Skandha 9, Adhyāya 10

नारद उवाच ।भूमिदानकृतं पुण्यं पापं तद्धरणेन च ।परभूहरणात्पापं परकूपे खनने तथा॥ 1 ॥

nārada uvāca | bhūmidānakṛtaṃ puṇyaṃ pāpaṃ taddharaṇena ca | parabhūharaṇātpāpaṃ parakūpe khanane tathā

अम्बुवाच्यां भूखनने वीर्यस्य त्याग एव च ।दीपादिस्थापनात्पापं श्रोतुमिच्छामि यत्नतः॥ 2 ॥

ambuvācyāṃ bhūkhanane vīryasya tyāga eva ca | dīpādisthāpanātpāpaṃ śrotumicchāmi yatnataḥ

अन्यद्वा पृथिवीजन्यं पापं यत्पृच्छते परम् ।यदस्ति तत्प्रतीकारं वद वेदविदांवर॥ 3 ॥

anyadvā pṛthivījanyaṃ pāpaṃ yatpṛcchate param | yadasti tatpratīkāraṃ vada vedavidāṃvara

श्रीनारायण उवाच ।वितस्तिमात्रभूमिं च यो ददाति च भारते ।सन्ध्यापूताय विप्राय स याति शिवमन्दिरम्॥ 4 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | vitastimātrabhūmiṃ ca yo dadāti ca bhārate | sandhyāpūtāya viprāya sa yāti śivamandiram

भूमिं च सर्वसस्याढ्यां ब्राह्मणाय ददाति च ।भूमिरेणुप्रमाणाब्दमन्ते विष्णुपदे स्थितिः॥ 5 ॥

bhūmiṃ ca sarvasasyāḍhyāṃ brāhmaṇāya dadāti ca | bhūmireṇupramāṇābdamante viṣṇupade sthitiḥ

ग्रामं भूमिं च धान्यं च ब्राह्मणाय ददाति यः ।सर्वपापाद्विनिर्मुक्तौ चोभौ देवीपुरःस्थितौ॥ 6 ॥

grāmaṃ bhūmiṃ ca dhānyaṃ ca brāhmaṇāya dadāti yaḥ | sarvapāpādvinirmuktau cobhau devīpuraḥsthitau

भूमिदानं च तत्काले यः साधुश्चानुमोदते ।स च प्रयाति वैकुण्ठे मित्रगोत्रसमन्वितः॥ 7 ॥

bhūmidānaṃ ca tatkāle yaḥ sādhuścānumodate | sa ca prayāti vaikuṇṭhe mitragotrasamanvitaḥ

स्वदत्तां परदत्तां वा ब्रह्मवृत्तिं हरेत्तु यः ।स तिष्ठति कालसूत्रे यावच्चन्द्रदिवाकरौ॥ 8 ॥

svadattāṃ paradattāṃ vā brahmavṛttiṃ harettu yaḥ | sa tiṣṭhati kālasūtre yāvaccandradivākarau

तत्युत्रपौत्रप्रभृतिर्भूमिहीनः श्रिया हतः ।पुत्रहीनो दरिद्रश्च घोरं याति च रौरवम्॥ 9 ॥

tatyutrapautraprabhṛtirbhūmihīnaḥ śriyā hataḥ | putrahīno daridraśca ghoraṃ yāti ca rauravam

गवां मार्गं विनिष्कृष्य यश्च सस्यं ददाति च ।दिव्यं वर्षशतं चैव कुम्भीपाके च तिष्ठति॥ 10 ॥

gavāṃ mārgaṃ viniṣkṛṣya yaśca sasyaṃ dadāti ca | divyaṃ varṣaśataṃ caiva kumbhīpāke ca tiṣṭhati

गोष्ठं तडागं निष्कृष्य मार्गे सस्यं ददाति यः ।स तिष्ठत्यसिपत्रे च यावदिन्द्राश्चतुर्दश॥ 11 ॥

goṣṭhaṃ taḍāgaṃ niṣkṛṣya mārge sasyaṃ dadāti yaḥ | sa tiṣṭhatyasipatre ca yāvadindrāścaturdaśa

पञ्चपिण्डाननुद्धृत्य परकूपे च स्नाति यः ।प्राप्नोति नरकं चैव स्नानं निष्फलमेव च॥ 12 ॥

pañcapiṇḍānanuddhṛtya parakūpe ca snāti yaḥ | prāpnoti narakaṃ caiva snānaṃ niṣphalameva ca

कामी भूमौ च रहसि वीर्यत्यागं करोति यः ।भूमिरेणुप्रमाणं च वर्षं तिष्ठति रौरवे॥ 13 ॥

kāmī bhūmau ca rahasi vīryatyāgaṃ karoti yaḥ | bhūmireṇupramāṇaṃ ca varṣaṃ tiṣṭhati raurave

अम्बुवाच्यां भूकरणं यः करोति च मानवः ।स याति कृमिदंशं च स्थितिस्तत्र चतुर्युगम्॥ 14 ॥

ambuvācyāṃ bhūkaraṇaṃ yaḥ karoti ca mānavaḥ | sa yāti kṛmidaṃśaṃ ca sthitistatra caturyugam

परकीये लुप्तकूपे कूपं मूढः करोति यः ।पुष्करिण्यां च लुप्तायां पुष्करिणीं ददाति यः॥ 15 ॥

parakīye luptakūpe kūpaṃ mūḍhaḥ karoti yaḥ | puṣkariṇyāṃ ca luptāyāṃ puṣkariṇīṃ dadāti yaḥ

सर्वं फलं परस्यैव तप्तकुण्डं व्रजेच्च सः ।तत्र तिष्ठति सन्तप्तो यावदिन्द्राश्चतुर्दश॥ 16 ॥

sarvaṃ phalaṃ parasyaiva taptakuṇḍaṃ vrajecca saḥ | tatra tiṣṭhati santapto yāvadindrāścaturdaśa

परकीये तडागे च पङ्कमुद्धृत्य चोन्मृजेत् ।रेणुप्रमाणवर्षं च ब्रह्मलोके वसेन्नरः॥ 17 ॥

parakīye taḍāge ca paṅkamuddhṛtya conmṛjet | reṇupramāṇavarṣaṃ ca brahmaloke vasennaraḥ

पिण्डं पित्रे भूमिभर्तुर्न प्रदाय च मानवः ।श्राद्धं करोति यो मूढो नरकं याति निश्चितम्॥ 18 ॥

piṇḍaṃ pitre bhūmibharturna pradāya ca mānavaḥ | śrāddhaṃ karoti yo mūḍho narakaṃ yāti niścitam

भूमौ दीपं योऽर्पयति स चान्धः सप्तजन्मसु ।भूमौ शङ्खं च संस्थाप्य कुष्ठं जन्मान्तरे लभेत्॥ 19 ॥

bhūmau dīpaṃ yo'rpayati sa cāndhaḥ saptajanmasu | bhūmau śaṅkhaṃ ca saṃsthāpya kuṣṭhaṃ janmāntare labhet

मुक्तां माणिक्यहीरौ च सुवर्णं च मणिं तथा ।पञ्च संस्थापयेद्भूमौ स चान्धः सप्तजन्मसु॥ 20 ॥

muktāṃ māṇikyahīrau ca suvarṇaṃ ca maṇiṃ tathā | pañca saṃsthāpayedbhūmau sa cāndhaḥ saptajanmasu

शिवलिङ्गं शिवामर्चां यश्चार्पयति भूतले ।शतमन्वन्तरं यावत्कृमिभक्षः स तिष्ठति॥ 21 ॥

śivaliṅgaṃ śivāmarcāṃ yaścārpayati bhūtale | śatamanvantaraṃ yāvatkṛmibhakṣaḥ sa tiṣṭhati

शङ्खं यन्त्रं शिलातोयं पुष्पं च तुलसीदलम् ।यश्चार्पयति भूमौ च स तिष्ठेन्नरके ध्रुवम्॥ 22 ॥

śaṅkhaṃ yantraṃ śilātoyaṃ puṣpaṃ ca tulasīdalam | yaścārpayati bhūmau ca sa tiṣṭhennarake dhruvam

जपमालां पुष्पमालां कर्पूरं रोचनं तथा ।यो मूढश्चार्पयेद्भूमौ स याति नरकं ध्रुवम्॥ 23 ॥

japamālāṃ puṣpamālāṃ karpūraṃ rocanaṃ tathā | yo mūḍhaścārpayedbhūmau sa yāti narakaṃ dhruvam

भूमौ चन्दनकाष्ठं च रुद्राक्षं कुशमूलकम् ।संस्थाप्य भूमौ नरके वसेन्मन्वन्तरावधि॥ 24 ॥

bhūmau candanakāṣṭhaṃ ca rudrākṣaṃ kuśamūlakam | saṃsthāpya bhūmau narake vasenmanvantarāvadhi

पुस्तकं यज्ञसूत्रं च भूमौ संस्थापयेन्नरः ।न भवेद्विप्रयोनौ च तस्य जन्मान्तरे जनिः॥ 25 ॥

pustakaṃ yajñasūtraṃ ca bhūmau saṃsthāpayennaraḥ | na bhavedviprayonau ca tasya janmāntare janiḥ

ब्रह्महत्यासमं पापमिह वै लभते ध्रुवम् ।ग्रन्धियुक्तं यज्ञसूत्रं पूज्यं च सर्ववर्णकैः॥ 26 ॥

brahmahatyāsamaṃ pāpamiha vai labhate dhruvam | grandhiyuktaṃ yajñasūtraṃ pūjyaṃ ca sarvavarṇakaiḥ

यज्ञं कृत्वा तु यो भूमिं क्षीरेण न हि सिञ्चति ।स याति तप्तभूमिं च सन्तप्तः सप्तजन्मसु॥ 27 ॥

yajñaṃ kṛtvā tu yo bhūmiṃ kṣīreṇa na hi siñcati | sa yāti taptabhūmiṃ ca santaptaḥ saptajanmasu

भूकम्पे ग्रहणे यो हि करोति खननं भुवः ।जन्मान्तरे महापापो ह्यङ्गहीनो भवेद् ध्रुवम्॥ 28 ॥

bhūkampe grahaṇe yo hi karoti khananaṃ bhuvaḥ | janmāntare mahāpāpo hyaṅgahīno bhaved dhruvam

भवनं यत्र सर्वेषां भूमिस्तेन प्रकीर्तिता ।काश्यपी कश्यपस्येयमचला स्थिररूपतः॥ 29 ॥

bhavanaṃ yatra sarveṣāṃ bhūmistena prakīrtitā | kāśyapī kaśyapasyeyamacalā sthirarūpataḥ

विश्वम्भरा धारणाच्चानन्तानन्तस्वरूपतः ।पृथिवी पृथुकन्यात्वाद्विस्तृतत्वान्महामुने॥ 30 ॥

viśvambharā dhāraṇāccānantānantasvarūpataḥ | pṛthivī pṛthukanyātvādvistṛtatvānmahāmune