Skandha 8, Adhyāya 8

श्रीनारायण उवाच ।तेषु वर्षेषु देवेशाः पूर्वोक्तैः स्तवनैः सदा ।पूजयन्ति महादेवीं जपध्यानसमाधिभिः॥ 1 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | teṣu varṣeṣu deveśāḥ pūrvoktaiḥ stavanaiḥ sadā | pūjayanti mahādevīṃ japadhyānasamādhibhiḥ

सर्वर्तुकुसुमश्रेणी शोभिता वनराजयः ।फलानां पल्लवानां च यत्र शोभा निरन्तरम्॥ 2 ॥

sarvartukusumaśreṇī śobhitā vanarājayaḥ | phalānāṃ pallavānāṃ ca yatra śobhā nirantaram

तेषु काननवर्षेषु वर्षपर्वतसानुषु ।गिरिद्रोणीषु सर्वासु निर्मलोदकराशिषु॥ 3 ॥

teṣu kānanavarṣeṣu varṣaparvatasānuṣu | giridroṇīṣu sarvāsu nirmalodakarāśiṣu

विकचोत्पलमालासु हंससारससञ्चयैः ।विमिश्रितेषु तेष्वेव पक्षिभिः कूजितेषु च॥ 4 ॥

vikacotpalamālāsu haṃsasārasasañcayaiḥ | vimiśriteṣu teṣveva pakṣibhiḥ kūjiteṣu ca

जलक्रीडादिभिश्चित्रविनोदैः क्रीडयन्ति च ।सुन्दरीललितभ्रूणां विलासायतनेषु च॥ 5 ॥

jalakrīḍādibhiścitravinodaiḥ krīḍayanti ca | sundarīlalitabhrūṇāṃ vilāsāyataneṣu ca

तत्रत्या विहरन्त्यत्र स्वैरं युवतिभिः सह ।नवस्वपि च वर्षेषु भगवानादिपूरुषः॥ 6 ॥

tatratyā viharantyatra svairaṃ yuvatibhiḥ saha | navasvapi ca varṣeṣu bhagavānādipūruṣaḥ

देवीमाराधयन्नास्ते स च सर्वैश्च पूज्यते ।आत्मव्यूहेनेज्ययासौ सन्निधत्ते समाहितः॥ 7 ॥

devīmārādhayannāste sa ca sarvaiśca pūjyate | ātmavyūhenejyayāsau sannidhatte samāhitaḥ

इलावृते तु भगवान् पद्मजाक्षिसमुद्भवः ।एक एव भवो देवो नित्यं वसति साङ्गनः॥ 8 ॥

ilāvṛte tu bhagavān padmajākṣisamudbhavaḥ | eka eva bhavo devo nityaṃ vasati sāṅganaḥ

तत्क्षेत्रे नापरः कश्चित्प्रवेशं वितनोति च ।भवान्याः शापतस्तत्र पुमान्स्त्री भवति स्फुटम्॥ 9 ॥

tatkṣetre nāparaḥ kaścitpraveśaṃ vitanoti ca | bhavānyāḥ śāpatastatra pumānstrī bhavati sphuṭam

भवानीनाथकैः स्त्रीणामसङ्ख्यैर्गणकोटिभिः ।संरुध्यमानो देवेशो देवं सङ्कर्षणं भजन्॥ 10 ॥

bhavānīnāthakaiḥ strīṇāmasaṅkhyairgaṇakoṭibhiḥ | saṃrudhyamāno deveśo devaṃ saṅkarṣaṇaṃ bhajan

आत्मना ध्यानयोगेन सर्वभूतहितेच्छया ।तां तामसीं तुरीयां च मूर्तिं प्रकृतिमात्मनः॥ 11 ॥

ātmanā dhyānayogena sarvabhūtahitecchayā | tāṃ tāmasīṃ turīyāṃ ca mūrtiṃ prakṛtimātmanaḥ

उपधावते चैकाग्रमनसा भगवानजः ।श्रीभगवानुवाच ।ओन्नमो भगवते महापुरुषाय सर्वगुणसङ्ख्यानायानन्तायाव्यक्ताय नम इति॥ 12 ॥

upadhāvate caikāgramanasā bhagavānajaḥ | śrībhagavānuvāca | onnamo bhagavate mahāpuruṣāya sarvaguṇasaṅkhyānāyānantāyāvyaktāya nama iti

भजे भजन्यारणपादपङ्कजं भगस्य कृत्स्नस्य परं परायणम् ।भक्तेष्वलं भावितभूतभावनं भवापहं त्वा भव भावमीश्वरम्॥ 13 ॥

bhaje bhajanyāraṇapādapaṅkajaṃ bhagasya kṛtsnasya paraṃ parāyaṇam | bhakteṣvalaṃ bhāvitabhūtabhāvanaṃ bhavāpahaṃ tvā bhava bhāvamīśvaram

न यस्य मायागुणकर्मवृत्तिभि- र्निरीक्षितो ह्यण्वपि दृष्टिरज्यते ।ईशे यथा नो जितमन्युरंहसा कस्तं न मन्येत जिगीषुरात्मनः॥ 14 ॥

na yasya māyāguṇakarmavṛttibhi- rnirīkṣito hyaṇvapi dṛṣṭirajyate | īśe yathā no jitamanyuraṃhasā kastaṃ na manyeta jigīṣurātmanaḥ

असद्दृशो यः प्रतिभाति मायया क्षीबेव मध्वासवतागम्रलोचनः ।न नागवध्वोऽर्हण ईशिरे ह्रिया यत्पादयोः स्पर्शनधर्षितेन्द्रियाः॥ 15 ॥

asaddṛśo yaḥ pratibhāti māyayā kṣībeva madhvāsavatāgamralocanaḥ | na nāgavadhvo'rhaṇa īśire hriyā yatpādayoḥ sparśanadharṣitendriyāḥ

यमाहुरस्य स्थितिजन्मसंयमं त्रिभिर्विहीनं यमनन्तमॄषयः ।न वेद सिद्धार्थमिव क्वचित्स्थितं भूमण्डलं मूर्धसहस्रधामसु॥ 16 ॥

yamāhurasya sthitijanmasaṃyamaṃ tribhirvihīnaṃ yamanantamṝṣayaḥ | na veda siddhārthamiva kvacitsthitaṃ bhūmaṇḍalaṃ mūrdhasahasradhāmasu

यस्याद्य आसीद् गुणविग्रहो महान् विज्ञानधिष्ण्यो भगवानजः किल ।यत्संवृतोऽहं त्रिवृता स्वतेजसा वैकारिकं तामसमैन्द्रियं सृजे॥ 17 ॥

yasyādya āsīd guṇavigraho mahān vijñānadhiṣṇyo bhagavānajaḥ kila | yatsaṃvṛto'haṃ trivṛtā svatejasā vaikārikaṃ tāmasamaindriyaṃ sṛje

एते वयं यस्य वशे महात्मनः स्थिताः शकुन्ता इव सूत्रयन्त्रिताः ।महानहंवैकृततामसेन्द्रियाः सृजाम सर्वे यदनुग्रहादिदम्॥ 18 ॥

ete vayaṃ yasya vaśe mahātmanaḥ sthitāḥ śakuntā iva sūtrayantritāḥ | mahānahaṃvaikṛtatāmasendriyāḥ sṛjāma sarve yadanugrahādidam

यन्निर्मितां कर्ह्यपि कर्मपर्वणीं मायां जनोऽयं गुरुसर्गमोहितः ।न वेद निस्तारणयोगमञ्जसा तस्मै नमस्ते विलयोदयात्मने॥ 19 ॥

yannirmitāṃ karhyapi karmaparvaṇīṃ māyāṃ jano'yaṃ gurusargamohitaḥ | na veda nistāraṇayogamañjasā tasmai namaste vilayodayātmane

श्रीनारायण उवाच ।एवं स भगवान् रुद्रो देवं सङ्कर्षणं प्रभुम् ।इलावृतमुपासीत देवीगणसमाहितः॥ 20 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | evaṃ sa bhagavān rudro devaṃ saṅkarṣaṇaṃ prabhum | ilāvṛtamupāsīta devīgaṇasamāhitaḥ

तथैव धर्मपुत्रोऽसौ नाम्ना भद्रश्रवा इति ।तत्कुलस्यापि पतयः पुरुषा भद्रसेवकाः॥ 21 ॥

tathaiva dharmaputro'sau nāmnā bhadraśravā iti | tatkulasyāpi patayaḥ puruṣā bhadrasevakāḥ

भद्राश्ववर्षे तां मूर्तिं वासुदेवस्य विश्रुताम् ।हयमूर्तिभिदा तां तु हयग्रीवपदाङ्किताम्॥ 22 ॥

bhadrāśvavarṣe tāṃ mūrtiṃ vāsudevasya viśrutām | hayamūrtibhidā tāṃ tu hayagrīvapadāṅkitām

परमेण समाध्यन्यवारकेण नियन्त्रिताम् ।एवमेव च तां मूर्तिं गृणन्त उपयान्ति च॥ 23 ॥

parameṇa samādhyanyavārakeṇa niyantritām | evameva ca tāṃ mūrtiṃ gṛṇanta upayānti ca

भद्रश्रवस ऊचुः ।ॐ नमो भगवते धर्मायात्मविशोधनाय नम इति ।अहो विचित्रं भगवद्विचेष्टितं घ्नन्तं जनोऽयं हि मिषन्न पश्यति ।ध्यायन्न सद्यर्हि विकर्म सेवितुं निर्हृत्य पुत्रं पितरं जिजीविषुः॥ 24 ॥

bhadraśravasa ūcuḥ | oṃ namo bhagavate dharmāyātmaviśodhanāya nama iti | aho vicitraṃ bhagavadviceṣṭitaṃ ghnantaṃ jano'yaṃ hi miṣanna paśyati | dhyāyanna sadyarhi vikarma sevituṃ nirhṛtya putraṃ pitaraṃ jijīviṣuḥ

वदन्ति विश्वं कवयः स्म नश्वरं पश्यन्ति चाध्यात्मविदो विपश्चितः ।तथापि मुह्यन्ति तवाज मायया सुविस्मितं कृत्यमजं नतोऽस्मि तम्॥ 25 ॥

vadanti viśvaṃ kavayaḥ sma naśvaraṃ paśyanti cādhyātmavido vipaścitaḥ | tathāpi muhyanti tavāja māyayā suvismitaṃ kṛtyamajaṃ nato'smi tam

विश्वोद्भवस्थाननिरोधकर्म ते ह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृतः ।युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणे सर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुतः॥ 26 ॥

viśvodbhavasthānanirodhakarma te hyakarturaṅgīkṛtamapyapāvṛtaḥ | yuktaṃ na citraṃ tvayi kāryakāraṇe sarvātmani vyatirikte ca vastutaḥ

वेदान् युगान्ते तमसा तिरस्कृतान् रसातलाद्यो नृतुरङ्गविग्रहः ।प्रत्याददे वै कवयेऽभियाचते तस्मै नमस्ते वितथेहिताय ते॥ 27 ॥

vedān yugānte tamasā tiraskṛtān rasātalādyo nṛturaṅgavigrahaḥ | pratyādade vai kavaye'bhiyācate tasmai namaste vitathehitāya te

एवं स्तुवन्ति देवेशं हयशीर्षं हरिं च ते ।भद्रश्रवसनामानो वर्णयन्ति च तद्गुणान्॥ 28 ॥

evaṃ stuvanti deveśaṃ hayaśīrṣaṃ hariṃ ca te | bhadraśravasanāmāno varṇayanti ca tadguṇān

एषां चरितमेतद्धि यः पठेच्छ्रावयेच्च यः ।पापकञ्चुकमुत्सृज्य देवीलोकं व्रजेच्च सः॥ 29 ॥

eṣāṃ caritametaddhi yaḥ paṭhecchrāvayecca yaḥ | pāpakañcukamutsṛjya devīlokaṃ vrajecca saḥ