Skandha 10, Adhyāya 2

श्रीदेव्युवाच ।भूमिपाल महाबाहो सर्वमेतद्भविष्यति ।यत्त्वया प्रार्थितं तत्ते ददामि मनुजाधिप॥ 1 ॥

śrīdevyuvāca | bhūmipāla mahābāho sarvametadbhaviṣyati | yattvayā prārthitaṃ tatte dadāmi manujādhipa

अहं प्रसन्ना दैत्येन्द्रनाशनामोघविक्रमा ।वाग्भवस्य जपेनैव तपसा ते सुनिश्चितम्॥ 2 ॥

ahaṃ prasannā daityendranāśanāmoghavikramā | vāgbhavasya japenaiva tapasā te suniścitam

राज्यं निष्कण्टकं तेऽस्तु पुत्रा वंशकरा अपि ।मयि भक्तिर्दृढा वत्स मोक्षान्ते सत्पदे भवेत्॥ 3 ॥

rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ te'stu putrā vaṃśakarā api | mayi bhaktirdṛḍhā vatsa mokṣānte satpade bhavet

एवं वरान्महादेवी तस्मै दत्त्वा महात्मने ।पश्यतस्तु मनोरेव जगाम विन्ध्यपर्वतम्॥ 4 ॥

evaṃ varānmahādevī tasmai dattvā mahātmane | paśyatastu manoreva jagāma vindhyaparvatam

योऽसौ विन्ध्याचलो रुद्धः कुम्भोद्भवमहर्षिणा ।भानुमार्गावरोधार्थं प्रवृत्तो गगनं स्पृशन्॥ 5 ॥

yo'sau vindhyācalo ruddhaḥ kumbhodbhavamaharṣiṇā | bhānumārgāvarodhārthaṃ pravṛtto gaganaṃ spṛśan

सा विन्ध्यवासिनी विष्णोरनुजा वरदेश्वरी ।बभूव पूज्या लोकानां सर्वेषां मुनिसत्तम॥ 6 ॥

sā vindhyavāsinī viṣṇoranujā varadeśvarī | babhūva pūjyā lokānāṃ sarveṣāṃ munisattama

ऋषय ऊचुः ।कोऽसौ विन्ध्याचलः सूत किमर्थं गगनं स्पृशन् ।भानुमार्गावरोधं च किमर्थं कृतवानसौ॥ 7 ॥

ṛṣaya ūcuḥ | ko'sau vindhyācalaḥ sūta kimarthaṃ gaganaṃ spṛśan | bhānumārgāvarodhaṃ ca kimarthaṃ kṛtavānasau

कथं च मैत्रावरुणिः पर्वतं तं महोन्नतम् ।प्रकृतिस्थं चकारेति सर्वं विस्तरतो वद॥ 8 ॥

kathaṃ ca maitrāvaruṇiḥ parvataṃ taṃ mahonnatam | prakṛtisthaṃ cakāreti sarvaṃ vistarato vada

न हि तृप्यामहे साधो त्वदास्यगलितामृतम् ।देव्याश्चरित्ररूपाख्यं पीत्वा तृष्णा प्रवर्धते॥ 9 ॥

na hi tṛpyāmahe sādho tvadāsyagalitāmṛtam | devyāścaritrarūpākhyaṃ pītvā tṛṣṇā pravardhate

सूत उवाच ।आसीद्विन्ध्याचलो नाम मान्यः सर्वधराभृताम् ।महावनसमूहाढ्यो महापादपसंवृतः॥ 10 ॥

sūta uvāca | āsīdvindhyācalo nāma mānyaḥ sarvadharābhṛtām | mahāvanasamūhāḍhyo mahāpādapasaṃvṛtaḥ

सुपुष्पितैरनेकैश्च लतागुल्मैस्तु संवृतः ।मृगा वराहा महिषा व्याघ्राः शार्दूलका अपि॥ 11 ॥

supuṣpitairanekaiśca latāgulmaistu saṃvṛtaḥ | mṛgā varāhā mahiṣā vyāghrāḥ śārdūlakā api

वानराः शशका ऋक्षाः शृगालाश्च समन्ततः ।विचरन्ति सदा हृष्टा पुष्टा एव महोद्यमाः॥ 12 ॥

vānarāḥ śaśakā ṛkṣāḥ śṛgālāśca samantataḥ | vicaranti sadā hṛṣṭā puṣṭā eva mahodyamāḥ

नदीनदजलाक्रान्तो देवगन्धर्वकिन्नरैः ।अप्सरोभिः किम्पुरुषैः सर्वकामफलद्रुमैः॥ 13 ॥

nadīnadajalākrānto devagandharvakinnaraiḥ | apsarobhiḥ kimpuruṣaiḥ sarvakāmaphaladrumaiḥ

एतादृशे विन्ध्यनगे कदाचित्पर्यटन् महीम् ।देवर्षिः परमप्रीतो जगाम स्वेच्छया मुनिः॥ 14 ॥

etādṛśe vindhyanage kadācitparyaṭan mahīm | devarṣiḥ paramaprīto jagāma svecchayā muniḥ

तं दृष्ट्वा स नगो मङ्क्षु तूर्णमुत्थाय सम्भ्रमात् ।पाद्यमर्घ्यं तथा दत्त्वा वरासनमथार्पयत्॥ 15 ॥

taṃ dṛṣṭvā sa nago maṅkṣu tūrṇamutthāya sambhramāt | pādyamarghyaṃ tathā dattvā varāsanamathārpayat

सुखोपविष्टं देवर्षिं प्रसन्नं नग ऊचिवान् ।विन्ध्य उवाच ।देवर्षे कथ्यतां जात आगमः कुत उत्तमः॥ 16 ॥

sukhopaviṣṭaṃ devarṣiṃ prasannaṃ naga ūcivān | vindhya uvāca | devarṣe kathyatāṃ jāta āgamaḥ kuta uttamaḥ

तवागमनतो जातमनर्घ्यं मम मन्दिरम् ।तव चङ्क्रमणं देवाभयार्थं हि यथा रवेः॥ 17 ॥

tavāgamanato jātamanarghyaṃ mama mandiram | tava caṅkramaṇaṃ devābhayārthaṃ hi yathā raveḥ

अपूर्वं यन्मनोवृत्तं तद् ब्रूहि मम नारद ।नारद उवाच ।ममागमनमिन्द्रारे जातं स्वर्णगिरेरथ॥ 18 ॥

apūrvaṃ yanmanovṛttaṃ tad brūhi mama nārada | nārada uvāca | mamāgamanamindrāre jātaṃ svarṇagireratha

तत्र दृष्टा मया लोकाः शक्राग्नियमपाशिनाम् ।सर्वेषां लोकपालानां भवनानि समन्ततः॥ 19 ॥

tatra dṛṣṭā mayā lokāḥ śakrāgniyamapāśinām | sarveṣāṃ lokapālānāṃ bhavanāni samantataḥ

मया दृष्टानि विन्ध्याग नानाभोगप्रदानि च ।इति चोक्त्वा ब्रह्मयोनिः पुनरुच्छ्वासमाविशत्॥ 20 ॥

mayā dṛṣṭāni vindhyāga nānābhogapradāni ca | iti coktvā brahmayoniḥ punarucchvāsamāviśat

उच्छ्वसन्तं मुनिं दृष्ट्वा पुनः पप्रच्छ शैलराट् ।उच्छ्वासकारणं किं तद् ब्रूहि देवऋषे मम॥ 21 ॥

ucchvasantaṃ muniṃ dṛṣṭvā punaḥ papraccha śailarāṭ | ucchvāsakāraṇaṃ kiṃ tad brūhi devaṛṣe mama

इत्याकर्ण्य नगस्योक्तं देवर्षिरमितद्युतिः ।अब्रवीच्छ्रूयतां वत्स ममोच्छ्वासस्य कारणम्॥ 22 ॥

ityākarṇya nagasyoktaṃ devarṣiramitadyutiḥ | abravīcchrūyatāṃ vatsa mamocchvāsasya kāraṇam

गौरीगुरुस्तु हिमवाञ्छिवस्य श्वशुरः किल ।सम्बन्धित्वात्पशुपतेः पूज्य आसीत्क्षमाभृताम्॥ 23 ॥

gaurīgurustu himavāñchivasya śvaśuraḥ kila | sambandhitvātpaśupateḥ pūjya āsītkṣamābhṛtām

एवमेव च कैलासः शिवस्यावसथः प्रभुः ।पूज्यः पृथ्वीभृतां जातो लोके पापौघदारणः॥ 24 ॥

evameva ca kailāsaḥ śivasyāvasathaḥ prabhuḥ | pūjyaḥ pṛthvībhṛtāṃ jāto loke pāpaughadāraṇaḥ

निषधः पर्वतो नीलो गन्धमादन एव च ।पूज्याः स्वस्थानमासाद्य सर्व एव क्षमाभृतः॥ 25 ॥

niṣadhaḥ parvato nīlo gandhamādana eva ca | pūjyāḥ svasthānamāsādya sarva eva kṣamābhṛtaḥ

यं पर्येति च विश्वात्मा सहस्रकिरणः स्वराट् ।सग्रहर्क्षगणोपेतः सोऽयं कनकपर्वतः॥ 26 ॥

yaṃ paryeti ca viśvātmā sahasrakiraṇaḥ svarāṭ | sagraharkṣagaṇopetaḥ so'yaṃ kanakaparvataḥ

आत्मानं मनुते श्रेष्ठं वरिष्ठं च धराभृताम् ।सर्वेषामहमेवाग्र्यो नास्ति लोकेषु मत्समः॥ 27 ॥

ātmānaṃ manute śreṣṭhaṃ variṣṭhaṃ ca dharābhṛtām | sarveṣāmahamevāgryo nāsti lokeṣu matsamaḥ

एवम्मानाभिमानं तं स्मृत्वोच्छ्वासो मयोज्झितः ।अस्तु नैतावता कृत्यं तपोबलवतां नग ।प्रसङ्गतो मयोक्तं ते गमिष्यामि निजं गृहम्॥ 28 ॥

evammānābhimānaṃ taṃ smṛtvocchvāso mayojjhitaḥ | astu naitāvatā kṛtyaṃ tapobalavatāṃ naga | prasaṅgato mayoktaṃ te gamiṣyāmi nijaṃ gṛham