Skandha 8, Adhyāya 6

श्रीनारायण उवाच ।अरुणोदा नदी या तु मया प्रोक्ता च नारद ।मन्दरान्निपतन्ती सा पूर्वेणेलावृतं प्लवेत्॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | aruṇodā nadī yā tu mayā proktā ca nārada | mandarānnipatantī sā pūrveṇelāvṛtaṃ plavet

यज्जोषणाद्भवान्याश्चानुचरीणां स्त्रियामपि ।यक्षगन्धर्वपत्नीनां देहगन्धवहोऽनिलः॥ 2 ॥

yajjoṣaṇādbhavānyāścānucarīṇāṃ striyāmapi | yakṣagandharvapatnīnāṃ dehagandhavaho'nilaḥ

वासयत्यभितो भूमिं दशयोजनसङ्ख्यया ।एवं जम्बूफलानां च तुङ्गदेशनिपातनात्॥ 3 ॥

vāsayatyabhito bhūmiṃ daśayojanasaṅkhyayā | evaṃ jambūphalānāṃ ca tuṅgadeśanipātanāt

विशीर्यतामनस्थीनां कुञ्जराङ्गप्रमाणिनाम् ।रसेन च नदी जम्बूनाम्नी मेर्वाख्यमन्दरात्॥ 4 ॥

viśīryatāmanasthīnāṃ kuñjarāṅgapramāṇinām | rasena ca nadī jambūnāmnī mervākhyamandarāt

पतन्ती भूमिभागे च दक्षिणेलावृतं गता ।देवी जम्बूफलास्वादतुष्टा जम्ब्वादिनी स्मृता॥ 5 ॥

patantī bhūmibhāge ca dakṣiṇelāvṛtaṃ gatā | devī jambūphalāsvādatuṣṭā jambvādinī smṛtā

तत्रत्यानां च लोकानां देवनागर्षिरक्षसाम् ।पूजनीयपदा मान्या सर्वभूतदयाकरी॥ 6 ॥

tatratyānāṃ ca lokānāṃ devanāgarṣirakṣasām | pūjanīyapadā mānyā sarvabhūtadayākarī

पावनी पापिनां रोगनाशिनी स्मरतामपि ।कीर्तिता विघ्नसंहर्त्री माननीया दिवौकसाम्॥ 7 ॥

pāvanī pāpināṃ roganāśinī smaratāmapi | kīrtitā vighnasaṃhartrī mānanīyā divaukasām

कोकिलाक्षी कामकला करुणा कामपूजिता ।कठोरविग्रहा धन्या नाकिमान्या गभस्तिनी॥ 8 ॥

kokilākṣī kāmakalā karuṇā kāmapūjitā | kaṭhoravigrahā dhanyā nākimānyā gabhastinī

एभिर्नामपदैः कामं जपनीया सदा नृणाम् ।जम्बूनदीरोधसोर्या मृत्तिकातीरवर्तिनी॥ 9 ॥

ebhirnāmapadaiḥ kāmaṃ japanīyā sadā nṛṇām | jambūnadīrodhasoryā mṛttikātīravartinī

जम्बूरसेनानुविद्ध्यमाना वाय्वर्कयोगतः ।विद्याधरामरस्त्रीणां भूषणं विविधं महत्॥ 10 ॥

jambūrasenānuviddhyamānā vāyvarkayogataḥ | vidyādharāmarastrīṇāṃ bhūṣaṇaṃ vividhaṃ mahat

जाम्बूनदं सुवर्णं च प्रोक्तं देवविनिर्मितम् ।यत्सुवर्णं च विबुधा योषिद्भिः कामुकाः सदा॥ 11 ॥

jāmbūnadaṃ suvarṇaṃ ca proktaṃ devavinirmitam | yatsuvarṇaṃ ca vibudhā yoṣidbhiḥ kāmukāḥ sadā

मुकुटं कटिसूत्रं च केयूरादीन्प्रकुर्वते ।महाकदम्बः सम्प्रोक्तः सुपार्श्वगिरिसंस्थितः॥ 12 ॥

mukuṭaṃ kaṭisūtraṃ ca keyūrādīnprakurvate | mahākadambaḥ samproktaḥ supārśvagirisaṃsthitaḥ

तस्य कोटरदेशेभ्यः पञ्च धाराश्च याः स्मृताः ।सुपार्श्वगिरिमूर्ध्नीह पतन्त्येता भुवं गताः॥ 13 ॥

tasya koṭaradeśebhyaḥ pañca dhārāśca yāḥ smṛtāḥ | supārśvagirimūrdhnīha patantyetā bhuvaṃ gatāḥ

मधुधाराः पञ्च तास्तु पश्चिमेलावृतं प्लुताः ।याश्चोपभुज्यमानानां देवानां मुखगन्धभृत्॥ 14 ॥

madhudhārāḥ pañca tāstu paścimelāvṛtaṃ plutāḥ | yāścopabhujyamānānāṃ devānāṃ mukhagandhabhṛt

वायुः समन्ततोऽगच्छञ्छतयोजनवासनः ।धारेश्वरी महादेवी भक्तानां कार्यकारिणी॥ 15 ॥

vāyuḥ samantato'gacchañchatayojanavāsanaḥ | dhāreśvarī mahādevī bhaktānāṃ kāryakāriṇī

देवपूज्या महोत्साहा कालरूपा महानना ।वसते कर्मफलदा कान्तारग्रहणेश्वरी॥ 16 ॥

devapūjyā mahotsāhā kālarūpā mahānanā | vasate karmaphaladā kāntāragrahaṇeśvarī

करालदेहा कालाङ्गी कामकोटिप्रवर्तिनी ।इत्येतैर्नामभिः पूज्या देवी सर्वसुरेश्वरी॥ 17 ॥

karāladehā kālāṅgī kāmakoṭipravartinī | ityetairnāmabhiḥ pūjyā devī sarvasureśvarī

एवं कुमुदरूढो यो नाम्ना शतबलो वटः ।तत्स्कन्धेभ्योऽधोमुखाश्च नदाः कुमुदमूर्धतः॥ 18 ॥

evaṃ kumudarūḍho yo nāmnā śatabalo vaṭaḥ | tatskandhebhyo'dhomukhāśca nadāḥ kumudamūrdhataḥ

पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरादिभिः ।शय्यासनाद्याभरणैः सर्वे कामदुघाश्च ते॥ 19 ॥

payodadhimadhughṛtaguḍānnādyambarādibhiḥ | śayyāsanādyābharaṇaiḥ sarve kāmadughāśca te

उत्तरेणेलावृतं ते प्लावयन्ति समन्ततः ।मीनाक्षी तत्तले देवी देवासुरनिषेविता॥ 20 ॥

uttareṇelāvṛtaṃ te plāvayanti samantataḥ | mīnākṣī tattale devī devāsuraniṣevitā

नीलाम्बरा रौद्रमुखी नीलालकयुता च सा ।नाकिनां देवसङ्घानां फलदा वरदा च सा॥ 21 ॥

nīlāmbarā raudramukhī nīlālakayutā ca sā | nākināṃ devasaṅghānāṃ phaladā varadā ca sā

अतिमान्यातिपूज्या च मत्तमातङ्गगामिनी ।मदनोन्मादिनी मानप्रिया मानप्रियान्तरा॥ 22 ॥

atimānyātipūjyā ca mattamātaṅgagāminī | madanonmādinī mānapriyā mānapriyāntarā

मारवेगधरा मारपूजिता मारमादिनी ।मयूरवरशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभूः॥ 23 ॥

māravegadharā mārapūjitā māramādinī | mayūravaraśobhāḍhyā śikhivāhanagarbhabhūḥ

एभिर्नामपदैर्वन्द्या देवी सा मीनलोचना ।जपतां स्मरतां मानदात्री चेश्वरसङ्गिनी॥ 24 ॥

ebhirnāmapadairvandyā devī sā mīnalocanā | japatāṃ smaratāṃ mānadātrī ceśvarasaṅginī

तेषां नदानां पानीयपानानुगतचेतसाम् ।प्रजानां न कदाचित्स्याद्वलीपलितलक्षणम्॥ 25 ॥

teṣāṃ nadānāṃ pānīyapānānugatacetasām | prajānāṃ na kadācitsyādvalīpalitalakṣaṇam

क्लमस्वेदादिदौर्गन्ध्यं जरामयमृतिभ्रमाः ।शीतोष्णवातवैवर्ण्यमुखोपप्लवसञ्चयाः॥ 26 ॥

klamasvedādidaurgandhyaṃ jarāmayamṛtibhramāḥ | śītoṣṇavātavaivarṇyamukhopaplavasañcayāḥ

नापदश्चैव जायन्ते यावज्जीवं सुखं भवेत् ।नैरन्तर्येण तत्स्याद्वै सुखं निरतिशायकम्॥ 27 ॥

nāpadaścaiva jāyante yāvajjīvaṃ sukhaṃ bhavet | nairantaryeṇa tatsyādvai sukhaṃ niratiśāyakam

तत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सन्निवेशं च तद्गिरेः ।सुवर्णमयनाम्नो वै सुमेरोः पर्वताः पृथक्॥ 28 ॥

tata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sanniveśaṃ ca tadgireḥ | suvarṇamayanāmno vai sumeroḥ parvatāḥ pṛthak

गिरयो विंशतिपराः कर्णिकाया इवेह ते ।केसरीभूय सर्वेऽपि मेरोर्मूलविभागके॥ 29 ॥

girayo viṃśatiparāḥ karṇikāyā iveha te | kesarībhūya sarve'pi merormūlavibhāgake

परितश्चोपक्लृप्तास्ते तेषां नामानि शृण्वतः ।कुरङ्गः कुरगश्चैव कुसुम्भोऽथो विकङ्कतः॥ 30 ॥

paritaścopaklṛptāste teṣāṃ nāmāni śṛṇvataḥ | kuraṅgaḥ kuragaścaiva kusumbho'tho vikaṅkataḥ

त्रिकूटः शिशिरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा ।निषधश्च शिनीवासः कपिलः शङ्ख एव च॥ 31 ॥

trikūṭaḥ śiśiraścaiva pataṅgo rucakastathā | niṣadhaśca śinīvāsaḥ kapilaḥ śaṅkha eva ca

वैदूर्यश्चारुधिश्चैव हंसो ऋषभ एव च ।नागः कालञ्जरश्चैव नारदश्चेति विंशतिः॥ 32 ॥

vaidūryaścārudhiścaiva haṃso ṛṣabha eva ca | nāgaḥ kālañjaraścaiva nāradaśceti viṃśatiḥ