Skandha 9, Adhyāya 11

नारद उवाच ।श्रुतं पृथिव्युपाख्यानमतीव सुमनोहरम् ।गङ्गोपाख्यानमधुना वद वेदविदांवर॥ 1 ॥

nārada uvāca | śrutaṃ pṛthivyupākhyānamatīva sumanoharam | gaṅgopākhyānamadhunā vada vedavidāṃvara

भारते भारतीशापात्सा जगाम सुरेश्वरी ।विष्णुस्वरूपा परमा स्वयं विष्णुपदीति च॥ 2 ॥

bhārate bhāratīśāpātsā jagāma sureśvarī | viṣṇusvarūpā paramā svayaṃ viṣṇupadīti ca

कथं कुत्र युगे केन प्रार्थिता प्रेरिता पुरा ।तत्क्रमं श्रोतुमिच्छामि पापघ्नं पुण्यदं शुभम्॥ 3 ॥

kathaṃ kutra yuge kena prārthitā preritā purā | tatkramaṃ śrotumicchāmi pāpaghnaṃ puṇyadaṃ śubham

श्रीनारायण उवाच ।राजराजेश्वरः श्रीमान् सगरः सूर्यवंशजः ।तस्य भार्या च वैदर्भी शैव्या च द्वे मनोहरे॥ 4 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | rājarājeśvaraḥ śrīmān sagaraḥ sūryavaṃśajaḥ | tasya bhāryā ca vaidarbhī śaivyā ca dve manohare

तत्पत्न्यामेकपुत्रश्च बभूव सुमनोहरः ।असमञ्ज इति ख्यातः शैव्यायां कुलवर्धनः॥ 5 ॥

tatpatnyāmekaputraśca babhūva sumanoharaḥ | asamañja iti khyātaḥ śaivyāyāṃ kulavardhanaḥ

अन्या चाराधयामास शङ्करं पुत्रकामुकी ।बभूव गर्भस्तस्याश्च हरस्य च वरेण ह॥ 6 ॥

anyā cārādhayāmāsa śaṅkaraṃ putrakāmukī | babhūva garbhastasyāśca harasya ca vareṇa ha

गते शताब्दे पूर्णे च मांसपिण्डं सुषाव सा ।तद् दृष्ट्वा सा शिवं ध्यात्वा रुरोदोच्चैः पुनः पुनः॥ 7 ॥

gate śatābde pūrṇe ca māṃsapiṇḍaṃ suṣāva sā | tad dṛṣṭvā sā śivaṃ dhyātvā rurodoccaiḥ punaḥ punaḥ

शम्भुर्ब्राह्मणरूपेण तत्समीपं जगाम ह ।चकार संविभज्यैतत्पिण्डं षष्टिसहस्रधा॥ 8 ॥

śambhurbrāhmaṇarūpeṇa tatsamīpaṃ jagāma ha | cakāra saṃvibhajyaitatpiṇḍaṃ ṣaṣṭisahasradhā

सर्वे बभूवुः पुत्राश्च महाबलपराक्रमाः ।ग्रीष्ममध्याह्नमार्तण्डप्रभामुष्टकलेवराः॥ 9 ॥

sarve babhūvuḥ putrāśca mahābalaparākramāḥ | grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍaprabhāmuṣṭakalevarāḥ

कपिलस्य मुनेः शापाद् बभूवुर्भस्मसाच्च ते ।राजा रुरोद तच्छ्रुत्वा जगाम गहने वने॥ 10 ॥

kapilasya muneḥ śāpād babhūvurbhasmasācca te | rājā ruroda tacchrutvā jagāma gahane vane

तपश्चकारासमञ्जो गङ्गानयनकारणात् ।लक्षवर्षं तपस्तप्त्वा ममार कालयोगतः॥ 11 ॥

tapaścakārāsamañjo gaṅgānayanakāraṇāt | lakṣavarṣaṃ tapastaptvā mamāra kālayogataḥ

अंशुमांस्तस्य तनयो गङ्गानयनकारणात् ।तपः कृत्वा लक्षवर्षं ममार कालयोगतः॥ 12 ॥

aṃśumāṃstasya tanayo gaṅgānayanakāraṇāt | tapaḥ kṛtvā lakṣavarṣaṃ mamāra kālayogataḥ

भगीरथस्तस्य पुत्रो महाभागवतः सुधीः ।वैष्णवो विष्णुभक्तश्च गुणवानजरामरः॥ 13 ॥

bhagīrathastasya putro mahābhāgavataḥ sudhīḥ | vaiṣṇavo viṣṇubhaktaśca guṇavānajarāmaraḥ

तपः कृत्वा लक्षवर्षं गङ्गानयनकारणात् ।ददर्श कृष्णं ग्रीष्मस्थसूर्यकोटिसमप्रभम्॥ 14 ॥

tapaḥ kṛtvā lakṣavarṣaṃ gaṅgānayanakāraṇāt | dadarśa kṛṣṇaṃ grīṣmasthasūryakoṭisamaprabham

द्विभुजं मुरलीहस्तं किशोरं गोपवेषिणम् ।गोपालसुन्दरीरूपं भक्तानुग्रहरूपिणम्॥ 15 ॥

dvibhujaṃ muralīhastaṃ kiśoraṃ gopaveṣiṇam | gopālasundarīrūpaṃ bhaktānugraharūpiṇam

स्वेच्छामयं परं ब्रह्म परिपूर्णतमं प्रभुम् ।ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैश्च स्तुतं मुनिगणैर्नुतम्॥ 16 ॥

svecchāmayaṃ paraṃ brahma paripūrṇatamaṃ prabhum | brahmaviṣṇuśivādyaiśca stutaṃ munigaṇairnutam

निर्लिप्तं साक्षिरूपं च निर्गुणं प्रकृतेः परम् ।ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं भक्तानुग्रहकारणम्॥ 17 ॥

nirliptaṃ sākṣirūpaṃ ca nirguṇaṃ prakṛteḥ param | īṣaddhāsyaprasannāsyaṃ bhaktānugrahakāraṇam

वह्निशुद्धांशुकाधानं रत्नभूषणभूषितम् ।तुष्टाव दृष्ट्वा नृपतिः प्रणम्य च पुनः पुनः॥ 18 ॥

vahniśuddhāṃśukādhānaṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitam | tuṣṭāva dṛṣṭvā nṛpatiḥ praṇamya ca punaḥ punaḥ

लीलया च वरं प्राप वाञ्छितं वंशतारणम् ।कृत्वा च स्तवनं दिव्यं पुलकाङ्कितविग्रहः॥ 19 ॥

līlayā ca varaṃ prāpa vāñchitaṃ vaṃśatāraṇam | kṛtvā ca stavanaṃ divyaṃ pulakāṅkitavigrahaḥ

श्रीभगवानुवाच ।भारतं भारतीशापाद् गच्छ शीघ्रं सुरेश्वरि ।सगरस्य सुतान्सर्वान्पूतान्कुरु ममाज्ञया॥ 20 ॥

śrībhagavānuvāca | bhārataṃ bhāratīśāpād gaccha śīghraṃ sureśvari | sagarasya sutānsarvānpūtānkuru mamājñayā

त्वत्स्पर्शवायुना पूता यास्यन्ति मम मन्दिरम् ।बिभ्रतो मम मूर्तीश्च दिव्यस्यन्दनगामिनः॥ 21 ॥

tvatsparśavāyunā pūtā yāsyanti mama mandiram | bibhrato mama mūrtīśca divyasyandanagāminaḥ

मत्पार्षदा भविष्यन्ति सर्वकालं निरामयाः ।समुच्छिद्य कर्मभोगान् कृताञ्जन्मनि जन्मनि॥ 22 ॥

matpārṣadā bhaviṣyanti sarvakālaṃ nirāmayāḥ | samucchidya karmabhogān kṛtāñjanmani janmani

कोटिजन्मार्जितं पापं भारते यत्कृतं नृभिः ।गङ्गाया वातस्पर्शेन नश्यतीति श्रुतौ श्रुतम्॥ 23 ॥

koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ bhārate yatkṛtaṃ nṛbhiḥ | gaṅgāyā vātasparśena naśyatīti śrutau śrutam

स्पर्शनाद्दर्शनाद्देव्याः पुण्यं दशगुणं ततः ।मौसलस्नानमात्रेण सामान्यदिवसे नृणाम्॥ 24 ॥

sparśanāddarśanāddevyāḥ puṇyaṃ daśaguṇaṃ tataḥ | mausalasnānamātreṇa sāmānyadivase nṛṇām

शतकोटिजन्मपापं नश्यतीति श्रुतौ श्रुतम् ।यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च॥ 25 ॥

śatakoṭijanmapāpaṃ naśyatīti śrutau śrutam | yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca

जन्मसङ्ख्यार्जितान्येव कामतोऽपि कृतानि च ।तानि सर्वाणि नश्यन्ति मौसलस्नानतो नृणाम्॥ 26 ॥

janmasaṅkhyārjitānyeva kāmato'pi kṛtāni ca | tāni sarvāṇi naśyanti mausalasnānato nṛṇām

पुण्याहस्नानतः पुण्यं वेदा नैव वदन्ति च ।किञ्चिद्वदन्ति ते विप्र फलमेव यथागमम्॥ 27 ॥

puṇyāhasnānataḥ puṇyaṃ vedā naiva vadanti ca | kiñcidvadanti te vipra phalameva yathāgamam

ब्रह्मविष्णुशिवाद्याश्च सर्वं नैव वदन्ति च ।सामान्यदिवसस्नानसङ्कल्पं शृणु सुन्दरि॥ 28 ॥

brahmaviṣṇuśivādyāśca sarvaṃ naiva vadanti ca | sāmānyadivasasnānasaṅkalpaṃ śṛṇu sundari

पुण्यं दशगुणं चैव मौसलस्नानतः परम् ।ततस्त्रिंशद्गुणं पुण्यं रविसङ्क्रमणे दिने॥ 29 ॥

puṇyaṃ daśaguṇaṃ caiva mausalasnānataḥ param | tatastriṃśadguṇaṃ puṇyaṃ ravisaṅkramaṇe dine

अमायां चापि तत्तुल्यं द्विगुणं दक्षिणायने ।ततो दशगुणं पुण्यं नराणामुत्तरायणे॥ 30 ॥

amāyāṃ cāpi tattulyaṃ dviguṇaṃ dakṣiṇāyane | tato daśaguṇaṃ puṇyaṃ narāṇāmuttarāyaṇe

चातुर्मास्यां पौर्णमास्यामनन्तं पुण्यमेव च ।अक्षयायां च तत्तुल्यं चैतद्वेदे निरूपितम्॥ 31 ॥

cāturmāsyāṃ paurṇamāsyāmanantaṃ puṇyameva ca | akṣayāyāṃ ca tattulyaṃ caitadvede nirūpitam

असङ्ख्यपुण्यफलदमेतेषु स्नानदानकम् ।सामान्यदिवसस्नानाद्दानाच्छतगुणं फलम्॥ 32 ॥

asaṅkhyapuṇyaphaladameteṣu snānadānakam | sāmānyadivasasnānāddānācchataguṇaṃ phalam

मन्वन्तराद्यायां तिथौ युगाद्यायां तथैव च ।माघस्य सितसप्तम्यां भीष्माष्टम्यां तथैव च॥ 33 ॥

manvantarādyāyāṃ tithau yugādyāyāṃ tathaiva ca | māghasya sitasaptamyāṃ bhīṣmāṣṭamyāṃ tathaiva ca

अथाप्यशोकाष्टम्यां च नवम्यां च तथा हरेः ।ततोऽपि द्विगुणं पुण्यं नन्दायां तव दुर्लभम्॥ 34 ॥

athāpyaśokāṣṭamyāṃ ca navamyāṃ ca tathā hareḥ | tato'pi dviguṇaṃ puṇyaṃ nandāyāṃ tava durlabham

दशहरादशम्यां तु युगाद्यादिसमं फलम् ।नन्दासमं च वारुण्यां महत्पूर्वे चतुर्गुणम्॥ 35 ॥

daśaharādaśamyāṃ tu yugādyādisamaṃ phalam | nandāsamaṃ ca vāruṇyāṃ mahatpūrve caturguṇam

ततश्चतुर्गुणं पुण्यं द्विमहत्पूर्वके सति ।पुण्यं कोटिगुणं चैव सामान्यस्नानतोऽपि यत्॥ 36 ॥

tataścaturguṇaṃ puṇyaṃ dvimahatpūrvake sati | puṇyaṃ koṭiguṇaṃ caiva sāmānyasnānato'pi yat

चन्द्रोपरागसमये सूर्ये दशगुणं ततः ।पुण्यमर्धोदये काले ततः शतगुणं फलम्॥ 37 ॥

candroparāgasamaye sūrye daśaguṇaṃ tataḥ | puṇyamardhodaye kāle tataḥ śataguṇaṃ phalam

इत्येवमुक्त्वा देवेशो विरराम तयोः पुरः ।तमुवाच ततो गङ्गा भक्तिनम्राऽऽत्मकन्धरा॥ 38 ॥

ityevamuktvā deveśo virarāma tayoḥ puraḥ | tamuvāca tato gaṅgā bhaktinamrā''tmakandharā

गङ्गोवाच ।यामि चेद्भारतं नाथ भारतीशापतः पुरा ।तवाज्ञया च राजेन्द्र तपसा चैव साम्प्रतम्॥ 39 ॥

gaṅgovāca | yāmi cedbhārataṃ nātha bhāratīśāpataḥ purā | tavājñayā ca rājendra tapasā caiva sāmpratam

दास्यन्ति पापिनो मह्यं पापानि यानि कानि च ।तानि मे केन नश्यन्ति तमुपायं वद प्रभो॥ 40 ॥

dāsyanti pāpino mahyaṃ pāpāni yāni kāni ca | tāni me kena naśyanti tamupāyaṃ vada prabho

कतिकालं परिमितं स्थितिर्मे तत्र भारते ।कदा यास्यामि देवेश तद्विष्णोः परमं पदम्॥ 41 ॥

katikālaṃ parimitaṃ sthitirme tatra bhārate | kadā yāsyāmi deveśa tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

ममान्यद्वाञ्छितं यद्यत्सर्वं जानासि सर्ववित् ।सर्वान्तरात्मन् सर्वज्ञ तदुपायं वद प्रभो॥ 42 ॥

mamānyadvāñchitaṃ yadyatsarvaṃ jānāsi sarvavit | sarvāntarātman sarvajña tadupāyaṃ vada prabho

श्रीभगवानुवाच ।जानामि वाञ्छितं गङ्गे तव सर्वं सुरेश्वरि ।पतिस्ते द्रवरूपाया लवणोदो भविष्यति॥ 43 ॥

śrībhagavānuvāca | jānāmi vāñchitaṃ gaṅge tava sarvaṃ sureśvari | patiste dravarūpāyā lavaṇodo bhaviṣyati

स ममांशस्वरूपश्च त्वं च लक्ष्मीस्वरूपिणी ।विदग्धाया विदग्धेन सङ्गमो गुणवान् भुवि॥ 44 ॥

sa mamāṃśasvarūpaśca tvaṃ ca lakṣmīsvarūpiṇī | vidagdhāyā vidagdhena saṅgamo guṇavān bhuvi

यावत्यः सन्ति नद्यश्च भारत्याद्याश्च भारते ।सौभाग्या त्वं च तास्वेव लवणोदस्य सौरते॥ 45 ॥

yāvatyaḥ santi nadyaśca bhāratyādyāśca bhārate | saubhāgyā tvaṃ ca tāsveva lavaṇodasya saurate

अद्यप्रभृति देवेशि कलेः पञ्चसहस्रकम् ।वर्षं स्थितिस्ते भारत्याः शापेन भारते भुवि॥ 46 ॥

adyaprabhṛti deveśi kaleḥ pañcasahasrakam | varṣaṃ sthitiste bhāratyāḥ śāpena bhārate bhuvi

नित्यं त्वमब्धिना सार्धं करिष्यसि रहो रतिम् ।त्वमेव रसिका देवि रसिकेन्द्रेण संयुता॥ 47 ॥

nityaṃ tvamabdhinā sārdhaṃ kariṣyasi raho ratim | tvameva rasikā devi rasikendreṇa saṃyutā

त्वां स्तोष्यन्ति च स्तोत्रेण भगीरथकृतेन च ।भारतस्था जनाः सर्वे पूजयिष्यन्ति भक्तितः॥ 48 ॥

tvāṃ stoṣyanti ca stotreṇa bhagīrathakṛtena ca | bhāratasthā janāḥ sarve pūjayiṣyanti bhaktitaḥ

कण्वशाखोक्तध्यानेन ध्यात्वा त्वां पूजयिष्यति ।यः स्तौति प्रणमेन्नित्यं सोऽश्वमेधफलं लभेत्॥ 49 ॥

kaṇvaśākhoktadhyānena dhyātvā tvāṃ pūjayiṣyati | yaḥ stauti praṇamennityaṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet

गङ्गा गङ्गेति यो ब्रूयाद्योजनानां शतैरपि ।मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं स गच्छति॥ 50 ॥

gaṅgā gaṅgeti yo brūyādyojanānāṃ śatairapi | mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati

सहस्रपापिनां स्नानाद्यत्पापं ते भविष्यति ।प्रकृतेर्भक्तसंस्पर्शादेव तद्धि विनङ्क्ष्यति॥ 51 ॥

sahasrapāpināṃ snānādyatpāpaṃ te bhaviṣyati | prakṛterbhaktasaṃsparśādeva taddhi vinaṅkṣyati

पापिनां तु सहस्राणां शवस्पर्शेन यत्त्वयि ।तन्मन्त्रोपासकस्नानात्तदघं च विनङ्क्ष्यति॥ 52 ॥

pāpināṃ tu sahasrāṇāṃ śavasparśena yattvayi | tanmantropāsakasnānāttadaghaṃ ca vinaṅkṣyati

तत्रैव त्वमधिष्ठानं करिष्यस्यघमोचनम् ।सार्धं सरिद्भिः श्रेष्ठाभिः सरस्वत्यादिभिः शुभे॥ 53 ॥

tatraiva tvamadhiṣṭhānaṃ kariṣyasyaghamocanam | sārdhaṃ saridbhiḥ śreṣṭhābhiḥ sarasvatyādibhiḥ śubhe

तत्तु तीर्थं भवेत्सद्यो यत्र त्वद्गुणकीर्तनम् ।त्वद्रेणुस्पर्शमात्रेण पूतो भवति पातकी॥ 54 ॥

tattu tīrthaṃ bhavetsadyo yatra tvadguṇakīrtanam | tvadreṇusparśamātreṇa pūto bhavati pātakī

रेणुप्रमाणवर्षं च देवीलोके वसेद् ध्रुवम् ।ज्ञानेन त्वयि ये भक्त्या मन्नामस्मृतिपूर्वकम्॥ 55 ॥

reṇupramāṇavarṣaṃ ca devīloke vased dhruvam | jñānena tvayi ye bhaktyā mannāmasmṛtipūrvakam

समुत्सृजन्ति प्राणांश्च ते गच्छन्ति हरेः पदम् ।पार्षदप्रवरास्ते च भविष्यन्ति हरेश्चिरम्॥ 56 ॥

samutsṛjanti prāṇāṃśca te gacchanti hareḥ padam | pārṣadapravarāste ca bhaviṣyanti hareściram

लयं प्राकृतिकं ते च द्रक्ष्यन्ति चाप्यसङ्ख्यकम् ।मृतस्य बहुपुण्येन तच्छवं त्वयि विन्यसेत्॥ 57 ॥

layaṃ prākṛtikaṃ te ca drakṣyanti cāpyasaṅkhyakam | mṛtasya bahupuṇyena tacchavaṃ tvayi vinyaset

प्रयाति स च वैकुण्ठं यावदह्नः स्थितिस्त्वयि ।कायव्यूहं ततः कृत्वा भोजयित्वा स्वकर्मकम्॥ 58 ॥

prayāti sa ca vaikuṇṭhaṃ yāvadahnaḥ sthitistvayi | kāyavyūhaṃ tataḥ kṛtvā bhojayitvā svakarmakam

तस्मै ददामि सारूप्यं करोमि तं च पार्षदम् ।अज्ञानी त्वज्जलस्पर्शाद्यदि प्राणान्समुत्सृजेत्॥ 59 ॥

tasmai dadāmi sārūpyaṃ karomi taṃ ca pārṣadam | ajñānī tvajjalasparśādyadi prāṇānsamutsṛjet

तस्मै ददामि सालोक्यं करोमि तं च पार्षदम् ।अन्यत्र वा त्यजेत्प्राणांस्त्वन्नामस्मृतिपूर्वकम्॥ 60 ॥

tasmai dadāmi sālokyaṃ karomi taṃ ca pārṣadam | anyatra vā tyajetprāṇāṃstvannāmasmṛtipūrvakam

तस्मै ददामि सालोक्यं यावद्वै ब्रह्मणो वयः ।अन्यत्र वा त्यजेत्प्राणांस्त्वन्नामस्मृतिपूर्वकम्॥ 61 ॥

tasmai dadāmi sālokyaṃ yāvadvai brahmaṇo vayaḥ | anyatra vā tyajetprāṇāṃstvannāmasmṛtipūrvakam

तस्मै ददामि सारूप्यमसङ्ख्यं प्राकृतं लयम् ।रत्नेन्द्रसारनिर्माणयानेन सह पार्षदैः॥ 62 ॥

tasmai dadāmi sārūpyamasaṅkhyaṃ prākṛtaṃ layam | ratnendrasāranirmāṇayānena saha pārṣadaiḥ

सद्यः प्रयाति गोलोकं मम तुल्यो भवेद् ध्रुवम् ।तीर्थेऽप्यतीर्थे मरणे विशेषो नास्ति कश्चन॥ 63 ॥

sadyaḥ prayāti golokaṃ mama tulyo bhaved dhruvam | tīrthe'pyatīrthe maraṇe viśeṣo nāsti kaścana

मन्मन्त्रोपासकानां तु नित्यं नैवेद्यभोजिनाम् ।पूतं कर्तुं सशक्तो हि लीलया भुवनत्रयम्॥ 64 ॥

manmantropāsakānāṃ tu nityaṃ naivedyabhojinām | pūtaṃ kartuṃ saśakto hi līlayā bhuvanatrayam

रत्नेन्द्रसारयानेन गोलोकं सम्प्रयान्ति च ।मद्भक्ता बान्धवा येषां तेऽपि पश्वादयोऽपि हि॥ 65 ॥

ratnendrasārayānena golokaṃ samprayānti ca | madbhaktā bāndhavā yeṣāṃ te'pi paśvādayo'pi hi

प्रयान्ति रत्नयानेन गोलोकं चातिदुर्लभम् ।यत्र यत्र स्मृतास्ते च ज्ञानेन ज्ञानिनः सति॥ 66 ॥

prayānti ratnayānena golokaṃ cātidurlabham | yatra yatra smṛtāste ca jñānena jñāninaḥ sati

जीवन्मुक्ताश्च ते पूता मद्भक्तेः संविधानतः ।इत्युक्त्वा श्रीहरिस्तांश्च प्रत्युवाच भगीरथम्॥ 67 ॥

jīvanmuktāśca te pūtā madbhakteḥ saṃvidhānataḥ | ityuktvā śrīharistāṃśca pratyuvāca bhagīratham

स्तुहि गङ्गामिमां भक्त्या पूजां च कुरु साम्प्रतम् ।भगीरथस्तां तुष्टाव पूजयामास भक्तितः॥ 68 ॥

stuhi gaṅgāmimāṃ bhaktyā pūjāṃ ca kuru sāmpratam | bhagīrathastāṃ tuṣṭāva pūjayāmāsa bhaktitaḥ

कौथुमोक्तेन ध्यानेन स्तोत्रेणापि पुनः पुनः ।प्रणनाम च श्रीकृष्णं परमात्मानमीश्वरम्॥ 69 ॥

kauthumoktena dhyānena stotreṇāpi punaḥ punaḥ | praṇanāma ca śrīkṛṣṇaṃ paramātmānamīśvaram

भगीरथश्च गङ्गा च सोऽन्तर्धानं चकार ह ।नारद उवाच ।केन ध्यानेन स्तोत्रेण केन पूजाक्रमेण च॥ 70 ॥

bhagīrathaśca gaṅgā ca so'ntardhānaṃ cakāra ha | nārada uvāca | kena dhyānena stotreṇa kena pūjākrameṇa ca

पूजां चकार नृपतिर्वद वेदविदांवर ।श्रीनारायण उवाच ।स्नात्वा नित्यक्रियां कृत्वा धृत्वा धौते च वाससी॥ 71 ॥

pūjāṃ cakāra nṛpatirvada vedavidāṃvara | śrīnārāyaṇa uvāca | snātvā nityakriyāṃ kṛtvā dhṛtvā dhaute ca vāsasī

सम्पूज्य देवषट्कं च संयतो भक्तिपूर्वकम् ।गणेशं च दिनेशं च वह्निं विष्णुं शिवं शिवाम्॥ 72 ॥

sampūjya devaṣaṭkaṃ ca saṃyato bhaktipūrvakam | gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām

सम्पूज्य देवषट्कं च सोऽधिकारी च पूजने ।गणेशं विघ्ननाशाय आरोग्याय दिवाकरम्॥ 73 ॥

sampūjya devaṣaṭkaṃ ca so'dhikārī ca pūjane | gaṇeśaṃ vighnanāśāya ārogyāya divākaram

वह्निं शौचाय विष्णुं च लक्ष्यर्थं पूजयेन्नरः ।शिवं ज्ञानाय ज्ञानेशं शिवां च मुक्तिसिद्धये॥ 74 ॥

vahniṃ śaucāya viṣṇuṃ ca lakṣyarthaṃ pūjayennaraḥ | śivaṃ jñānāya jñāneśaṃ śivāṃ ca muktisiddhaye

सम्पूज्यैताँल्लभेत्प्राज्ञो विपरीतमतोऽन्यथा ।दध्यावनेन ध्यानेन तद्ध्यानं शृणु नारद॥ 75 ॥

sampūjyaitā~llabhetprājño viparītamato'nyathā | dadhyāvanena dhyānena taddhyānaṃ śṛṇu nārada