Skandha 3, Adhyāya 6

ब्रह्मोवाच ।इति पृष्टा मया देवी विनयावनतेन च ।उवाच वचनं श्लक्ष्णमाद्या भगवती हि सा॥ 1 ॥

brahmovāca | iti pṛṣṭā mayā devī vinayāvanatena ca | uvāca vacanaṃ ślakṣṇamādyā bhagavatī hi sā

देव्युवाच ।सदैकत्वं न भेदोऽस्ति सर्वदैव ममास्य च ।योऽसौ साहमहं योऽसौ भेदोऽस्ति मतिविभ्रमात्॥ 2 ॥

devyuvāca | sadaikatvaṃ na bhedo'sti sarvadaiva mamāsya ca | yo'sau sāhamahaṃ yo'sau bhedo'sti mativibhramāt

आवयोरन्तरं सूक्ष्मं यो वेद मतिमान्हि सः ।विमुक्तः स तु संसारान्मुच्यते नात्र संशयः॥ 3 ॥

āvayorantaraṃ sūkṣmaṃ yo veda matimānhi saḥ | vimuktaḥ sa tu saṃsārānmucyate nātra saṃśayaḥ

एकमेवाद्वितीयं वै ब्रह्म नित्यं सनातनम् ।द्वैतभावं पुनर्याति काल उत्पित्सुसंज्ञके॥ 4 ॥

ekamevādvitīyaṃ vai brahma nityaṃ sanātanam | dvaitabhāvaṃ punaryāti kāla utpitsusaṃjñake

यथा दीपस्तथोपाधेर्योगात्सञ्जायते द्विधा ।छायेवादर्शमध्ये वा प्रतिबिम्बं तथावयोः॥ 5 ॥

yathā dīpastathopādheryogātsañjāyate dvidhā | chāyevādarśamadhye vā pratibimbaṃ tathāvayoḥ

भेद उत्पत्तिकाले वै सर्गार्थं प्रभवत्यज ।दृश्यादृश्यविभेदोऽयं द्वैविध्ये सति सर्वथा॥ 6 ॥

bheda utpattikāle vai sargārthaṃ prabhavatyaja | dṛśyādṛśyavibhedo'yaṃ dvaividhye sati sarvathā

नाहं स्त्री न पुमांश्चाहं न क्लीबं सर्गसङ्क्षये ।सर्गे सति विभेदः स्यात्कल्पितोऽयं धिया पुनः॥ 7 ॥

nāhaṃ strī na pumāṃścāhaṃ na klībaṃ sargasaṅkṣaye | sarge sati vibhedaḥ syātkalpito'yaṃ dhiyā punaḥ

अहं बुद्धिरहं श्रीश्च धृतिः कीर्तिः स्मृतिस्तथा ।श्रद्धा मेधा दया लज्जा क्षुधा तृष्णा तथा क्षमा॥ 8 ॥

ahaṃ buddhirahaṃ śrīśca dhṛtiḥ kīrtiḥ smṛtistathā | śraddhā medhā dayā lajjā kṣudhā tṛṣṇā tathā kṣamā

कान्तिः शान्तिः पिपासा च निद्रा तन्द्रा जराजरा ।विद्याविद्या स्पृहा वाञ्छा शक्तिश्चाशक्तिरेव च॥ 9 ॥

kāntiḥ śāntiḥ pipāsā ca nidrā tandrā jarājarā | vidyāvidyā spṛhā vāñchā śaktiścāśaktireva ca

वसा मज्जा च त्वक्चाहं दृष्टिर्वागनृतानृता ।परा मध्या च पश्यन्ती नाड्योऽहं विविधाश्च याः॥ 10 ॥

vasā majjā ca tvakcāhaṃ dṛṣṭirvāganṛtānṛtā | parā madhyā ca paśyantī nāḍyo'haṃ vividhāśca yāḥ

किं नाहं पश्य संसारे मद्वियुक्तं किमस्ति हि ।सर्वमेवाहमित्येवं निश्चयं विद्धि पद्मज॥ 11 ॥

kiṃ nāhaṃ paśya saṃsāre madviyuktaṃ kimasti hi | sarvamevāhamityevaṃ niścayaṃ viddhi padmaja

एतैर्मे निश्चितै रूपैर्विहीनं किं वदस्व मे ।तस्मादहं विधे चास्मिन्सर्गे वै वितताभवम्॥ 12 ॥

etairme niścitai rūpairvihīnaṃ kiṃ vadasva me | tasmādahaṃ vidhe cāsminsarge vai vitatābhavam

नूनं सर्वेषु देवेषु नानानामधरा ह्यहम् ।भवामि शक्तिरूपेण करोमि च पराक्रमम्॥ 13 ॥

nūnaṃ sarveṣu deveṣu nānānāmadharā hyaham | bhavāmi śaktirūpeṇa karomi ca parākramam

गौरी ब्राह्मी तथा रौद्री वाराही वैष्णवी शिवा ।वारूणी चाथ कौबेरी नारसिंही च वासवी॥ 14 ॥

gaurī brāhmī tathā raudrī vārāhī vaiṣṇavī śivā | vārūṇī cātha kauberī nārasiṃhī ca vāsavī

उत्पन्नेषु समस्तेषु कार्येषु प्रविशामि तान् ।करोमि सर्वकार्याणि निमित्तं तं विधाय वै॥ 15 ॥

utpanneṣu samasteṣu kāryeṣu praviśāmi tān | karomi sarvakāryāṇi nimittaṃ taṃ vidhāya vai

जले शीतं तथा वह्नावौष्ण्यं ज्योतिर्दिवाकरे ।निशानाथे हिमा कामं प्रभवामि यथा तथा॥ 16 ॥

jale śītaṃ tathā vahnāvauṣṇyaṃ jyotirdivākare | niśānāthe himā kāmaṃ prabhavāmi yathā tathā

मया त्यक्तं विधे नूनं स्पन्दितुं न क्षमं भवेत् ।जीवजातं च संसारे निश्चयोऽयं ब्रुवे त्वयि॥ 17 ॥

mayā tyaktaṃ vidhe nūnaṃ spandituṃ na kṣamaṃ bhavet | jīvajātaṃ ca saṃsāre niścayo'yaṃ bruve tvayi

अशक्तः शङ्करो हन्तुं दैत्यान्किल मयोज्झितः ।शक्तिहीनं नरं ब्रूते लोकश्चैवातिदुर्बलम्॥ 18 ॥

aśaktaḥ śaṅkaro hantuṃ daityānkila mayojjhitaḥ | śaktihīnaṃ naraṃ brūte lokaścaivātidurbalam

रुद्रहीनं विष्णुहीनं न वदन्ति जनाः किल ।शक्तिहीनं यथा सर्वे प्रवदन्ति नराधमम्॥ 19 ॥

rudrahīnaṃ viṣṇuhīnaṃ na vadanti janāḥ kila | śaktihīnaṃ yathā sarve pravadanti narādhamam

पतितः स्खलितो भीतः शान्तः शत्रुवशं गतः ।अशक्तः प्रोच्यते लोके नारुद्रः कोऽपि कथ्यते॥ 20 ॥

patitaḥ skhalito bhītaḥ śāntaḥ śatruvaśaṃ gataḥ | aśaktaḥ procyate loke nārudraḥ ko'pi kathyate

तद्विद्धि कारणं शक्तिर्यथा त्वं च सिसृक्षसि ।भविता च यदा युक्तः शक्त्या कर्ता तदाखिलम्॥ 21 ॥

tadviddhi kāraṇaṃ śaktiryathā tvaṃ ca sisṛkṣasi | bhavitā ca yadā yuktaḥ śaktyā kartā tadākhilam

तथा हरिस्तथा शम्भुस्तथेन्द्रोऽथ विभावसुः ।शशी सूर्यो यमस्त्वष्टा वरुणः पवनस्तथा॥ 22 ॥

tathā haristathā śambhustathendro'tha vibhāvasuḥ | śaśī sūryo yamastvaṣṭā varuṇaḥ pavanastathā

धरा स्थिरा तदा धर्तुं शक्तियुक्ता यदा भवेत् ।अन्यथा चेदशक्ता स्यात्परमाणोश्च धारणे॥ 23 ॥

dharā sthirā tadā dhartuṃ śaktiyuktā yadā bhavet | anyathā cedaśaktā syātparamāṇośca dhāraṇe

तथा शेषस्तथा कूर्मो येऽन्ये सर्वे च दिग्गजाः ।मद्युक्ता वै समर्थाश्च स्वानि कार्याणि साधितुम्॥ 24 ॥

tathā śeṣastathā kūrmo ye'nye sarve ca diggajāḥ | madyuktā vai samarthāśca svāni kāryāṇi sādhitum

जलं पिबामि सकलं संहरामि विभावसुम् ।पवनं स्तम्भयाम्यद्य यदिच्छामि तथाचरम्॥ 25 ॥

jalaṃ pibāmi sakalaṃ saṃharāmi vibhāvasum | pavanaṃ stambhayāmyadya yadicchāmi tathācaram

तत्त्वानां चैव सर्वेषां कदापि कमलोद्भव ।असतां भावसन्देहः कर्तव्यो न कदाचन॥ 26 ॥

tattvānāṃ caiva sarveṣāṃ kadāpi kamalodbhava | asatāṃ bhāvasandehaḥ kartavyo na kadācana

कदाचित्प्रागभावः स्यात्प्रध्वंसाभाव एव वा ।मृत्पिण्डेषु कपालेषु घटाभावो यथा तथा॥ 27 ॥

kadācitprāgabhāvaḥ syātpradhvaṃsābhāva eva vā | mṛtpiṇḍeṣu kapāleṣu ghaṭābhāvo yathā tathā

अद्यात्र पृथिवी नास्ति क्व गतेति विचारणे ।सञ्जाता इति विज्ञेया अस्यास्तु परमाणवः॥ 28 ॥

adyātra pṛthivī nāsti kva gateti vicāraṇe | sañjātā iti vijñeyā asyāstu paramāṇavaḥ

शाश्वतं क्षणिकं शून्यं नित्यानित्यं सकर्तुकम् ।अहङ्काराग्रिमञ्चैव सप्तभेदैर्विवक्षितम्॥ 29 ॥

śāśvataṃ kṣaṇikaṃ śūnyaṃ nityānityaṃ sakartukam | ahaṅkārāgrimañcaiva saptabhedairvivakṣitam

गृहाणाज महतत्त्वमहङ्कारस्तदुद्भवः ।ततः सर्वाणि भूतानि रचयस्व यथा पुरा॥ 30 ॥

gṛhāṇāja mahatattvamahaṅkārastadudbhavaḥ | tataḥ sarvāṇi bhūtāni racayasva yathā purā

व्रजन्तु स्वानि धिष्ण्यानि विरच्य निवसन्तु वः ।स्वानि स्वानि च कार्याणि कुर्वन्तु दैवभाविताः॥ 31 ॥

vrajantu svāni dhiṣṇyāni viracya nivasantu vaḥ | svāni svāni ca kāryāṇi kurvantu daivabhāvitāḥ

गृहाणेमां विधे शक्तिं सुरूपां चारुहासिनीम् ।महासरस्वतीं नाम्ना रजोगुणयुतां वराम्॥ 32 ॥

gṛhāṇemāṃ vidhe śaktiṃ surūpāṃ cāruhāsinīm | mahāsarasvatīṃ nāmnā rajoguṇayutāṃ varām

श्वेताम्बरधरां दिव्यां दिव्यभूषणभूषिताम् ।वरासनसमारूढां क्रीडार्थं सहचारिणीम्॥ 33 ॥

śvetāmbaradharāṃ divyāṃ divyabhūṣaṇabhūṣitām | varāsanasamārūḍhāṃ krīḍārthaṃ sahacāriṇīm

एषा सहचरी नित्यं भविष्यति वराङ्गना ।मावमंस्था विभूतिं मे मत्वा पूज्यतमां प्रियाम्॥ 34 ॥

eṣā sahacarī nityaṃ bhaviṣyati varāṅganā | māvamaṃsthā vibhūtiṃ me matvā pūjyatamāṃ priyām

गच्छ त्वमनया सार्धं सत्यलोकं बताशु वै ।बीजाच्चतुर्विधं सर्वं समुत्पादय साम्प्रतम्॥ 35 ॥

gaccha tvamanayā sārdhaṃ satyalokaṃ batāśu vai | bījāccaturvidhaṃ sarvaṃ samutpādaya sāmpratam

लिङ्गकोशाश्च जीवैस्तैः सहिताः कर्मभिस्तथा ।वर्तन्ते संस्थिताः काले तान्कुरु त्वं यथा पुरा॥ 36 ॥

liṅgakośāśca jīvaistaiḥ sahitāḥ karmabhistathā | vartante saṃsthitāḥ kāle tānkuru tvaṃ yathā purā

कालकर्मस्वभावाख्यैः कारणैः सकलं जगत् ।स्वभावस्वगुणैर्युक्तं पूर्ववत्सचराचरम्॥ 37 ॥

kālakarmasvabhāvākhyaiḥ kāraṇaiḥ sakalaṃ jagat | svabhāvasvaguṇairyuktaṃ pūrvavatsacarācaram

माननीयस्त्वया विष्णुः पूजनीयश्च सर्वदा ।सत्त्वगुणप्रधानत्वादधिकः सर्वतः सदा॥ 38 ॥

mānanīyastvayā viṣṇuḥ pūjanīyaśca sarvadā | sattvaguṇapradhānatvādadhikaḥ sarvataḥ sadā

यदा यदा हि कार्यं वो भविष्यति दुरत्ययम् ।करिष्यति पृथिव्यां वै अवतारं तदा हरिः॥ 39 ॥

yadā yadā hi kāryaṃ vo bhaviṣyati duratyayam | kariṣyati pṛthivyāṃ vai avatāraṃ tadā hariḥ

तिर्यग्योनावथान्यत्र मानुषीं तनुमाश्रितः ।दानवानां विनाशं वै करिष्यति जनार्दनः॥ 40 ॥

tiryagyonāvathānyatra mānuṣīṃ tanumāśritaḥ | dānavānāṃ vināśaṃ vai kariṣyati janārdanaḥ

भवोऽयं ते सहायश्च भविष्यति महाबलः ।समुत्पाद्य सुरान्सर्वान्विहरस्व यथासुखम्॥ 41 ॥

bhavo'yaṃ te sahāyaśca bhaviṣyati mahābalaḥ | samutpādya surānsarvānviharasva yathāsukham

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या नानायज्ञैः सदक्षिणैः ।यजिष्यन्ति विधानेन सर्वान्वः सुसमाहिताः॥ 42 ॥

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā nānāyajñaiḥ sadakṣiṇaiḥ | yajiṣyanti vidhānena sarvānvaḥ susamāhitāḥ

मन्नामोच्चारणात्सर्वे मखेषु सकलेषु च ।सदा तृप्ताश्च सन्तुष्टा भविष्यध्वं सुराः किल॥ 43 ॥

mannāmoccāraṇātsarve makheṣu sakaleṣu ca | sadā tṛptāśca santuṣṭā bhaviṣyadhvaṃ surāḥ kila

शिवश्च माननीयो वै सर्वथा यत्तमोगुणः ।यज्ञकार्येषु सर्वेषु पूजनीयः प्रयत्नतः॥ 44 ॥

śivaśca mānanīyo vai sarvathā yattamoguṇaḥ | yajñakāryeṣu sarveṣu pūjanīyaḥ prayatnataḥ

यदा पुनः सुराणां वै भयं दैत्याद्भविष्यति ।शक्तयो मे तदोत्पन्ना हरिष्यन्ति सुविग्रहाः॥ 45 ॥

yadā punaḥ surāṇāṃ vai bhayaṃ daityādbhaviṣyati | śaktayo me tadotpannā hariṣyanti suvigrahāḥ

वाराही वैष्णवी गौरी नारसिंही सदाशिवा ।एताश्चान्याश्च कार्याणि कुरु त्वं कमलोद्भव॥ 46 ॥

vārāhī vaiṣṇavī gaurī nārasiṃhī sadāśivā | etāścānyāśca kāryāṇi kuru tvaṃ kamalodbhava

नवाक्षरमिमं मन्त्रं बीजध्यानयुतं सदा ।जपन्सर्वाणि कार्याणि कुरु त्वं कमलोद्भव॥ 47 ॥

navākṣaramimaṃ mantraṃ bījadhyānayutaṃ sadā | japansarvāṇi kāryāṇi kuru tvaṃ kamalodbhava

मन्त्राणामुत्तमोऽयं वै त्वं जानीहि महामते ।हृदये ते सदा धार्यः सर्वकामार्थसिद्धये॥ 48 ॥

mantrāṇāmuttamo'yaṃ vai tvaṃ jānīhi mahāmate | hṛdaye te sadā dhāryaḥ sarvakāmārthasiddhaye

इत्युक्त्वा मां जगन्माता हरिं प्राह शुचिस्मिता ।विष्णो व्रज गृहाणेमां महालक्ष्मीं मनोहराम्॥ 49 ॥

ityuktvā māṃ jaganmātā hariṃ prāha śucismitā | viṣṇo vraja gṛhāṇemāṃ mahālakṣmīṃ manoharām

सदा वक्षःस्थले स्थाने भविता नात्र संशयः ।क्रीडार्थं ते मया दत्ता शक्तिः सर्वार्थदा शिवा॥ 50 ॥

sadā vakṣaḥsthale sthāne bhavitā nātra saṃśayaḥ | krīḍārthaṃ te mayā dattā śaktiḥ sarvārthadā śivā

त्वयेयं नावमन्तव्या माननीया च सर्वदा ।लक्ष्मीनारायणाख्योऽयं योगो वै विहितो मया॥ 51 ॥

tvayeyaṃ nāvamantavyā mānanīyā ca sarvadā | lakṣmīnārāyaṇākhyo'yaṃ yogo vai vihito mayā

जीवनार्थं कृता यज्ञा देवानां सर्वथा मया ।अविरोधेन सङ्गेन वर्तितव्यं त्रिभिः सदा॥ 52 ॥

jīvanārthaṃ kṛtā yajñā devānāṃ sarvathā mayā | avirodhena saṅgena vartitavyaṃ tribhiḥ sadā

त्वं च वेधाः शिवस्त्वेते देवा मद्गुणसम्भवाः ।मान्याः पूज्याश्च सर्वेषां भविष्यन्ति न संशयः॥ 53 ॥

tvaṃ ca vedhāḥ śivastvete devā madguṇasambhavāḥ | mānyāḥ pūjyāśca sarveṣāṃ bhaviṣyanti na saṃśayaḥ

ये विभेदं करिष्यन्ति मानवा मूढचेतसः ।निरयं ते गमिष्यन्ति विभेदान्नात्र संशयः॥ 54 ॥

ye vibhedaṃ kariṣyanti mānavā mūḍhacetasaḥ | nirayaṃ te gamiṣyanti vibhedānnātra saṃśayaḥ

यो हरिः स शिवः साक्षाद्यः शिवः स स्वयं हरिः ।एतयोर्भेदमातिष्ठन्नरकाय भवेन्नरः॥ 55 ॥

yo hariḥ sa śivaḥ sākṣādyaḥ śivaḥ sa svayaṃ hariḥ | etayorbhedamātiṣṭhannarakāya bhavennaraḥ

तथैव द्रुहिणो ज्ञेयो नात्र कार्या विचारणा ।अपरो गुणभेदोऽस्ति शृणु विष्णो ब्रवीमि ते॥ 56 ॥

tathaiva druhiṇo jñeyo nātra kāryā vicāraṇā | aparo guṇabhedo'sti śṛṇu viṣṇo bravīmi te

मुख्यः सत्त्वगुणस्तेऽस्तु परमात्मविचिन्तने ।गौणत्वेऽपि परौ ख्यातौ रजोगुणतमोगुणौ॥ 57 ॥

mukhyaḥ sattvaguṇaste'stu paramātmavicintane | gauṇatve'pi parau khyātau rajoguṇatamoguṇau

लक्ष्म्या सह विकारेषु नानाभेदेषु सर्वदा ।रजोगुणयुतो भूत्वा विहरस्वानया सह॥ 58 ॥

lakṣmyā saha vikāreṣu nānābhedeṣu sarvadā | rajoguṇayuto bhūtvā viharasvānayā saha

वाग्बीजं कामराजं च मायाबीजं तृतीयकम् ।मन्त्रोऽयं त्वं रमाकान्त मद्दत्तः परमार्थदः॥ 59 ॥

vāgbījaṃ kāmarājaṃ ca māyābījaṃ tṛtīyakam | mantro'yaṃ tvaṃ ramākānta maddattaḥ paramārthadaḥ

गृहीत्वा जप तं नित्यं विहरस्व यथासुखम् ।न ते मृत्युभयं विष्णो न कालप्रभवं भयम्॥ 60 ॥

gṛhītvā japa taṃ nityaṃ viharasva yathāsukham | na te mṛtyubhayaṃ viṣṇo na kālaprabhavaṃ bhayam

यावदेष विहारो मे भविष्यति सुनिश्चयः ।संहरिष्याम्यहं सर्वं यदा विश्वं चराचरम्॥ 61 ॥

yāvadeṣa vihāro me bhaviṣyati suniścayaḥ | saṃhariṣyāmyahaṃ sarvaṃ yadā viśvaṃ carācaram

भवन्तोऽपि तदा नूनं मयि लीना भविष्यथ ।स्मर्तव्योऽयं सदा मन्त्रः कामदो मोक्षदस्तथा॥ 62 ॥

bhavanto'pi tadā nūnaṃ mayi līnā bhaviṣyatha | smartavyo'yaṃ sadā mantraḥ kāmado mokṣadastathā

उद्गीथेन च संयुक्तः कर्तव्यः शुभमिच्छता ।कारयित्वाथ वैकुण्ठं वस्तव्यं पुरुषोत्तम॥ 63 ॥

udgīthena ca saṃyuktaḥ kartavyaḥ śubhamicchatā | kārayitvātha vaikuṇṭhaṃ vastavyaṃ puruṣottama

विहरस्व यथाकामं चिन्तयन्मां सनातनीम् ।ब्रह्मोवाच ।इत्युक्त्वा वासुदेवं सा त्रिगुणा प्रकृतिः परा॥ 64 ॥

viharasva yathākāmaṃ cintayanmāṃ sanātanīm | brahmovāca | ityuktvā vāsudevaṃ sā triguṇā prakṛtiḥ parā

निर्गुणा शङ्करं देवमवोचदमृतं वचः ।देव्युवाच ।गृहाण हरगौरीं त्वं महाकालीं मनोहराम्॥ 65 ॥

nirguṇā śaṅkaraṃ devamavocadamṛtaṃ vacaḥ | devyuvāca | gṛhāṇa haragaurīṃ tvaṃ mahākālīṃ manoharām

कैलासं कारयित्वा च विहरस्व यथासुखम् ।मुख्यस्तमोगुणस्तेऽस्तु गौणौ सत्त्वरजोगुणौ॥ 66 ॥

kailāsaṃ kārayitvā ca viharasva yathāsukham | mukhyastamoguṇaste'stu gauṇau sattvarajoguṇau

विहरासुरनाशार्थं रजोगुणतमोगुणौ ।तपस्तप्तं तथा कर्तुं स्मरणं परमात्मनः॥ 67 ॥

viharāsuranāśārthaṃ rajoguṇatamoguṇau | tapastaptaṃ tathā kartuṃ smaraṇaṃ paramātmanaḥ

सर्वसत्त्वगुणः शान्तो गृहीतव्यः सदानघ ।सर्वथा त्रिगुणा यूयं सृष्टिस्थित्यन्तकारकाः॥ 68 ॥

sarvasattvaguṇaḥ śānto gṛhītavyaḥ sadānagha | sarvathā triguṇā yūyaṃ sṛṣṭisthityantakārakāḥ

एभिर्विहीनं संसारे वस्तु नैवात्र कुत्रचित् ।वस्तुमात्रं तु यद्दृश्यं संसारे त्रिगुणं हि तत्॥ 69 ॥

ebhirvihīnaṃ saṃsāre vastu naivātra kutracit | vastumātraṃ tu yaddṛśyaṃ saṃsāre triguṇaṃ hi tat

दृश्यं च निर्गुणं लोके न भूतं नो भविष्यति ।निर्गुणः परमात्मासौ न तु दृश्यः कदाचन॥ 70 ॥

dṛśyaṃ ca nirguṇaṃ loke na bhūtaṃ no bhaviṣyati | nirguṇaḥ paramātmāsau na tu dṛśyaḥ kadācana

सगुणा निर्गुणा चाहं समये शङ्करोत्तमा ।सदाहं कारणं शम्भो न च कार्यं कदाचन॥ 71 ॥

saguṇā nirguṇā cāhaṃ samaye śaṅkarottamā | sadāhaṃ kāraṇaṃ śambho na ca kāryaṃ kadācana

सगुणा कारणत्वाद्वै निर्गुणा पुरुषान्तिके ।महत्तत्त्वमहङ्कारो गुणाः शब्दादयस्तथा॥ 72 ॥

saguṇā kāraṇatvādvai nirguṇā puruṣāntike | mahattattvamahaṅkāro guṇāḥ śabdādayastathā

कार्यकारणरूपेण संसरन्ते त्वहर्निशम् ॥ सदुद्भूतस्त्वहङ्कारस्तेनाहं कारणं शिवा॥ 73 ॥

kāryakāraṇarūpeṇa saṃsarante tvaharniśam || sadudbhūtastvahaṅkārastenāhaṃ kāraṇaṃ śivā

अहङ्कारश्च मे कार्यं त्रिगुणोऽसौ प्रतिष्ठितः ।अहङ्कारान्महत्तत्त्वं बुद्धिः सा परिकीर्तिता॥ 74 ॥

ahaṅkāraśca me kāryaṃ triguṇo'sau pratiṣṭhitaḥ | ahaṅkārānmahattattvaṃ buddhiḥ sā parikīrtitā

महत्तत्त्वं हि कार्यं स्यादहङ्कारो हि कारणम् ।तन्मात्राणि त्वहङ्कारादुत्पद्यन्ते सदैव हि॥ 75 ॥

mahattattvaṃ hi kāryaṃ syādahaṅkāro hi kāraṇam | tanmātrāṇi tvahaṅkārādutpadyante sadaiva hi

कारणं पञ्चभूतानां तानि सर्वसमुद्भवे ।कर्मेन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि च॥ 76 ॥

kāraṇaṃ pañcabhūtānāṃ tāni sarvasamudbhave | karmendriyāṇi pañcaiva pañca jñānendriyāṇi ca

महाभूतानि पञ्चैव मनः षोडशमेव च ।कार्यञ्च कारणञ्चैव गणोऽयं षोडशात्मकः॥ 77 ॥

mahābhūtāni pañcaiva manaḥ ṣoḍaśameva ca | kāryañca kāraṇañcaiva gaṇo'yaṃ ṣoḍaśātmakaḥ

परमात्मा पुमानाद्यो न कार्यं न च कारणम् ।एवं समुद्भवः शम्भो सर्वेषामादिसम्भवे॥ 78 ॥

paramātmā pumānādyo na kāryaṃ na ca kāraṇam | evaṃ samudbhavaḥ śambho sarveṣāmādisambhave

सङ्क्षेपेण मया प्रोक्तस्तव तत्र समुद्भवः ।व्रजन्त्वद्य विमानेन कार्यार्थं मम सत्तमाः॥ 79 ॥

saṅkṣepeṇa mayā proktastava tatra samudbhavaḥ | vrajantvadya vimānena kāryārthaṃ mama sattamāḥ

स्मरणाद्दर्शनं तुभ्यं दास्येऽहं विषमे स्थिते ।स्मर्तव्याहं सदा देवाः परमात्मा सनातनः॥ 80 ॥

smaraṇāddarśanaṃ tubhyaṃ dāsye'haṃ viṣame sthite | smartavyāhaṃ sadā devāḥ paramātmā sanātanaḥ

उभयोः स्मरणादेव कार्यसिद्धिरसंशयम् ।ब्रह्मोवाच ।इत्युक्त्वा विससर्जास्मान्दत्त्वा शक्तीः सुसंस्कृताः॥ 81 ॥

ubhayoḥ smaraṇādeva kāryasiddhirasaṃśayam | brahmovāca | ityuktvā visasarjāsmāndattvā śaktīḥ susaṃskṛtāḥ

विष्णवेऽथ महालक्ष्मीं महाकालीं शिवाय च ।महासरस्वतीं मह्यं स्थानात्तस्माद्विसर्जिताः॥ 82 ॥

viṣṇave'tha mahālakṣmīṃ mahākālīṃ śivāya ca | mahāsarasvatīṃ mahyaṃ sthānāttasmādvisarjitāḥ

स्थलान्तरं समासाद्य ते जाताः पुरुषा वयम् ।चिन्तयन्तः स्वरूपं तत्प्रभावं परमाद्भुतम्॥ 83 ॥

sthalāntaraṃ samāsādya te jātāḥ puruṣā vayam | cintayantaḥ svarūpaṃ tatprabhāvaṃ paramādbhutam

विमानं तत्समासाद्य संरूढास्तत्र वै त्रयः ।न द्वीपोऽसौ न सा देवी सुधासिन्धुस्तथैव च ॥ पुनर्दृष्टं विमानं वै तत्रास्माभिर्न चान्यथा॥ 84 ॥

vimānaṃ tatsamāsādya saṃrūḍhāstatra vai trayaḥ | na dvīpo'sau na sā devī sudhāsindhustathaiva ca || punardṛṣṭaṃ vimānaṃ vai tatrāsmābhirna cānyathā

आसाद्य तस्मिन्वितते विमाने प्राप्ता वयं पङ्कजसन्निधौ च ।महार्णवे यत्र हतौ दुरत्ययौ मुरारिणा तौ मधुकैटभाख्यौ॥ 85 ॥

āsādya tasminvitate vimāne prāptā vayaṃ paṅkajasannidhau ca | mahārṇave yatra hatau duratyayau murāriṇā tau madhukaiṭabhākhyau