Skandha 9, Adhyāya 14

नारद उवाच ।लक्ष्मीः सरस्वती गङ्गा तुलसी विश्वपावनी ।एता नारायणस्यैव चतस्रश्च प्रिया इति॥ 1 ॥

nārada uvāca | lakṣmīḥ sarasvatī gaṅgā tulasī viśvapāvanī | etā nārāyaṇasyaiva catasraśca priyā iti

गङ्गा जगाम वैकुण्ठमिदमेव श्रुतं मया ।कथं सा तस्य पत्नी च बभूवेति च न श्रुतम्॥ 2 ॥

gaṅgā jagāma vaikuṇṭhamidameva śrutaṃ mayā | kathaṃ sā tasya patnī ca babhūveti ca na śrutam

श्रीनारायण उवाच ।गङ्गा जगाम वैकुण्ठं तत्पश्चाज्जगतां विधिः ।गत्वोवाच तया सार्धं प्रणम्य जगदीश्वरम्॥ 3 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | gaṅgā jagāma vaikuṇṭhaṃ tatpaścājjagatāṃ vidhiḥ | gatvovāca tayā sārdhaṃ praṇamya jagadīśvaram

ब्रह्मोवाच ।राधाकृष्णाङ्गसम्भूता या देवी द्रवरूपिणी ।नवयौवनसम्पन्ना सुशीला सुन्दरी वरा॥ 4 ॥

brahmovāca | rādhākṛṣṇāṅgasambhūtā yā devī dravarūpiṇī | navayauvanasampannā suśīlā sundarī varā

शुद्धसत्त्वस्वरूपा च क्रोधाहङ्कारवर्जिता ।तदङ्गसम्भवा नान्यं वृणोतीयं च तं विना॥ 5 ॥

śuddhasattvasvarūpā ca krodhāhaṅkāravarjitā | tadaṅgasambhavā nānyaṃ vṛṇotīyaṃ ca taṃ vinā

तत्रातिमानिनी राधा सा च तेजस्विनी वरा ।समुद्युक्ता पातुमिमां भीतेयं बुद्धिपूर्वकम्॥ 6 ॥

tatrātimāninī rādhā sā ca tejasvinī varā | samudyuktā pātumimāṃ bhīteyaṃ buddhipūrvakam

विवेश चरणाम्भोजे कृष्णस्य परमात्मनः ।सर्वत्र गोलकं शुष्कं दृष्ट्वाहमगमं तदा॥ 7 ॥

viveśa caraṇāmbhoje kṛṣṇasya paramātmanaḥ | sarvatra golakaṃ śuṣkaṃ dṛṣṭvāhamagamaṃ tadā

गोलोके यत्र कृष्णश्च सर्ववृत्तान्तप्राप्तये ।सर्वान्तरात्मा सर्वेषां ज्ञात्वाभिप्रायमेव च॥ 8 ॥

goloke yatra kṛṣṇaśca sarvavṛttāntaprāptaye | sarvāntarātmā sarveṣāṃ jñātvābhiprāyameva ca

बहिश्चकार गङ्गा च पादाङ्गुष्ठनखाग्रतः ।दत्त्वास्यै राधिकामन्त्रं पूरयित्वा च गोलकम्॥ 9 ॥

bahiścakāra gaṅgā ca pādāṅguṣṭhanakhāgrataḥ | dattvāsyai rādhikāmantraṃ pūrayitvā ca golakam

प्रणम्य तां च राधेशं गृहीत्वात्रागमं प्रभो ।गान्धर्वेण विवाहेन गृहाणेमां सुरेश्वरीम्॥ 10 ॥

praṇamya tāṃ ca rādheśaṃ gṛhītvātrāgamaṃ prabho | gāndharveṇa vivāhena gṛhāṇemāṃ sureśvarīm

सुरेश्वरेषु रसिको रसिकेयं समागता ।त्वं रत्नं पुंसु देवेश स्त्रीरत्नं स्त्रीष्वियं सती॥ 11 ॥

sureśvareṣu rasiko rasikeyaṃ samāgatā | tvaṃ ratnaṃ puṃsu deveśa strīratnaṃ strīṣviyaṃ satī

विदग्धया विदग्धेन सङ्गमो गुणवान् भवेत् ।उपस्थितां स्वयं कन्यां न गृह्णातीह यः पुमान्॥ 12 ॥

vidagdhayā vidagdhena saṅgamo guṇavān bhavet | upasthitāṃ svayaṃ kanyāṃ na gṛhṇātīha yaḥ pumān

तं विहाय महालक्ष्मी रुष्टा याति न संशयः ।यो भवेत्पण्डितः सो ऽपि प्रकृतिं नावमन्यते॥ 13 ॥

taṃ vihāya mahālakṣmī ruṣṭā yāti na saṃśayaḥ | yo bhavetpaṇḍitaḥ so 'pi prakṛtiṃ nāvamanyate

सर्वे प्राकृतिकाः पुंसः कामिन्यः प्रकृतेः कलाः ।त्वमेव भगवान्नाथो निर्गुणः प्रकृतेः परः॥ 14 ॥

sarve prākṛtikāḥ puṃsaḥ kāminyaḥ prakṛteḥ kalāḥ | tvameva bhagavānnātho nirguṇaḥ prakṛteḥ paraḥ

अर्धाङ्गं द्विभुजः कृष्णो योऽर्धाङ्गेन चतुर्भुजः ।कृष्णवामाङ्गसम्भूता बभूव राधिका पुरा॥ 15 ॥

ardhāṅgaṃ dvibhujaḥ kṛṣṇo yo'rdhāṅgena caturbhujaḥ | kṛṣṇavāmāṅgasambhūtā babhūva rādhikā purā

दक्षिणांशः स्वयं सा च वामांशः कमला तथा ।तेनेयं त्वां वृणोत्येव यतस्त्वद्देहसम्भवा॥ 16 ॥

dakṣiṇāṃśaḥ svayaṃ sā ca vāmāṃśaḥ kamalā tathā | teneyaṃ tvāṃ vṛṇotyeva yatastvaddehasambhavā

एकाङ्गं चैव स्वीपुंसोर्यथा प्रकृतिपूरुषौ ।इत्येवमुक्त्वा धाता तां तं समर्प्य जगाम सः॥ 17 ॥

ekāṅgaṃ caiva svīpuṃsoryathā prakṛtipūruṣau | ityevamuktvā dhātā tāṃ taṃ samarpya jagāma saḥ

गान्धर्वेण विवाहेन तां जग्राह हरिः स्वयम् ।नारायणः करं धृत्वा पुष्पचन्दनचर्चितम्॥ 18 ॥

gāndharveṇa vivāhena tāṃ jagrāha hariḥ svayam | nārāyaṇaḥ karaṃ dhṛtvā puṣpacandanacarcitam

रेमे रमापतिस्तत्र गङ्गया सहितो मुदा ।गङ्गा पृथ्वीं गता या सा स्वस्थानं पुनरागता॥ 19 ॥

reme ramāpatistatra gaṅgayā sahito mudā | gaṅgā pṛthvīṃ gatā yā sā svasthānaṃ punarāgatā

निर्गता विष्णुपादाब्जात्तेन विष्णुपदीति च ।मूर्च्छां सम्प्राप सा देवी नवसङ्गमलीलया॥ 20 ॥

nirgatā viṣṇupādābjāttena viṣṇupadīti ca | mūrcchāṃ samprāpa sā devī navasaṅgamalīlayā

रसिका सुखसम्भोगाद्रसिकेश्वरसंयुता ।तां दृष्ट्वा दुःखिता वाणी पद्मया वर्जितापि च॥ 21 ॥

rasikā sukhasambhogādrasikeśvarasaṃyutā | tāṃ dṛṣṭvā duḥkhitā vāṇī padmayā varjitāpi ca

नित्यमीर्ष्यति तां वाणी न च गङ्गा सरस्वतीम् ।गङ्गा शशाप कोपेन भारते च हरिप्रिया॥ 22 ॥

nityamīrṣyati tāṃ vāṇī na ca gaṅgā sarasvatīm | gaṅgā śaśāpa kopena bhārate ca haripriyā

गङ्गया सह तस्यैव तिस्रो भार्या रमापतेः ।सार्धं तुलस्या पश्चाच्च चतस्रश्चाभवन्मुने॥ 23 ॥

gaṅgayā saha tasyaiva tisro bhāryā ramāpateḥ | sārdhaṃ tulasyā paścācca catasraścābhavanmune