Skandha 7, Adhyāya 40

श्री देव्युवाच ।प्रातरुत्थाय शिरसि संस्मरेत्पद्ममुज्ज्वलम् ।कर्पूराभं स्मरेत्तत्र श्रीगुरुं निजरूपिणम्॥ 1 ॥

śrī devyuvāca | prātarutthāya śirasi saṃsmaretpadmamujjvalam | karpūrābhaṃ smarettatra śrīguruṃ nijarūpiṇam

सुप्रसन्नं लसद्भूषाभूषितं शक्तिसंयुतम् ।नमस्कृत्य ततो देवीं कुण्डलीं संस्मरेद्बुधः॥ 2 ॥

suprasannaṃ lasadbhūṣābhūṣitaṃ śaktisaṃyutam | namaskṛtya tato devīṃ kuṇḍalīṃ saṃsmaredbudhaḥ

प्रकाशमानां प्रथमे प्रयाणे प्रतिप्रयाणेऽप्यमृतायमानाम् ।अन्तः पदव्यामनुसञ्चरन्ती- मानन्दरूपामबलां प्रपद्ये॥ 3 ॥

prakāśamānāṃ prathame prayāṇe pratiprayāṇe'pyamṛtāyamānām | antaḥ padavyāmanusañcarantī- mānandarūpāmabalāṃ prapadye

ध्यात्वैवं तच्छिखामध्ये सच्चिदानन्दरूपिणीम् ।मां ध्यायेदथ शौचादिक्रियाः सर्वाः समापयेत्॥ 4 ॥

dhyātvaivaṃ tacchikhāmadhye saccidānandarūpiṇīm | māṃ dhyāyedatha śaucādikriyāḥ sarvāḥ samāpayet

अग्निहोत्रं ततो हूत्वा मत्प्रीत्यर्थं द्विजोत्तमः ।होमान्ते स्वासने स्थित्वा पूजासङ्कल्पमाचरेत्॥ 5 ॥

agnihotraṃ tato hūtvā matprītyarthaṃ dvijottamaḥ | homānte svāsane sthitvā pūjāsaṅkalpamācaret

भूतशुद्धिं पुरा कृत्वा मातृकान्यासमेव च ।हृल्लेखामातृकान्यासं नित्यमेव समाचरेत्॥ 6 ॥

bhūtaśuddhiṃ purā kṛtvā mātṛkānyāsameva ca | hṛllekhāmātṛkānyāsaṃ nityameva samācaret

मूलाधारे हकारं च हृदये च रकारकम् ।भ्रूमध्ये तद्वदीकारं ह्रीङ्कारं मस्तके न्यसेत्॥ 7 ॥

mūlādhāre hakāraṃ ca hṛdaye ca rakārakam | bhrūmadhye tadvadīkāraṃ hrīṅkāraṃ mastake nyaset

तत्तन्मन्त्रोदितानन्यान्न्यासान्सर्वान्समाचरेत् ।कल्पयेत्स्वात्मनो देहे पीठं धर्मादिभिः पुनः॥ 8 ॥

tattanmantroditānanyānnyāsānsarvānsamācaret | kalpayetsvātmano dehe pīṭhaṃ dharmādibhiḥ punaḥ

ततो ध्यायेन्महादेवीं प्राणायामैर्विजृम्भिते ।हृदम्भोजे मम स्थाने पञ्चप्रेतासने बुधः॥ 9 ॥

tato dhyāyenmahādevīṃ prāṇāyāmairvijṛmbhite | hṛdambhoje mama sthāne pañcapretāsane budhaḥ

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च ईश्वरश्च सदाशिवः ।एते पञ्च महाप्रेताः पादमूले मम स्थिताः॥ 10 ॥

brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ | ete pañca mahāpretāḥ pādamūle mama sthitāḥ

पञ्चभूतात्मका ह्येते पञ्चावस्थात्मका अपि ।अहं त्वव्यक्तचिद्रूपा तदतीतास्ति सर्वथा॥ 11 ॥

pañcabhūtātmakā hyete pañcāvasthātmakā api | ahaṃ tvavyaktacidrūpā tadatītāsti sarvathā

ततो विष्टरतां याताः शक्तितन्त्रेषु सर्वदा ।ध्यात्वैवं मानसैर्भोगैः पूजयेन्मां जपेदपि॥ 12 ॥

tato viṣṭaratāṃ yātāḥ śaktitantreṣu sarvadā | dhyātvaivaṃ mānasairbhogaiḥ pūjayenmāṃ japedapi

जपं समर्प्य श्रीदेव्यै ततोऽर्घ्यस्थापनं चरेत् ।पात्रासादनकं कृत्वा पूजाद्रव्याणि शोधयेत्॥ 13 ॥

japaṃ samarpya śrīdevyai tato'rghyasthāpanaṃ caret | pātrāsādanakaṃ kṛtvā pūjādravyāṇi śodhayet

जलेन तेन मनुना चास्त्रमन्त्रेण देशिकः ।दिग्बन्धं च पुरा कृत्वा गुरून्नत्वा ततः परम्॥ 14 ॥

jalena tena manunā cāstramantreṇa deśikaḥ | digbandhaṃ ca purā kṛtvā gurūnnatvā tataḥ param

तदनुज्ञां समादाय बाह्यपीठे ततः परम् ।हृदिस्थां भवितां मूर्तिं मम दिव्यां मनोहराम्॥ 15 ॥

tadanujñāṃ samādāya bāhyapīṭhe tataḥ param | hṛdisthāṃ bhavitāṃ mūrtiṃ mama divyāṃ manoharām

आवाहयेत्ततः पीठे प्राणस्थापनविद्यया ।असनावाहने चार्घ्यं पाद्याद्याचमनं तथा॥ 16 ॥

āvāhayettataḥ pīṭhe prāṇasthāpanavidyayā | asanāvāhane cārghyaṃ pādyādyācamanaṃ tathā

स्नानं वासोद्वयं चैव भूषणानि च सर्वशः ।गन्धपुष्पं यथायोग्यं दत्त्वा देव्यै स्वभक्तितः॥ 17 ॥

snānaṃ vāsodvayaṃ caiva bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ | gandhapuṣpaṃ yathāyogyaṃ dattvā devyai svabhaktitaḥ

यन्त्रस्थानामावृतीनां पूजनं सम्यगाचरेत् ।प्रतिवारमशक्तानां शुक्रवारो नियम्यते॥ 18 ॥

yantrasthānāmāvṛtīnāṃ pūjanaṃ samyagācaret | prativāramaśaktānāṃ śukravāro niyamyate

मूलदेवीप्रभारूपाः स्मर्तव्या अङ्गदेवताः ।तत्प्रभापटलव्याप्तं त्रैलोक्यं च विचिन्तयेत्॥ 19 ॥

mūladevīprabhārūpāḥ smartavyā aṅgadevatāḥ | tatprabhāpaṭalavyāptaṃ trailokyaṃ ca vicintayet

पुनरावृत्तिसहितां मूलदेवीं च पूजयेत् ।गन्धादिभिः सुगन्धैस्तु तथा पुष्पैः सुवासितैः॥ 20 ॥

punarāvṛttisahitāṃ mūladevīṃ ca pūjayet | gandhādibhiḥ sugandhaistu tathā puṣpaiḥ suvāsitaiḥ

नैवेद्यैस्तर्पणैश्चैव ताम्बूलैर्दक्षिणादिभिः ।तोषयेन्मां त्वत्कृतेन नाम्नां साहस्रकेण च॥ 21 ॥

naivedyaistarpaṇaiścaiva tāmbūlairdakṣiṇādibhiḥ | toṣayenmāṃ tvatkṛtena nāmnāṃ sāhasrakeṇa ca

कवचेन च सूक्तेनाहं रुद्रेभिरिति प्रभो ।देव्यथर्वशिरोमन्त्रैर्हृल्लेखोपनिषद्भवैः॥ 22 ॥

kavacena ca sūktenāhaṃ rudrebhiriti prabho | devyatharvaśiromantrairhṛllekhopaniṣadbhavaiḥ

महाविद्यामहामन्त्रैस्तोषयेन्मां मुहुर्मुहुः ।क्षमापयेज्जगद्धात्रीं प्रेमार्द्रहृदयो नरः॥ 23 ॥

mahāvidyāmahāmantraistoṣayenmāṃ muhurmuhuḥ | kṣamāpayejjagaddhātrīṃ premārdrahṛdayo naraḥ

पुलकाङ्कितसर्वाङ्गैर्बाष्परुद्धाक्षिनिःस्वनः ।नृत्यगीतादिघोषेण तोषयेन्मां मुहुर्मुहुः॥ 24 ॥

pulakāṅkitasarvāṅgairbāṣparuddhākṣiniḥsvanaḥ | nṛtyagītādighoṣeṇa toṣayenmāṃ muhurmuhuḥ

वेदपारायणैश्चैव पुराणैः सकलैरपि ।प्रतिपाद्या यतोऽहं वै तस्मात्तैस्तोषयेत्तु माम्॥ 25 ॥

vedapārāyaṇaiścaiva purāṇaiḥ sakalairapi | pratipādyā yato'haṃ vai tasmāttaistoṣayettu mām

निजं सर्वस्वमपि मे सदेहं नित्यशोऽर्पयेत् ।नित्यहोमं ततः कुर्याद्ब्राह्मणांश्च सुवासिनीः॥ 26 ॥

nijaṃ sarvasvamapi me sadehaṃ nityaśo'rpayet | nityahomaṃ tataḥ kuryādbrāhmaṇāṃśca suvāsinīḥ

बटुकान्पामरानन्यान्देवीबुद्ध्या तु भोजयेत् ।नत्वा पुनः स्वहृदये व्युत्क्रमेण विसर्जयेत्॥ 27 ॥

baṭukānpāmarānanyāndevībuddhyā tu bhojayet | natvā punaḥ svahṛdaye vyutkrameṇa visarjayet

सर्वं हृल्लेखया कुर्यात् पूजनं मम सुब्रत ।हृल्लेखा सर्वमन्त्राणां नायिका परमा स्मृता॥ 28 ॥

sarvaṃ hṛllekhayā kuryāt pūjanaṃ mama subrata | hṛllekhā sarvamantrāṇāṃ nāyikā paramā smṛtā

हृल्लेखादर्पणे नित्यमहं तत्प्रतिबिम्बिता ।तस्माद्धृल्लेखया दत्तं सर्वमन्त्रैः समर्पितम्॥ 29 ॥

hṛllekhādarpaṇe nityamahaṃ tatpratibimbitā | tasmāddhṛllekhayā dattaṃ sarvamantraiḥ samarpitam

गुरुं सम्पूज्य भूषाद्यैः कृतकृत्यत्वमावहेत् ।य एवं पूजयेद्देवीं श्रीमद्भुवनसुन्दरीम्॥ 30 ॥

guruṃ sampūjya bhūṣādyaiḥ kṛtakṛtyatvamāvahet | ya evaṃ pūjayeddevīṃ śrīmadbhuvanasundarīm

न तस्य दुर्लभं किञ्चित्कदाचित्क्वचिदस्ति हि ।देहान्ते तु मणिद्वीपं मम यात्येव सर्वथा॥ 31 ॥

na tasya durlabhaṃ kiñcitkadācitkvacidasti hi | dehānte tu maṇidvīpaṃ mama yātyeva sarvathā

ज्ञेयो देवीस्वरूपोऽसौ देवा नित्यं नमन्ति तम् ।इति ते कथितं राजन् महादेव्याः प्रपूजनम्॥ 32 ॥

jñeyo devīsvarūpo'sau devā nityaṃ namanti tam | iti te kathitaṃ rājan mahādevyāḥ prapūjanam

विमृश्यैतदशेषेणाप्यधिकारानुरूपतः ।कुरु मे पूजनं तेन कृतार्थस्त्वं भविष्यसि॥ 33 ॥

vimṛśyaitadaśeṣeṇāpyadhikārānurūpataḥ | kuru me pūjanaṃ tena kṛtārthastvaṃ bhaviṣyasi

इदं तु गीताशास्त्रं मे नाशिष्याय वदेत् क्वचित् ।नाभक्ताय प्रदातव्यं न धूर्ताय च दुर्हृदे॥ 34 ॥

idaṃ tu gītāśāstraṃ me nāśiṣyāya vadet kvacit | nābhaktāya pradātavyaṃ na dhūrtāya ca durhṛde

एतत्प्रकाशनं मातुरुद्घाटनमुरोजयोः ।तस्मादवश्यं यत्नेन गोपनीयमिदं सदा॥ 35 ॥

etatprakāśanaṃ māturudghāṭanamurojayoḥ | tasmādavaśyaṃ yatnena gopanīyamidaṃ sadā

देयं भक्ताय शिष्याय ज्येष्ठपुत्राय चैव हि ।सुशीलाय सुवेषाय देवीभक्तियुताय च॥ 36 ॥

deyaṃ bhaktāya śiṣyāya jyeṣṭhaputrāya caiva hi | suśīlāya suveṣāya devībhaktiyutāya ca

श्राद्धकाले पठेदेतद्ब्राह्मणानां समीपतः ।तृप्तास्तत्पितरः सर्वे प्रयान्ति परमं पदम्॥ 37 ॥

śrāddhakāle paṭhedetadbrāhmaṇānāṃ samīpataḥ | tṛptāstatpitaraḥ sarve prayānti paramaṃ padam

व्यास उवाच ।इत्युक्त्वा सा भगवती तत्रैवान्तरधीयत ।देवाश्च मुदिताः सर्वे देवीदर्शनतोऽभवन्॥ 38 ॥

vyāsa uvāca | ityuktvā sā bhagavatī tatraivāntaradhīyata | devāśca muditāḥ sarve devīdarśanato'bhavan

ततो हिमालये जज्ञे देवी हैमवती तु सा ।या गौरीति प्रसिद्धासीद्दत्ता सा शङ्कराय च॥ 39 ॥

tato himālaye jajñe devī haimavatī tu sā | yā gaurīti prasiddhāsīddattā sā śaṅkarāya ca

ततः स्कन्दः समुद्भूतस्तारकस्तेन पातितः ।समुद्रमन्थने पूर्वं रत्नान्यासुर्नराधिप॥ 40 ॥

tataḥ skandaḥ samudbhūtastārakastena pātitaḥ | samudramanthane pūrvaṃ ratnānyāsurnarādhipa

तत्र देवैः स्तुता देवी लक्ष्मीप्राप्त्यर्थमादरात् ।तेषामनुग्रहार्थाय निर्गता तु रमा ततः॥ 41 ॥

tatra devaiḥ stutā devī lakṣmīprāptyarthamādarāt | teṣāmanugrahārthāya nirgatā tu ramā tataḥ

वैकुण्ठाय सुरैर्दत्ता तेन तस्य शमोऽभवत् ।इति ते कथितं राजन् देवीमाहात्म्यमुत्तमम्॥ 42 ॥

vaikuṇṭhāya surairdattā tena tasya śamo'bhavat | iti te kathitaṃ rājan devīmāhātmyamuttamam

गौरीलक्ष्म्योः समुद्भूतिविषयं सर्वकामदम् ।न वाच्यं त्वेतदन्यस्मै रहस्यं कथितं यतः॥ 43 ॥

gaurīlakṣmyoḥ samudbhūtiviṣayaṃ sarvakāmadam | na vācyaṃ tvetadanyasmai rahasyaṃ kathitaṃ yataḥ

गीता रहस्यभूतेयं गोपनीया प्रयत्नतः ।सर्वमुक्तं स्मसेन यत्पृष्टं तत्त्वयानघ ।पवित्रं पावनं दिव्यं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि॥ 44 ॥

gītā rahasyabhūteyaṃ gopanīyā prayatnataḥ | sarvamuktaṃ smasena yatpṛṣṭaṃ tattvayānagha | pavitraṃ pāvanaṃ divyaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi