Skandha 12, Adhyāya 1

नारद उवाच ।सदाचारविधिर्देव भवता वर्णितः प्रभो ।तस्याप्यतुलमाहात्म्यं सर्वपापविनाशनम्॥ 1 ॥

nārada uvāca | sadācāravidhirdeva bhavatā varṇitaḥ prabho | tasyāpyatulamāhātmyaṃ sarvapāpavināśanam

श्रुतं भवन्मुखाम्भोजच्युतं देवीकथामृतम् ।व्रतानि यानि चोक्तानि चान्द्रायणमुखानि ते॥ 2 ॥

śrutaṃ bhavanmukhāmbhojacyutaṃ devīkathāmṛtam | vratāni yāni coktāni cāndrāyaṇamukhāni te

दुःखसाध्यानि जानीमः कर्तृसाध्यानि तानि च ।तदस्मात्साम्प्रतं यत्तु सुखसाध्यं शरीरिणाम्॥ 3 ॥

duḥkhasādhyāni jānīmaḥ kartṛsādhyāni tāni ca | tadasmātsāmprataṃ yattu sukhasādhyaṃ śarīriṇām

देवीप्रसादजनकं शुभानुष्ठानसिद्धिदम् ।तत्कर्म वद मे स्वामिन् कृपापूर्वं सुरेश्वर॥ 4 ॥

devīprasādajanakaṃ śubhānuṣṭhānasiddhidam | tatkarma vada me svāmin kṛpāpūrvaṃ sureśvara

सदाचारविधौ यश्च गायत्रीविधिरीरितः ।तस्मिन्मुख्यतमं किं स्यात्किं वा पुण्याधिकप्रदम्॥ 5 ॥

sadācāravidhau yaśca gāyatrīvidhirīritaḥ | tasminmukhyatamaṃ kiṃ syātkiṃ vā puṇyādhikapradam

ये गायत्रीगता वर्णास्तत्त्वसङ्ख्यास्त्वयेरिताः ।तेषां के ऋषयः प्रोक्ताः कानि छन्दांसि वै मुने॥ 6 ॥

ye gāyatrīgatā varṇāstattvasaṅkhyāstvayeritāḥ | teṣāṃ ke ṛṣayaḥ proktāḥ kāni chandāṃsi vai mune

तेषां का देवताः प्रोक्ताः सर्वं कथय मे प्रभो ।महत्कौतूहलं मे च मानसे परिवर्तते॥ 7 ॥

teṣāṃ kā devatāḥ proktāḥ sarvaṃ kathaya me prabho | mahatkautūhalaṃ me ca mānase parivartate

श्रीनारायणाय उवाच ।कुर्यादन्यन्न वा कुर्यादनुष्ठानादिकं तथा ।गायत्रीमात्रनिष्ठस्तु कृतकृत्यो भवेद्द्विजः॥ 8 ॥

śrīnārāyaṇāya uvāca | kuryādanyanna vā kuryādanuṣṭhānādikaṃ tathā | gāyatrīmātraniṣṭhastu kṛtakṛtyo bhaveddvijaḥ

सन्ध्यासु चार्घ्यदानं च गायत्रीजपमेव च ।सहस्रत्रितयं कुर्वन्सुरैः पूज्यो भवेन्मुने॥ 9 ॥

sandhyāsu cārghyadānaṃ ca gāyatrījapameva ca | sahasratritayaṃ kurvansuraiḥ pūjyo bhavenmune

न्यासान्करोतु वा मा वा गायत्रीमेव चाभ्यसेत् ।ध्यात्वा निर्व्याजया वृत्त्या सच्चिदानन्दरूपिणीम्॥ 10 ॥

nyāsānkarotu vā mā vā gāyatrīmeva cābhyaset | dhyātvā nirvyājayā vṛttyā saccidānandarūpiṇīm

यदक्षरैकसंसिद्धेः स्पर्धते ब्राह्मणोत्तमः ।हरिशङ्करकञ्जोत्थसूर्यचन्द्रहुताशनैः॥ 11 ॥

yadakṣaraikasaṃsiddheḥ spardhate brāhmaṇottamaḥ | hariśaṅkarakañjotthasūryacandrahutāśanaiḥ

अथातः श्रूयतां ब्रह्मन् वर्णऋष्यादिकांस्तथा ।छन्दांसि देवतास्तद्वत्क्रमात्तत्त्वानि चैव हि॥ 12 ॥

athātaḥ śrūyatāṃ brahman varṇaṛṣyādikāṃstathā | chandāṃsi devatāstadvatkramāttattvāni caiva hi

वामदेवोऽत्रिर्वसिष्ठः शुक्रः कण्वः पराशरः ।विश्वामित्रो महातेजाः कपिलः शौनको महान्॥ 13 ॥

vāmadevo'trirvasiṣṭhaḥ śukraḥ kaṇvaḥ parāśaraḥ | viśvāmitro mahātejāḥ kapilaḥ śaunako mahān

याज्ञवल्क्यो भरद्वाजो जमदग्निस्तपोनिधिः ।गौतमो मुद्गलश्चैव वेदव्यासश्च लोमशः॥ 14 ॥

yājñavalkyo bharadvājo jamadagnistaponidhiḥ | gautamo mudgalaścaiva vedavyāsaśca lomaśaḥ

अगस्त्यः कौशिको वत्सः पुलस्त्यो माण्डुकस्तथा ।दुर्वासास्तपसां श्रेष्ठो नारदः कश्यपस्तथा॥ 15 ॥

agastyaḥ kauśiko vatsaḥ pulastyo māṇḍukastathā | durvāsāstapasāṃ śreṣṭho nāradaḥ kaśyapastathā

इत्येते ऋषयः प्रोक्ता वर्णानां क्रमशो मुने ।गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च॥ 16 ॥

ityete ṛṣayaḥ proktā varṇānāṃ kramaśo mune | gāyatryuṣṇiganuṣṭup ca bṛhatī paṅktireva ca

त्रिष्टुभं जगती चैव तथातिजगती मता ।शक्वर्यतिशक्वरी च धृतिश्चातिधृतिस्तथा॥ 17 ॥

triṣṭubhaṃ jagatī caiva tathātijagatī matā | śakvaryatiśakvarī ca dhṛtiścātidhṛtistathā

विराट्प्रस्तारपङ्क्तिश्च कृतिः प्रकृतिराकृतिः ।विकृतिः सकृतिश्चैवाक्षरपङ्क्तिस्तथैव च॥ 18 ॥

virāṭprastārapaṅktiśca kṛtiḥ prakṛtirākṛtiḥ | vikṛtiḥ sakṛtiścaivākṣarapaṅktistathaiva ca

भूर्भुवः स्वरितिच्छन्दस्तथा ज्योतिष्मती स्मृतम् ।इत्येतानि च छन्दांसि कीर्तितानि महामुने॥ 19 ॥

bhūrbhuvaḥ svariticchandastathā jyotiṣmatī smṛtam | ityetāni ca chandāṃsi kīrtitāni mahāmune

दैवतानि शृणु प्राज्ञ तेषामेवानुपूर्वशः ।आग्नेयं प्रथमं प्रोक्तं प्राजापत्यं द्वितीयकम्॥ 20 ॥

daivatāni śṛṇu prājña teṣāmevānupūrvaśaḥ | āgneyaṃ prathamaṃ proktaṃ prājāpatyaṃ dvitīyakam

तृतीयं च तथा सौम्यमीशानं च चतुर्थकम् ।सावित्रं पञ्चमं प्रोक्तं षष्ठमादित्यदैवतम्॥ 21 ॥

tṛtīyaṃ ca tathā saumyamīśānaṃ ca caturthakam | sāvitraṃ pañcamaṃ proktaṃ ṣaṣṭhamādityadaivatam

बार्हस्पत्यं सप्तमं तु मैत्रावरुणमष्टमम् ।नवमं भगदैवत्यं दशमं चार्यमेश्वरम्॥ 22 ॥

bārhaspatyaṃ saptamaṃ tu maitrāvaruṇamaṣṭamam | navamaṃ bhagadaivatyaṃ daśamaṃ cāryameśvaram

गणेशमेकादशकं त्वाष्ट्रं द्वादशकं स्मृतम् ।पौष्णं त्रयोदशं प्रोक्तमैन्द्राग्नं च चतुर्दशम्॥ 23 ॥

gaṇeśamekādaśakaṃ tvāṣṭraṃ dvādaśakaṃ smṛtam | pauṣṇaṃ trayodaśaṃ proktamaindrāgnaṃ ca caturdaśam

वायव्यं पञ्चदशकं वामदैव्यं च षोडशम् ।मैत्रावरुणिदैवत्यं प्रोक्तं सप्तदशाक्षरम्॥ 24 ॥

vāyavyaṃ pañcadaśakaṃ vāmadaivyaṃ ca ṣoḍaśam | maitrāvaruṇidaivatyaṃ proktaṃ saptadaśākṣaram

अष्टादशं वैश्वदेवमूनविंशं तु मातृकम् ।वैष्णवं विंशतितमं वसुदैवतमीरितम्॥ 25 ॥

aṣṭādaśaṃ vaiśvadevamūnaviṃśaṃ tu mātṛkam | vaiṣṇavaṃ viṃśatitamaṃ vasudaivatamīritam

एकविंशतिसङ्ख्याकं द्वाविंशं रुद्रदैवतम् ।त्रयोविंशं च कौबेरमाश्विनं तत्त्वसङ्ख्यकम्॥ 26 ॥

ekaviṃśatisaṅkhyākaṃ dvāviṃśaṃ rudradaivatam | trayoviṃśaṃ ca kauberamāśvinaṃ tattvasaṅkhyakam

चतुर्विंशतिवर्णानां देवतानां च सङ्ग्रहः ।कथितः परमश्रेष्ठो महापापैकशोधनः ।यदाकर्णनमात्रेण साङ्गं जाप्यफलं मुने॥ 27 ॥

caturviṃśativarṇānāṃ devatānāṃ ca saṅgrahaḥ | kathitaḥ paramaśreṣṭho mahāpāpaikaśodhanaḥ | yadākarṇanamātreṇa sāṅgaṃ jāpyaphalaṃ mune