Skandha 9, Adhyāya 50

नारद उवाच ।श्रुतं सर्वमुपाख्यानं प्रकृतीनां यथातथम् ।यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्॥ 1 ॥

nārada uvāca | śrutaṃ sarvamupākhyānaṃ prakṛtīnāṃ yathātatham | yacchrutvā mucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt

अधुना श्रोतुमिच्छामि रहस्यं वेदगोपितम् ।राधायाश्चैव दुर्गाया विधानं श्रुतिचोदितम्॥ 2 ॥

adhunā śrotumicchāmi rahasyaṃ vedagopitam | rādhāyāścaiva durgāyā vidhānaṃ śruticoditam

महिमा वर्णितोऽतीव भवता परयोर्द्वयोः ।श्रुत्वा तं तद्गतं चेतो न कस्य स्यान्मुनीश्वर॥ 3 ॥

mahimā varṇito'tīva bhavatā parayordvayoḥ | śrutvā taṃ tadgataṃ ceto na kasya syānmunīśvara

ययोरंशो जगत्सर्वं यन्नियम्यं चराचरम् ।ययोर्भक्त्या भवेन्मुक्तिस्तद्विधानं वदाधुना॥ 4 ॥

yayoraṃśo jagatsarvaṃ yanniyamyaṃ carācaram | yayorbhaktyā bhavenmuktistadvidhānaṃ vadādhunā

श्रीनारायण उवाच ।शृणु नारद वक्ष्यामि रहस्यं श्रुतिचोदितम् ।यन्न कस्यापि चाख्यातं सारात्सारं परात्परम्॥ 5 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | śṛṇu nārada vakṣyāmi rahasyaṃ śruticoditam | yanna kasyāpi cākhyātaṃ sārātsāraṃ parātparam

श्रुत्वा परस्मै नो वाच्यं यतोऽतीव रहस्यकम् ।मूलप्रकृतिरूपिण्याः संविदो जगदुद्भवे॥ 6 ॥

śrutvā parasmai no vācyaṃ yato'tīva rahasyakam | mūlaprakṛtirūpiṇyāḥ saṃvido jagadudbhave

प्रादुर्भूतं शक्तियुग्मं प्राणबुद्ध्यधिदैवतम् ।जीवानां चैव सर्वेषां नियन्तृप्रेरकं सदा॥ 7 ॥

prādurbhūtaṃ śaktiyugmaṃ prāṇabuddhyadhidaivatam | jīvānāṃ caiva sarveṣāṃ niyantṛprerakaṃ sadā

तदधीनं जगत्सर्वं विराडादिचराचरम् ।यावत्तयोः प्रसादो न तावन्मोक्षो हि दुर्लभः॥ 8 ॥

tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ virāḍādicarācaram | yāvattayoḥ prasādo na tāvanmokṣo hi durlabhaḥ

ततस्तयोः प्रसादार्थं नित्यं सेवेत तद्द्वयम् ।तत्रादौ राधिकामन्त्रं शृणु नारद भक्तितः॥ 9 ॥

tatastayoḥ prasādārthaṃ nityaṃ seveta taddvayam | tatrādau rādhikāmantraṃ śṛṇu nārada bhaktitaḥ

ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्नित्यं सेवितो यः परात्परः ।श्रीराधेति चतुर्थ्यन्तं वह्नेर्जाया ततः परम्॥ 10 ॥

brahmaviṣṇvādibhirnityaṃ sevito yaḥ parātparaḥ | śrīrādheti caturthyantaṃ vahnerjāyā tataḥ param

षडक्षरो महामन्त्रो धर्माद्यर्थप्रकाशकः ।मायाबीजादिकश्चायं वाञ्छाचिन्तामणिः स्मृतः॥ 11 ॥

ṣaḍakṣaro mahāmantro dharmādyarthaprakāśakaḥ | māyābījādikaścāyaṃ vāñchācintāmaṇiḥ smṛtaḥ

वक्त्रकोटिसहस्रैस्तु जिह्वाकोटिशतैरपि ।एतन्मन्त्रस्य माहात्म्यं वर्णितुं नैव शक्यते॥ 12 ॥

vaktrakoṭisahasraistu jihvākoṭiśatairapi | etanmantrasya māhātmyaṃ varṇituṃ naiva śakyate

जग्राह प्रथमं मन्त्रं श्रीकृष्णो भक्तितत्परः ।उपदेशान्मूलदेव्या गोलोके रासमण्डले॥ 13 ॥

jagrāha prathamaṃ mantraṃ śrīkṛṣṇo bhaktitatparaḥ | upadeśānmūladevyā goloke rāsamaṇḍale

विष्णुस्तेनोपदिष्टस्तु तेन ब्रह्मा विराट् तथा ।तेन धर्मस्तेन चाहमित्येषा हि परम्परा॥ 14 ॥

viṣṇustenopadiṣṭastu tena brahmā virāṭ tathā | tena dharmastena cāhamityeṣā hi paramparā

अहं जपामि तं मन्त्रं तेनाहमृषिरीडितः ।ब्रह्माद्याः सकला देवा नित्यं ध्यायन्ति तां मुदा॥ 15 ॥

ahaṃ japāmi taṃ mantraṃ tenāhamṛṣirīḍitaḥ | brahmādyāḥ sakalā devā nityaṃ dhyāyanti tāṃ mudā

कृष्णार्चायां नाधिकारो यतो राधार्चनं विना ।वैष्णवैः सकलैस्तस्मात्कर्तव्यं राधिकार्चनम्॥ 16 ॥

kṛṣṇārcāyāṃ nādhikāro yato rādhārcanaṃ vinā | vaiṣṇavaiḥ sakalaistasmātkartavyaṃ rādhikārcanam

कृष्णप्राणाधिदेवी सा तदधीनो विभुर्यतः ।रासेश्वरी तस्य नित्यं तया हीनो न तिष्ठति॥ 17 ॥

kṛṣṇaprāṇādhidevī sā tadadhīno vibhuryataḥ | rāseśvarī tasya nityaṃ tayā hīno na tiṣṭhati

राध्नोति सकलान्कामांस्तस्माद्राधेति कीर्तिता ।अत्रोक्तानां मनूनां च ऋषिरस्म्यहमेव च॥ 18 ॥

rādhnoti sakalānkāmāṃstasmādrādheti kīrtitā | atroktānāṃ manūnāṃ ca ṛṣirasmyahameva ca

छन्दश्च देवी गायत्री देवतात्र च राधिका ।तारो बीजं शक्तिबीजं शक्तिस्तु परिकीर्तिता॥ 19 ॥

chandaśca devī gāyatrī devatātra ca rādhikā | tāro bījaṃ śaktibījaṃ śaktistu parikīrtitā

मूलावृत्त्या षडङ्गानि कर्तव्यानीतरत्र च ।अथ ध्यायेन्महादेवीं राधिकां रासनायिकाम्॥ 20 ॥

mūlāvṛttyā ṣaḍaṅgāni kartavyānītaratra ca | atha dhyāyenmahādevīṃ rādhikāṃ rāsanāyikām

पूर्वोक्तरीत्या तु मुने सामवेदे विगीतया ।श्वेतचम्पकवर्णाभां शरदिन्दुसमाननाम्॥ 21 ॥

pūrvoktarītyā tu mune sāmavede vigītayā | śvetacampakavarṇābhāṃ śaradindusamānanām

कोटिचन्द्रप्रतीकाशां शरदम्भोजलोचनाम् ।बिम्बाधरां पृथुश्रोणीं काञ्चीयुतनितम्बिनीम्॥ 22 ॥

koṭicandrapratīkāśāṃ śaradambhojalocanām | bimbādharāṃ pṛthuśroṇīṃ kāñcīyutanitambinīm

कुन्दपङ्क्तिसमानाभदन्तपङ्क्तिविराजिताम् ।क्षौमाम्बरपरीधानां वह्निशुद्धांशुकान्विताम्॥ 23 ॥

kundapaṅktisamānābhadantapaṅktivirājitām | kṣaumāmbaraparīdhānāṃ vahniśuddhāṃśukānvitām

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यां करिकुम्भयुगस्तनीम् ।सदा द्वादशवर्षीयां रत्नभूषणभूषिताम्॥ 24 ॥

īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ karikumbhayugastanīm | sadā dvādaśavarṣīyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām

शृङ्गारसिन्धुलहरीं भक्तानुग्रहकातराम् ।मल्लिकामालतीमालाकेशपाशविराजिताम्॥ 25 ॥

śṛṅgārasindhulaharīṃ bhaktānugrahakātarām | mallikāmālatīmālākeśapāśavirājitām

सुकुमाराङ्गलतिकां रासमण्डलमध्यगाम् ।वराभयकरां शान्तां शश्वत्सुस्थिरयौवनाम्॥ 26 ॥

sukumārāṅgalatikāṃ rāsamaṇḍalamadhyagām | varābhayakarāṃ śāntāṃ śaśvatsusthirayauvanām

रत्नसिंहासनासीनां गोपीमण्डलनायिकाम् ।कृष्णप्राणाधिकां वेदबोधितां परमेश्वरीम्॥ 27 ॥

ratnasiṃhāsanāsīnāṃ gopīmaṇḍalanāyikām | kṛṣṇaprāṇādhikāṃ vedabodhitāṃ parameśvarīm

एवं ध्यात्वा ततो बाह्ये शालग्रामे घटेऽथवा ।यन्त्रे वाष्टदले देवीं पूजयेत्तु विधानतः॥ 28 ॥

evaṃ dhyātvā tato bāhye śālagrāme ghaṭe'thavā | yantre vāṣṭadale devīṃ pūjayettu vidhānataḥ

आवाह्य देवीं तत्पश्चादासनादि प्रदीयताम् ।मूलमन्त्रं समुच्चार्य चासनादीनि कल्पयेत्॥ 29 ॥

āvāhya devīṃ tatpaścādāsanādi pradīyatām | mūlamantraṃ samuccārya cāsanādīni kalpayet

पाद्यं तु पादयोर्दद्यान्मस्तकेऽर्घ्यं समीरितम् ।मुखे त्वाचमनीयं स्यात्त्रिवारं मूलविद्यया॥ 30 ॥

pādyaṃ tu pādayordadyānmastake'rghyaṃ samīritam | mukhe tvācamanīyaṃ syāttrivāraṃ mūlavidyayā

मधुपर्कं ततो दद्यादेकां गां च पयस्विनीम् ।ततो नयेत्स्नानशालां तां च तत्रैव भावयेत्॥ 31 ॥

madhuparkaṃ tato dadyādekāṃ gāṃ ca payasvinīm | tato nayetsnānaśālāṃ tāṃ ca tatraiva bhāvayet

अभ्यङ्गादिस्नानविधिं कल्पयित्वाथ वाससी ।ततश्च चन्दनं दद्यान्नानालङ्कारपूर्वकम्॥ 32 ॥

abhyaṅgādisnānavidhiṃ kalpayitvātha vāsasī | tataśca candanaṃ dadyānnānālaṅkārapūrvakam

पुष्पमाला बहुविधास्तुलसीमञ्जरीयुताः ।पारिजातप्रसूनानि शतपत्रादिकानि च॥ 33 ॥

puṣpamālā bahuvidhāstulasīmañjarīyutāḥ | pārijātaprasūnāni śatapatrādikāni ca

ततः कुर्यात्पवित्रं तत्परिवारार्चनं विभोः ।अग्नीशासुरवायव्यमध्ये दिक्ष्वङ्गपूजनम्॥ 34 ॥

tataḥ kuryātpavitraṃ tatparivārārcanaṃ vibhoḥ | agnīśāsuravāyavyamadhye dikṣvaṅgapūjanam

कृत्वा पश्चादष्टदले दक्षिणावर्ततोऽग्रतः ।मालावतीमग्रदले वह्निकोणे च माधवीम्॥ 35 ॥

kṛtvā paścādaṣṭadale dakṣiṇāvartato'grataḥ | mālāvatīmagradale vahnikoṇe ca mādhavīm

रत्नमालां दक्षिणे च नैरृत्ये तु सुशीलकाम् ।पश्चाद्दले शशिकलां पूजयेन्मतिमान्नरः॥ 36 ॥

ratnamālāṃ dakṣiṇe ca nairṛtye tu suśīlakām | paścāddale śaśikalāṃ pūjayenmatimānnaraḥ

मारुते पारिजातां चाप्युत्तरे च परावतीम् ।ईशानकोणे सम्पूज्या सुन्दरी प्रियकारिणी॥ 37 ॥

mārute pārijātāṃ cāpyuttare ca parāvatīm | īśānakoṇe sampūjyā sundarī priyakāriṇī

ब्राह्म्यादयस्तु तद्बाह्येऽप्याशापालांस्तु भूपुरे ।वज्रादिकान्यायुधानि देवीमित्थं प्रपूजयेत्॥ 38 ॥

brāhmyādayastu tadbāhye'pyāśāpālāṃstu bhūpure | vajrādikānyāyudhāni devīmitthaṃ prapūjayet

ततो देवीं सावरणां गन्धाद्यैरुपचारकैः ।राजोपचारसहितैः पूजयेन्मतिमान्नरः॥ 39 ॥

tato devīṃ sāvaraṇāṃ gandhādyairupacārakaiḥ | rājopacārasahitaiḥ pūjayenmatimānnaraḥ

ततः स्तुवीत देवेशीं स्तोत्रैर्नामसहस्रकैः ।सहस्रसङ्ख्यं च जपं नित्यं कुर्यात्प्रयत्नतः॥ 40 ॥

tataḥ stuvīta deveśīṃ stotrairnāmasahasrakaiḥ | sahasrasaṅkhyaṃ ca japaṃ nityaṃ kuryātprayatnataḥ

य एवं पूजयेद्देवीं राधां रासेश्वरीं पराम् ।स भवेद्विष्णुतुल्यस्तु गोलोकं याति सन्ततम्॥ 41 ॥

ya evaṃ pūjayeddevīṃ rādhāṃ rāseśvarīṃ parām | sa bhavedviṣṇutulyastu golokaṃ yāti santatam

यः कार्तिक्यां पौर्णमास्यां राधाजन्मोत्सव बुधः ।कुरुते तस्य सान्निध्यं दद्याद्रासेश्वरी परा॥ 42 ॥

yaḥ kārtikyāṃ paurṇamāsyāṃ rādhājanmotsava budhaḥ | kurute tasya sānnidhyaṃ dadyādrāseśvarī parā

केनचित्कारणेनैव राधा वृन्दावने वने ।वृषभानुसुता जाता गोलोकस्थायिनी सदा॥ 43 ॥

kenacitkāraṇenaiva rādhā vṛndāvane vane | vṛṣabhānusutā jātā golokasthāyinī sadā

अत्रोक्तानां तु मन्त्राणां वर्णसङ्ख्याविधानतः ।पुरश्चरणकर्मोक्तं दशांशं होममाचरेत्॥ 44 ॥

atroktānāṃ tu mantrāṇāṃ varṇasaṅkhyāvidhānataḥ | puraścaraṇakarmoktaṃ daśāṃśaṃ homamācaret

तिलैस्त्रिस्वादुसंयुक्तैर्जुहुयाद्भक्तिभावतः ।नारद उवाच ।स्तोत्रं वद मुने सम्यग्येन देवी प्रसीदति॥ 45 ॥

tilaistrisvādusaṃyuktairjuhuyādbhaktibhāvataḥ | nārada uvāca | stotraṃ vada mune samyagyena devī prasīdati

श्रीनारायण उवाच ।नमस्ते परमेशानि रासमण्डलवासिनि ।रासेश्वरि नमस्तेऽस्तु कृष्णप्राणाधिकप्रिये॥ 46 ॥

śrīnārāyaṇa uvāca | namaste parameśāni rāsamaṇḍalavāsini | rāseśvari namaste'stu kṛṣṇaprāṇādhikapriye

नमस्त्रैलोक्यजननि प्रसीद करुणार्णवे ।ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैर्वन्द्यमानपदाम्बुजे॥ 47 ॥

namastrailokyajanani prasīda karuṇārṇave | brahmaviṣṇvādibhirdevairvandyamānapadāmbuje

नमः सरस्वतीरूपे नमः सावित्रि शङ्करि ।गङ्गापद्मावतीरूपे षष्ठि मङ्गलचण्डिके॥ 48 ॥

namaḥ sarasvatīrūpe namaḥ sāvitri śaṅkari | gaṅgāpadmāvatīrūpe ṣaṣṭhi maṅgalacaṇḍike

नमस्ते तुलसीरूपे नमो लक्ष्मीस्वरूपिणि ।नमो दुर्गे भगवति नमस्ते सर्वरूपिणि॥ 49 ॥

namaste tulasīrūpe namo lakṣmīsvarūpiṇi | namo durge bhagavati namaste sarvarūpiṇi

मूलप्रकृतिरूपां त्वां भजामः करुणार्णवाम् ।संसारसागरादस्मानुद्धराम्ब दयां कुरु॥ 50 ॥

mūlaprakṛtirūpāṃ tvāṃ bhajāmaḥ karuṇārṇavām | saṃsārasāgarādasmānuddharāmba dayāṃ kuru

इदं स्तोत्रं त्रिसन्ध्यं यः पठेद्राधां स्मरन्नरः ।न तस्य दुर्लभं किञ्चित्कदाचिच्च भविष्यति॥ 51 ॥

idaṃ stotraṃ trisandhyaṃ yaḥ paṭhedrādhāṃ smarannaraḥ | na tasya durlabhaṃ kiñcitkadācicca bhaviṣyati

देहान्ते च वसेन्नित्यं गोलोके रासमण्डले ।इदं रहस्यं परमं न चाख्येयं तु कस्यचित्॥ 52 ॥

dehānte ca vasennityaṃ goloke rāsamaṇḍale | idaṃ rahasyaṃ paramaṃ na cākhyeyaṃ tu kasyacit

अधुना शृणु विप्रेन्द्र दुर्गादेव्या विधानकम् ।यस्याः स्मरणमात्रेण पलायन्ते महापदः॥ 53 ॥

adhunā śṛṇu viprendra durgādevyā vidhānakam | yasyāḥ smaraṇamātreṇa palāyante mahāpadaḥ

एनां न भजते यो हि तादृङ्नास्त्येव कुत्रचित् ।सर्वोपास्या सर्वमाता शैवी शक्तिर्महाद्भुता॥ 54 ॥

enāṃ na bhajate yo hi tādṛṅnāstyeva kutracit | sarvopāsyā sarvamātā śaivī śaktirmahādbhutā

सर्वबुद्ध्याधिदेवीयमन्तर्यामिस्वरूपिणी ।दुर्गसङ्कटहन्त्रीति दुर्गेति प्रथिता भुवि॥ 55 ॥

sarvabuddhyādhidevīyamantaryāmisvarūpiṇī | durgasaṅkaṭahantrīti durgeti prathitā bhuvi

वैष्णवानां च शैवानामुपास्येयं च नित्यशः ।मूलप्रकृतिरूपा सा सृष्टिस्थित्यन्तकारिणी॥ 56 ॥

vaiṣṇavānāṃ ca śaivānāmupāsyeyaṃ ca nityaśaḥ | mūlaprakṛtirūpā sā sṛṣṭisthityantakāriṇī

तस्या नवाक्षरं मन्त्रं वक्ष्ये मन्त्रोत्तमोत्तमम् ।वाग्भवं शम्भुवनिता कामबीजं ततः परम्॥ 57 ॥

tasyā navākṣaraṃ mantraṃ vakṣye mantrottamottamam | vāgbhavaṃ śambhuvanitā kāmabījaṃ tataḥ param

चामुण्डायै पदं पश्चाद्विच्चे इत्यक्षरद्वयम् ।नवाक्षरो मनुः प्रोक्तो भजतां कल्पपादपः॥ 58 ॥

cāmuṇḍāyai padaṃ paścādvicce ityakṣaradvayam | navākṣaro manuḥ prokto bhajatāṃ kalpapādapaḥ

ब्रह्मविष्णुमहेशाना ऋषयोऽस्य प्रकीर्तिताः ।छन्दांस्युक्तानि सततं गायत्र्युष्णिगनुष्टुभः॥ 59 ॥

brahmaviṣṇumaheśānā ṛṣayo'sya prakīrtitāḥ | chandāṃsyuktāni satataṃ gāyatryuṣṇiganuṣṭubhaḥ

महाकाली महालक्ष्मीः सरस्वत्यपि देवताः ।स्याद्रक्तदन्तिकाबीजं दुर्गा च भ्रामरी तथा॥ 60 ॥

mahākālī mahālakṣmīḥ sarasvatyapi devatāḥ | syādraktadantikābījaṃ durgā ca bhrāmarī tathā

नन्दाशाकम्भरीदेव्यौ भीमा च शक्तयः स्मृताः ।धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोग उदाहृतः॥ 61 ॥

nandāśākambharīdevyau bhīmā ca śaktayaḥ smṛtāḥ | dharmārthakāmamokṣeṣu viniyoga udāhṛtaḥ

ऋषिच्छन्दो दैवतानि मौलौ वक्त्रे हृदि न्यसेत् ।स्तनयोः शक्तिबीजानि न्यसेत्सर्वार्थसिद्धये॥ 62 ॥

ṛṣicchando daivatāni maulau vaktre hṛdi nyaset | stanayoḥ śaktibījāni nyasetsarvārthasiddhaye

बीजत्रयैश्चतुर्भिश्च द्वाभ्यां सर्वेण चैव हि ।षडङ्गानि मनोः कुर्याज्जातियुक्तानि देशिकः॥ 63 ॥

bījatrayaiścaturbhiśca dvābhyāṃ sarveṇa caiva hi | ṣaḍaṅgāni manoḥ kuryājjātiyuktāni deśikaḥ

शिखायां लोचनद्वन्द्वे श्रुतिनासाननेषु च ।गुदे न्यसेन्मन्त्रवर्णान्सर्वेण व्यापकं चरेत्॥ 64 ॥

śikhāyāṃ locanadvandve śrutināsānaneṣu ca | gude nyasenmantravarṇānsarveṇa vyāpakaṃ caret

खड्गचक्रगदाबाणचापानि परिघं तथा ।शूलं भुशुण्डीं च शिरः शङ्खं सन्दधतीं करैः॥ 65 ॥

khaḍgacakragadābāṇacāpāni parighaṃ tathā | śūlaṃ bhuśuṇḍīṃ ca śiraḥ śaṅkhaṃ sandadhatīṃ karaiḥ

महाकालीं त्रिनयनां नानाभूषणभूषिताम् ।नीलाञ्जनसमप्रख्यां दशपादाननां भजे॥ 66 ॥

mahākālīṃ trinayanāṃ nānābhūṣaṇabhūṣitām | nīlāñjanasamaprakhyāṃ daśapādānanāṃ bhaje

मधुकैटभनाशार्थं यां तुष्टावाम्बुजासनः ।एवं ध्यायेन्महाकालीं कामबीजस्वरूपिणीम्॥ 67 ॥

madhukaiṭabhanāśārthaṃ yāṃ tuṣṭāvāmbujāsanaḥ | evaṃ dhyāyenmahākālīṃ kāmabījasvarūpiṇīm

अक्षमालां च परशुं गदेषुकुलिशानि च ।पद्मं धनुष्कुण्डिकां च दण्डं शक्तिमसिं तथा॥ 68 ॥

akṣamālāṃ ca paraśuṃ gadeṣukuliśāni ca | padmaṃ dhanuṣkuṇḍikāṃ ca daṇḍaṃ śaktimasiṃ tathā

चर्माम्बुजं तथा घण्टां सुरापात्रं च शूलकम् ।पाशं सुदर्शनं चैव दधतीमरुणप्रभाम्॥ 69 ॥

carmāmbujaṃ tathā ghaṇṭāṃ surāpātraṃ ca śūlakam | pāśaṃ sudarśanaṃ caiva dadhatīmaruṇaprabhām

रक्ताम्बुजासनगतां मायाबीजस्वरूपिणीम् ।महालक्ष्मीं भजेदेवं महिषासुरमर्दिनीम्॥ 70 ॥

raktāmbujāsanagatāṃ māyābījasvarūpiṇīm | mahālakṣmīṃ bhajedevaṃ mahiṣāsuramardinīm

घण्टाशूले हलं शङ्खं मुसलं च सुदर्शनम् ।धनुर्बाणान् हस्तपद्मैर्दधानां कुन्दसन्निभाम्॥ 71 ॥

ghaṇṭāśūle halaṃ śaṅkhaṃ musalaṃ ca sudarśanam | dhanurbāṇān hastapadmairdadhānāṃ kundasannibhām

शुम्भादिदैत्यसंहर्त्रीं वाणीबीजस्वरूपिणीम् ।महासरस्वतीं ध्यायेत्सच्चिदानन्दविग्रहाम्॥ 72 ॥

śumbhādidaityasaṃhartrīṃ vāṇībījasvarūpiṇīm | mahāsarasvatīṃ dhyāyetsaccidānandavigrahām

यन्त्रमस्याः शृणु प्राज्ञ त्र्यस्रं षट्कोणसंयुतम् ।ततोऽष्टदलपद्मं च चतुर्विंशतिपत्रकम्॥ 73 ॥

yantramasyāḥ śṛṇu prājña tryasraṃ ṣaṭkoṇasaṃyutam | tato'ṣṭadalapadmaṃ ca caturviṃśatipatrakam

भूगृहेण समायुक्तं यन्त्रमेवं विचिन्तयेत् ।शालग्रामे घटे वापि यन्त्रे वा प्रतिमासु वा॥ 74 ॥

bhūgṛheṇa samāyuktaṃ yantramevaṃ vicintayet | śālagrāme ghaṭe vāpi yantre vā pratimāsu vā

बाणलिङ्गेऽथवा सूर्ये यजेद्देवीमनन्यधीः ।जयादिशक्तिसंयुक्ते पीठे देवीं प्रपूजयेत्॥ 75 ॥

bāṇaliṅge'thavā sūrye yajeddevīmananyadhīḥ | jayādiśaktisaṃyukte pīṭhe devīṃ prapūjayet

पूर्वकोणे सरस्वत्या सहितं पद्मजं यजेत् ।श्रिया सह हरिं तत्र नैरृते कोणके यजेत्॥ 76 ॥

pūrvakoṇe sarasvatyā sahitaṃ padmajaṃ yajet | śriyā saha hariṃ tatra nairṛte koṇake yajet

पार्वत्या सहितं शम्भुं वायुकोणे समर्चयेत् ।देव्या उत्तरतः पूज्यः सिंहो वामे महासुरम्॥ 77 ॥

pārvatyā sahitaṃ śambhuṃ vāyukoṇe samarcayet | devyā uttarataḥ pūjyaḥ siṃho vāme mahāsuram

महिषं पूजयेदन्ते षट्कोणेषु यजेत्क्रमात् ।नन्दजां रक्तदन्तां च तथा शाकम्भरीं शिवाम्॥ 78 ॥

mahiṣaṃ pūjayedante ṣaṭkoṇeṣu yajetkramāt | nandajāṃ raktadantāṃ ca tathā śākambharīṃ śivām

दुर्गां भीमां भ्रामरीं च ततो वसुदलेषु च ।ब्राह्मीं माहेश्वरीं चैव कौमारीं वैष्णवीं तथा॥ 79 ॥

durgāṃ bhīmāṃ bhrāmarīṃ ca tato vasudaleṣu ca | brāhmīṃ māheśvarīṃ caiva kaumārīṃ vaiṣṇavīṃ tathā

वाराहीं नारसिंहीं च ऐन्द्रीं चामुण्डकां तथा ।पूजयेच्च ततः पश्चात्तत्त्वपत्रेषु पूर्वतः॥ 80 ॥

vārāhīṃ nārasiṃhīṃ ca aindrīṃ cāmuṇḍakāṃ tathā | pūjayecca tataḥ paścāttattvapatreṣu pūrvataḥ

विष्णुमायां चेतनां च बुद्धिं निद्रां क्षुधां तथा ।छायां शक्तिं परां तृष्णां शान्तिं जातिं च लज्जया॥ 81 ॥

viṣṇumāyāṃ cetanāṃ ca buddhiṃ nidrāṃ kṣudhāṃ tathā | chāyāṃ śaktiṃ parāṃ tṛṣṇāṃ śāntiṃ jātiṃ ca lajjayā

क्षान्तिं श्रद्धां कीर्तिलक्ष्म्यौ धृतिं वृत्तिं श्रुतिं स्मृतिम् ।दयां तुष्टिं ततः पुष्टिं मातृभ्रान्ती इति क्रमात्॥ 82 ॥

kṣāntiṃ śraddhāṃ kīrtilakṣmyau dhṛtiṃ vṛttiṃ śrutiṃ smṛtim | dayāṃ tuṣṭiṃ tataḥ puṣṭiṃ mātṛbhrāntī iti kramāt

ततो भूपुरकोणेषु गणेशं क्षेत्रपालकम् ।वटुकं योगिनीश्चापि पूजयेन्मतिमान्नरः॥ 83 ॥

tato bhūpurakoṇeṣu gaṇeśaṃ kṣetrapālakam | vaṭukaṃ yoginīścāpi pūjayenmatimānnaraḥ

इन्द्राद्यानपि तद्बाह्ये वज्राद्यायुधसंयुतान् ।पूजयेदनया रीत्या देवीं सावरणां ततः॥ 84 ॥

indrādyānapi tadbāhye vajrādyāyudhasaṃyutān | pūjayedanayā rītyā devīṃ sāvaraṇāṃ tataḥ

राजोपचारान्विविधान्दद्यादम्बाप्रतुष्टये ।ततो जपेन्नवार्णं च मन्त्रं मन्त्रार्थपूर्वकम्॥ 85 ॥

rājopacārānvividhāndadyādambāpratuṣṭaye | tato japennavārṇaṃ ca mantraṃ mantrārthapūrvakam

ततः सप्तशतीस्तोत्रं देव्या अग्रे तु सम्पठेत् ।नानेन सदृशं स्तोत्रं विद्यते भुवनत्रये॥ 86 ॥

tataḥ saptaśatīstotraṃ devyā agre tu sampaṭhet | nānena sadṛśaṃ stotraṃ vidyate bhuvanatraye

ततश्चानेन देवेशीं तोषयेत् प्रत्यहं नरः ।धर्मार्थकाममोक्षाणामालयं जायते नरः॥ 87 ॥

tataścānena deveśīṃ toṣayet pratyahaṃ naraḥ | dharmārthakāmamokṣāṇāmālayaṃ jāyate naraḥ

इति ते कथितं विप्र श्रीदुर्गाया विधानकम् ।कृतार्थता येन भवेत्तदेतत्कथितं तव॥ 88 ॥

iti te kathitaṃ vipra śrīdurgāyā vidhānakam | kṛtārthatā yena bhavettadetatkathitaṃ tava

सर्वे देवा हरिब्रह्मप्रमुखा मनवस्तथा ।मुनयो ज्ञाननिष्ठाश्च योगिनश्चाश्रमास्तथा॥ 89 ॥

sarve devā haribrahmapramukhā manavastathā | munayo jñānaniṣṭhāśca yoginaścāśramāstathā

लक्ष्म्यादयस्तथा देव्यः सर्वे ध्यायन्ति तां शिवाम् ।तदैव जन्मसाफल्यं दुर्गास्मरणमस्ति चेत्॥ 90 ॥

lakṣmyādayastathā devyaḥ sarve dhyāyanti tāṃ śivām | tadaiva janmasāphalyaṃ durgāsmaraṇamasti cet

चतुर्दशापि मनवो ध्यात्वा चरणपङ्कजम् ।मनुत्वं प्राप्तवन्तश्च देवाः स्वं स्वं पदं तथा॥ 91 ॥

caturdaśāpi manavo dhyātvā caraṇapaṅkajam | manutvaṃ prāptavantaśca devāḥ svaṃ svaṃ padaṃ tathā

तदेतत्सर्वमाख्यातं रहस्यातिरहस्यकम् ।प्रकृतीनां पञ्चकस्य तदंशानां च वर्णनम्॥ 92 ॥

tadetatsarvamākhyātaṃ rahasyātirahasyakam | prakṛtīnāṃ pañcakasya tadaṃśānāṃ ca varṇanam

श्रुत्वैतन्मनुजो नित्यं पुरुषार्थचतुष्टयम् ।लभते नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं मयोदितम्॥ 93 ॥

śrutvaitanmanujo nityaṃ puruṣārthacatuṣṭayam | labhate nātra sandehaḥ satyaṃ satyaṃ mayoditam

अपुत्रो लभते पुत्रं विद्यार्थी प्राप्नुयाच्च ताम् ।यं यं कामं स्मरेद्वापि तं तं श्रुत्वा समाप्नुयात्॥ 94 ॥

aputro labhate putraṃ vidyārthī prāpnuyācca tām | yaṃ yaṃ kāmaṃ smaredvāpi taṃ taṃ śrutvā samāpnuyāt

नवरात्रे पठेदेतद्देव्यग्रे तु समाहितः ।परितुष्टा जगद्धात्री भवत्येव हि निश्चितम्॥ 95 ॥

navarātre paṭhedetaddevyagre tu samāhitaḥ | parituṣṭā jagaddhātrī bhavatyeva hi niścitam

नित्यमेकैकमध्यायं पठेद्यः प्रत्यहं नरः ।तस्य वश्या भवेद्देवी देवीप्रियकरो हि सः॥ 96 ॥

nityamekaikamadhyāyaṃ paṭhedyaḥ pratyahaṃ naraḥ | tasya vaśyā bhaveddevī devīpriyakaro hi saḥ

शकुनांश्च परीक्षेत नित्यमस्मिन्यथाविधि ।कुमारीदिव्यहस्तेन यद्वा बटुकराम्बुजात्॥ 97 ॥

śakunāṃśca parīkṣeta nityamasminyathāvidhi | kumārīdivyahastena yadvā baṭukarāmbujāt

मनोरथं तु सङ्कल्प्य पुस्तकं पूजयेत्ततः ।देवीं च जगदीशानीं प्रणमेच्च पुनः पुनः॥ 98 ॥

manorathaṃ tu saṅkalpya pustakaṃ pūjayettataḥ | devīṃ ca jagadīśānīṃ praṇamecca punaḥ punaḥ

सुस्नातां कन्यकां तत्रानीयाभ्यर्च्य यथाविधि ।शलाकां रोपयेन्मध्ये तथा स्वर्णेन निर्मिताम्॥ 99 ॥

susnātāṃ kanyakāṃ tatrānīyābhyarcya yathāvidhi | śalākāṃ ropayenmadhye tathā svarṇena nirmitām

शुभं वाप्यशुभं तत्र यदायाति च तद्भवेत् ।उदासीनेऽप्युदासीनं कार्यं भवति निश्चितम्॥ 100 ॥

śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tatra yadāyāti ca tadbhavet | udāsīne'pyudāsīnaṃ kāryaṃ bhavati niścitam