Skandha 11, Adhyāya 5

ईश्वर उवाच ।लक्षणं जपमालायाः शृणु वक्ष्यामि षण्मुख ।रुद्राक्षस्य मुखं ब्रह्मा बिन्दू रुद्र इतीरितः॥ 1 ॥

īśvara uvāca | lakṣaṇaṃ japamālāyāḥ śṛṇu vakṣyāmi ṣaṇmukha | rudrākṣasya mukhaṃ brahmā bindū rudra itīritaḥ

विष्णुः पुच्छं भवेच्चैव भोगमोक्षफलप्रदम् ।पञ्चविंशतिभिश्चाक्षैः पञ्चवक्त्रैः सकण्टकैः॥ 2 ॥

viṣṇuḥ pucchaṃ bhaveccaiva bhogamokṣaphalapradam | pañcaviṃśatibhiścākṣaiḥ pañcavaktraiḥ sakaṇṭakaiḥ

रक्तवर्णैः सितैर्मिश्रैः कृतरन्ध्रविदर्भितैः ।अक्षसूत्रं प्रकर्तव्यं गोपुच्छवलयाकृति॥ 3 ॥

raktavarṇaiḥ sitairmiśraiḥ kṛtarandhravidarbhitaiḥ | akṣasūtraṃ prakartavyaṃ gopucchavalayākṛti

वक्त्रं वक्त्रेण संयोज्य पुच्छं पुच्छेन योजयेत् ।मेरुमूर्ध्वमुखं कुर्यात्तदूर्ध्वं नागपाशकम्॥ 4 ॥

vaktraṃ vaktreṇa saṃyojya pucchaṃ pucchena yojayet | merumūrdhvamukhaṃ kuryāttadūrdhvaṃ nāgapāśakam

एवं सङ्ग्रथितां मालां मन्त्रसिद्धिप्रदायिनीम् ।प्रक्षाल्य गन्धतोयेन पञ्चगव्येन चोपरि॥ 5 ॥

evaṃ saṅgrathitāṃ mālāṃ mantrasiddhipradāyinīm | prakṣālya gandhatoyena pañcagavyena copari

ततः शिवाम्भसाऽऽक्षाल्य ततो मन्त्रगणान्न्यसेत् ।स्पृष्ट्वा शिवास्त्रमन्त्रेण कवचेनावगुण्ठयेत्॥ 6 ॥

tataḥ śivāmbhasā''kṣālya tato mantragaṇānnyaset | spṛṣṭvā śivāstramantreṇa kavacenāvaguṇṭhayet

मूलमन्त्रं न्यसेत्पश्चात्पूर्ववत्कारयेत्तथा ।सद्योजातादिभिः प्रोक्ष्य यावदष्टोत्तरं शतम्॥ 7 ॥

mūlamantraṃ nyasetpaścātpūrvavatkārayettathā | sadyojātādibhiḥ prokṣya yāvadaṣṭottaraṃ śatam

मूलमन्त्रं समुच्चार्य शुद्धभूमौ निधाय च ।तस्योपरि न्यसेत्साम्बं शिवं परमकारणम्॥ 8 ॥

mūlamantraṃ samuccārya śuddhabhūmau nidhāya ca | tasyopari nyasetsāmbaṃ śivaṃ paramakāraṇam

प्रतिष्ठिता भवेन्माला सर्वकामफलप्रदा ।यस्य देवस्य यो मन्त्रस्तां तेनैवाभिपूजयेत्॥ 9 ॥

pratiṣṭhitā bhavenmālā sarvakāmaphalapradā | yasya devasya yo mantrastāṃ tenaivābhipūjayet

मूर्ध्नि कण्ठेऽथवा कर्णे न्यसेद्वा जपमालिकाम् ।रुद्राक्षमालया चैवं जप्तव्यं नियतात्मना॥ 10 ॥

mūrdhni kaṇṭhe'thavā karṇe nyasedvā japamālikām | rudrākṣamālayā caivaṃ japtavyaṃ niyatātmanā

कण्ठे मूर्ध्नि हृदि प्रान्ते कर्णे बाहुयुगेऽथवा ।रुद्राक्षधारणं नित्यं भक्त्या परमया युतः ।११॥ किमत्र बहुनोक्तेन वर्णनेन पुनः पुनः ।रुद्राक्षधारणं नित्यं तस्मादेतत्प्रशस्यते॥ 12 ॥

kaṇṭhe mūrdhni hṛdi prānte karṇe bāhuyuge'thavā | rudrākṣadhāraṇaṃ nityaṃ bhaktyā paramayā yutaḥ | 11|| kimatra bahunoktena varṇanena punaḥ punaḥ | rudrākṣadhāraṇaṃ nityaṃ tasmādetatpraśasyate

स्नाने दाने जपे होमे वैश्वदेवे सुरार्चने ।प्रायश्चित्ते तथा श्राद्धे दीक्षाकाले विशेषतः॥ 13 ॥

snāne dāne jape home vaiśvadeve surārcane | prāyaścitte tathā śrāddhe dīkṣākāle viśeṣataḥ

अरुद्राक्षधरो भूत्वा यत्किञ्चित्कर्म वैदिकम् ।कुर्वन्विप्रस्तु मोहेन नरके पतति ध्रुवम्॥ 14 ॥

arudrākṣadharo bhūtvā yatkiñcitkarma vaidikam | kurvanviprastu mohena narake patati dhruvam

रुद्राक्षं धारयेन्मूर्ध्नि कण्ठे सूत्रे करेऽथवा ।सुवर्णमणिसम्भिन्नं शुद्धं नान्यैर्धृतं शिवम्॥ 15 ॥

rudrākṣaṃ dhārayenmūrdhni kaṇṭhe sūtre kare'thavā | suvarṇamaṇisambhinnaṃ śuddhaṃ nānyairdhṛtaṃ śivam

नाशुचिर्धारयेदक्षं सदा भक्त्यैव धारयेत् ।रुद्राक्षतरुसम्भूतवातोद्भूततृणान्यपि॥ 16 ॥

nāśucirdhārayedakṣaṃ sadā bhaktyaiva dhārayet | rudrākṣatarusambhūtavātodbhūtatṛṇānyapi

पुण्यलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ।रुद्राक्षं धारयन्पापं कुर्वन्नपि च मानवः॥ 17 ॥

puṇyalokaṃ gamiṣyanti punarāvṛttidurlabham | rudrākṣaṃ dhārayanpāpaṃ kurvannapi ca mānavaḥ

सर्वं तरति पाप्मानं जाबालश्रुतिराह हि ।पशवो हि च रुद्राक्षधारणाद्यान्ति रुद्रताम्॥ 18 ॥

sarvaṃ tarati pāpmānaṃ jābālaśrutirāha hi | paśavo hi ca rudrākṣadhāraṇādyānti rudratām

किमु ये धारयन्ति स्म नरा रुद्राक्षमालिकाम् ।रुद्राक्षः शिरसा ह्येको धार्यो रुद्रपरैः सदा॥ 19 ॥

kimu ye dhārayanti sma narā rudrākṣamālikām | rudrākṣaḥ śirasā hyeko dhāryo rudraparaiḥ sadā

ध्वंसनं सर्वदुःखानां सर्वपापविमोचनम् ।व्याहरन्ति च नामानि ये शम्भोः परमात्मनः॥ 20 ॥

dhvaṃsanaṃ sarvaduḥkhānāṃ sarvapāpavimocanam | vyāharanti ca nāmāni ye śambhoḥ paramātmanaḥ

रुद्राक्षालङ्कृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ।रुद्राक्षधारणं कार्यं सर्वश्रेयोऽर्थिभिर्नृभिः॥ 21 ॥

rudrākṣālaṅkṛtā ye ca te vai bhāgavatottamāḥ | rudrākṣadhāraṇaṃ kāryaṃ sarvaśreyo'rthibhirnṛbhiḥ

कर्णपाशे शिखायां च कण्ठे हस्ते तथोदरे ।महादेवश्च विष्णुश्च ब्रह्मा तेषां विभूतयः॥ 22 ॥

karṇapāśe śikhāyāṃ ca kaṇṭhe haste tathodare | mahādevaśca viṣṇuśca brahmā teṣāṃ vibhūtayaḥ

देवाश्चान्ये तथा भक्त्या खलु रुद्राक्षधारिणः ।गोत्रर्षयश्च सर्वेषां कूटस्था मूलरूपिणः॥ 23 ॥

devāścānye tathā bhaktyā khalu rudrākṣadhāriṇaḥ | gotrarṣayaśca sarveṣāṃ kūṭasthā mūlarūpiṇaḥ

तेषां वंशप्रसूताश्च मुनयः सकला अपि ।श्रौतधर्मपराः शुद्धाः खलु रुद्राक्षधारिणः॥ 24 ॥

teṣāṃ vaṃśaprasūtāśca munayaḥ sakalā api | śrautadharmaparāḥ śuddhāḥ khalu rudrākṣadhāriṇaḥ

श्रद्धा न जायते साक्षाद्वेदसिद्धे विमुक्तिदे ।बहूनां जन्मनामन्ते महादेवप्रसादतः॥ 25 ॥

śraddhā na jāyate sākṣādvedasiddhe vimuktide | bahūnāṃ janmanāmante mahādevaprasādataḥ

रुद्राक्षधारणे वाञ्छा स्वभावादेव जायते ।रुद्राक्षस्य तु माहात्म्यं जाबालैरादरेण तु॥ 26 ॥

rudrākṣadhāraṇe vāñchā svabhāvādeva jāyate | rudrākṣasya tu māhātmyaṃ jābālairādareṇa tu

पठ्यते मुनिभिः सर्वैर्मया पुत्र तथैव च ।रुद्राक्षस्य फलं चैव त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्॥ 27 ॥

paṭhyate munibhiḥ sarvairmayā putra tathaiva ca | rudrākṣasya phalaṃ caiva triṣu lokeṣu viśrutam

फलस्य दर्शने पुण्यं स्पर्शात्कोटिगुणं भवेत् ।शतकोटिगुणं पुण्यं धारणाल्लभते नरः॥ 28 ॥

phalasya darśane puṇyaṃ sparśātkoṭiguṇaṃ bhavet | śatakoṭiguṇaṃ puṇyaṃ dhāraṇāllabhate naraḥ

लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च ।जपाच्च लभते नित्यं नात्र कार्या विचारणा॥ 29 ॥

lakṣakoṭisahasrāṇi lakṣakoṭiśatāni ca | japācca labhate nityaṃ nātra kāryā vicāraṇā

हस्ते चोरसि कण्ठे च कर्णयोर्मस्तके तथा ।रुद्राक्षं धारयेद्यस्तु स रुद्रो नात्र संशयः॥ 30 ॥

haste corasi kaṇṭhe ca karṇayormastake tathā | rudrākṣaṃ dhārayedyastu sa rudro nātra saṃśayaḥ

अवध्यः सर्वभूतानां रुद्रवद्धि चरेद्भुवि ।सुराणामसुराणां च वन्दनीयो यथा शिवः॥ 31 ॥

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ rudravaddhi caredbhuvi | surāṇāmasurāṇāṃ ca vandanīyo yathā śivaḥ

रुद्राक्षधारी सततं वन्दनीयस्तथा नरैः ।उच्छिष्टो वा विकर्मस्थो युक्तो वा सर्वपातकैः॥ 32 ॥

rudrākṣadhārī satataṃ vandanīyastathā naraiḥ | ucchiṣṭo vā vikarmastho yukto vā sarvapātakaiḥ

मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्राक्षस्य तु धारणात् ।कण्ठे रुद्राक्षमाबध्य श्वापि वा म्रियते यदि॥ 33 ॥

mucyate sarvapāpebhyo rudrākṣasya tu dhāraṇāt | kaṇṭhe rudrākṣamābadhya śvāpi vā mriyate yadi

सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनर्मानुषोऽपि सः ।जपध्यानविहीनोऽपि रुद्राक्षं यदि धारयेत्॥ 34 ॥

so'pi muktimavāpnoti kiṃ punarmānuṣo'pi saḥ | japadhyānavihīno'pi rudrākṣaṃ yadi dhārayet

सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ।एकं वापि हि रुद्राक्षं कृत्वा यत्नेन धारयेत्॥ 35 ॥

sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti paramāṃ gatim | ekaṃ vāpi hi rudrākṣaṃ kṛtvā yatnena dhārayet

एकविंशतिमुद्धृत्य रुद्रलोके महीयते ।अतः परं प्रवक्ष्यामि रुद्राक्षस्य पुनर्विधिम्॥ 36 ॥

ekaviṃśatimuddhṛtya rudraloke mahīyate | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi rudrākṣasya punarvidhim