्यां कुमारी स्यात्सन्ताने ललिताम्बिका ।गयायां मङ्गला प्रोक्ता विमला पुरुषोत्तमे

māyāpuryāṃ kumārī syātsantāne lalitāmbikā | gayāyāṃ maṅgalā proktā vimalā puruṣottame

अध्याय 183

श्लोक 65

उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला ।विपाशायाममोघाक्षी पाडला पुण्ड्रवर्धने

utpalākṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā | vipāśāyāmamoghākṣī pāḍalā puṇḍravardhane

अध्याय 183

श्लोक 66

नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकुटे रुद्रसुन्दरी ।विपुले विपुला देवी कल्याणी मलयाचले

nārāyaṇī supārśve tu trikuṭe rudrasundarī | vipule vipulā devī kalyāṇī malayācale

अध्याय 183

श्लोक 67

सह्याद्रावेकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चन्द्रिका ।रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती

sahyādrāvekavīrā tu hariścandre tu candrikā | ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī

अध्याय 183

श्लोक 68

कोटवी कोटतीर्थे तु सुगन्धा माधवे वने ।गोदावर्यां त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया

koṭavī koṭatīrthe tu sugandhā mādhave vane | godāvaryāṃ trisandhyā tu gaṅgādvāre ratipriyā

अध्याय 183

श्लोक 69

शिवकुण्डे शुभानन्दा नन्दिनी देविकातटे ।रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने

śivakuṇḍe śubhānandā nandinī devikātaṭe | rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane vane

अध्याय 183

श्लोक 70

देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी ।चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्याधिवासिनी

devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī | citrakūṭe tathā sītā vindhye vindhyādhivāsinī

अध्याय 183

श्लोक 71

करवीरे महालक्षीरुमा देवी विनायके ।आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी

karavīre mahālakṣīrumā devī vināyake | ārogyā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī

अध्याय 183

श्लोक 72

अभयेत्युष्णतीर्थेषु नितम्बा विन्ध्यपर्वते ।माण्डव्ये माण्डवी नाम स्वाहा माहेश्वरीपुरे

abhayetyuṣṇatīrtheṣu nitambā vindhyaparvate | māṇḍavye māṇḍavī nāma svāhā māheśvarīpure

अध्याय 183

श्लोक 73

छगलण्डे प्रचण्डा तु चण्डीकामरकण्टके ।सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती

chagalaṇḍe pracaṇḍā tu caṇḍīkāmarakaṇṭake | someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī

अध्याय 183

श्लोक 74

देवमाता सरस्वत्यां पारावारा तटे स्मृता ।महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी

devamātā sarasvatyāṃ pārāvārā taṭe smṛtā | mahālaye mahābhāgā payoṣṇyāṃ piṅgaleśvarī

अध्याय 183

श्लोक 75

सिंहिका कृतशौचे तु कार्तिके त्वतिशाङ्करी ।उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे

siṃhikā kṛtaśauce tu kārtike tvatiśāṅkarī | utpalāvartake lolā subhadrā śoṇasaṅgame

अध्याय 183

श्लोक 76

माता सिद्धवने लक्ष्मीरनङ्गा भरताश्रमे ।जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते

mātā siddhavane lakṣmīranaṅgā bharatāśrame | jālandhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate

अध्याय 183

श्लोक 77

देवदारुवने पुष्टिर्मेधा काश्मीरमण्डले ।भीमा देवी हिमाद्रौ तु तुष्टिर्विश्वेश्वरे तथा

devadāruvane puṣṭirmedhā kāśmīramaṇḍale | bhīmā devī himādrau tu tuṣṭirviśveśvare tathā

अध्याय 183

श्लोक 78

कपालमोचने शुद्धिर्माता कामावरोहणे ।शङ्खोद्धारे धारा नाम धृतिः पिण्डारके तथा

kapālamocane śuddhirmātā kāmāvarohaṇe | śaṅkhoddhāre dhārā nāma dhṛtiḥ piṇḍārake tathā

अध्याय 183

श्लोक 79

कला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शिवधारिणी ।वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा

kalā tu candrabhāgāyāmacchode śivadhāriṇī | veṇāyāmamṛtā nāma badaryāmurvaśī tathā

अध्याय 183

श्लोक 80

औषधिश्चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका ।मन्मथा हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादिनी

auṣadhiścottarakurau kuśadvīpe kuśodakā | manmathā hemakūṭe tu kumude satyavādinī

अध्याय 183

श्लोक 81

अश्वत्थे वन्दनीया तु निधिर्वैश्रवणालये ।गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ

aśvatthe vandanīyā tu nidhirvaiśravaṇālaye | gāyatrī vedavadane pārvatī śivasannidhau

अध्याय 183

श्लोक 82

देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्येषु सरस्वती ।सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता

devaloke tathendrāṇī brahmāsyeṣu sarasvatī | sūryabimbe prabhā nāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī matā

अध्याय 183

श्लोक 83

अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा ।चित्ते ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम्

arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā | citte brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇām

अध्याय 183

श्लोक 84

इमान्यष्ट शतानि स्युः पीठानि जनमेजय ।तत्सङ्ख्याकास्तदीशान्यो देव्यश्च परिकीर्तिताः

imānyaṣṭa śatāni syuḥ pīṭhāni janamejaya | tatsaṅkhyākāstadīśānyo devyaśca parikīrtitāḥ

अध्याय 183

श्लोक 85

सतीदेव्यङ्गभूतानि पीठानि कथितानि च ।अन्यान्यपि प्रसङ्गेन यानि मुख्यानि भूतले

satīdevyaṅgabhūtāni pīṭhāni kathitāni ca | anyānyapi prasaṅgena yāni mukhyāni bhūtale

अध्याय 183

श्लोक 86

यः स्मरेच्छृणुयाद्वापि नामाष्टशतमुत्तमम् ।सर्वपापविनिर्मुक्तो देवीलोकं परं व्रजेत्

yaḥ smarecchṛṇuyādvāpi nāmāṣṭaśatamuttamam | sarvapāpavinirmukto devīlokaṃ paraṃ vrajet

अध्याय 183

श्लोक 87

एतेषु सर्वपीठेषु गच्छेद्यात्राविधानतः ।सन्तर्पयेच्च पित्रादीञ्छ्राद्धादीनि विधाय च

eteṣu sarvapīṭheṣu gacchedyātrāvidhānataḥ | santarpayecca pitrādīñchrāddhādīni vidhāya ca

अध्याय 183

श्लोक 88

कुर्याच्च महतीं पूजां भगवत्या विधानतः ।क्षमापयेज्जगधात्रीं जगदम्बां मुहुर्मुहुः

kuryācca mahatīṃ pūjāṃ bhagavatyā vidhānataḥ | kṣamāpayejjagadhātrīṃ jagadambāṃ muhurmuhuḥ

अध्याय 183

श्लोक 89

कृतकृत्यं स्वमात्मानं जानीयाज्जनमेजय ।भक्ष्यभोज्यादिभिः सर्वान्ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः

kṛtakṛtyaṃ svamātmānaṃ jānīyājjanamejaya | bhakṣyabhojyādibhiḥ sarvānbrāhmaṇānbhojayettataḥ

अध्याय 183

श्लोक 90

सुवासिनीः कुमारीश्च बटुकादींस्तथा नृप ।तस्मिन्क्षेत्रे स्थिता ये तु चाण्डालाद्या अपि प्रभो

suvāsinīḥ kumārīśca baṭukādīṃstathā nṛpa | tasminkṣetre sthitā ye tu cāṇḍālādyā api prabho

अध्याय 183

श्लोक 91

देवीरूपाः स्मृताः सर्वे पूजनीयास्ततो हि ते ।प्रतिग्रहादिकं सर्वं तेषु क्षेत्रेषु वर्जयेत्

devīrūpāḥ smṛtāḥ sarve pūjanīyāstato hi te | pratigrahādikaṃ sarvaṃ teṣu kṣetreṣu varjayet

अध्याय 183

श्लोक 92

यथाशक्ति पुरश्चर्यां कुर्यान्मन्त्रस्य सत्तमः ।मायाबीजेन देवेशीं तत्तत्पीठाधिवासिनीम्

yathāśakti puraścaryāṃ kuryānmantrasya sattamaḥ | māyābījena deveśīṃ tattatpīṭhādhivāsinīm

अध्याय 183

श्लोक 93

पूजयेदनिशं राजन् पुरश्चरणकृद्भवेत् ।वित्तशाठ्यं न कुर्वीत देवीभक्तिपरो नरः

pūjayedaniśaṃ rājan puraścaraṇakṛdbhavet | vittaśāṭhyaṃ na kurvīta devībhaktiparo naraḥ

अध्याय 183

श्लोक 94

य एवं कुरुते यात्रां श्रीदेव्याः प्रीतमानसः ।सहस्रकल्पपर्यन्तं ब्रह्मलोके महत्तरे

ya evaṃ kurute yātrāṃ śrīdevyāḥ prītamānasaḥ | sahasrakalpaparyantaṃ brahmaloke mahattare

अध्याय 183

श्लोक 95

वसन्ति पितरस्तस्य सोऽपि देवीपुरे तथा ।अन्ते लब्ध्वा परं ज्ञानं भवेन्मुक्तो भवाम्बुधेः

vasanti pitarastasya so'pi devīpure tathā | ante labdhvā paraṃ jñānaṃ bhavenmukto bhavāmbudheḥ

अध्याय 183

श्लोक 96

नामाष्टशतजापेन बहवः सिद्धतां गताः ।यत्रैतल्लिखितं साक्षात्पुस्तके वापि तिष्ठति

nāmāṣṭaśatajāpena bahavaḥ siddhatāṃ gatāḥ | yatraitallikhitaṃ sākṣātpustake vāpi tiṣṭhati

अध्याय 183

श्लोक 97

ग्रहमारीभयादीनि तत्र नैव भवन्ति हि ।सौभाग्यं वर्धते नित्यं यथा पर्वणि वारिधिः

grahamārībhayādīni tatra naiva bhavanti hi | saubhāgyaṃ vardhate nityaṃ yathā parvaṇi vāridhiḥ

अध्याय 183

श्लोक 98

न तस्य दुर्लभं किञ्चिन्नामाष्टशतजापिनः ।कृतकृत्यो भवेन्नूनं देवीभक्तिपरायणः

na tasya durlabhaṃ kiñcinnāmāṣṭaśatajāpinaḥ | kṛtakṛtyo bhavennūnaṃ devībhaktiparāyaṇaḥ

अध्याय 183

श्लोक 99

नमन्ति देवतास्तं वै देवीरूपो हि स स्मृतः ।सर्वथा पूज्यते देवैः किं पुनर्मनुजोत्तमैः

namanti devatāstaṃ vai devīrūpo hi sa smṛtaḥ | sarvathā pūjyate devaiḥ kiṃ punarmanujottamaiḥ

अध्याय 183

श्लोक 100

श्राद्धकाले पठेदेतन्नामाष्टशतमुत्तमम् ।तृप्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमां गतिम्

śrāddhakāle paṭhedetannāmāṣṭaśatamuttamam | tṛptāstatpitaraḥ sarve prayānti paramāṃ gatim

अध्याय 183

श्लोक 101

इमानि मुक्तिक्षेत्राणि साक्षात्संविन्मयानि च ।सिद्धपीठानि राजेन्द्र संश्रयेन्मतिमान्नरः

imāni muktikṣetrāṇi sākṣātsaṃvinmayāni ca | siddhapīṭhāni rājendra saṃśrayenmatimānnaraḥ

अध्याय 183

श्लोक 102

पृष्टं यत्तत्त्वया राजन्नुक्तं सर्वं महेशितुः ।रहस्यातिरहस्यं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

pṛṣṭaṃ yattattvayā rājannuktaṃ sarvaṃ maheśituḥ | rahasyātirahasyaṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

स्रोत: local proofread transcription: Sanskrit shlokas of the Devi Bhagavata Purana (skandhas 1-12) from sanskritdocuments.org, encoded and proofread by Vishwas Bhide. One chapter per adhyaya; verse numbers as printed in the source (restarting in each adhyaya). The Mahatmya is not included. · प्राप्त 19/10/2026

धर्म ग्रंथ निःशुल्क और विज्ञापन-रहित है। Dharma Granth is free and has no ads. इसे ऐसा बनाए रखने में सहयोग करेंHelp keep it that way → How it is funded

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।

पाठ-भेद एवं संशोधनVariants & corrections

पाठ-भेद टिप्पणी (Alternative Reading / Variant Notes):

Collated with Nilakantha Bhashya recension.