Mahabharata
8
अध्याय 8 / 18

Karna Parva

कर्णपर्व

3871 श्लोकभाग 44/57 · श्लोक 51.97–51.110

पूर्ण अध्याय पाठ14 श्लोक

अध्याय 8

श्लोक 51.97

तथा जवलन्तम अस्त्राग्निं गुरुं सर्वधनुष्मताम निर्दहन्तं समारॊहन दुर्धर्षं दरॊणम ओजसा

tathā javalantama astrāgniṃ guruṃ sarvadhanuṣmatāma nirdahantaṃ samāròhana durdharṣaṃ daròṇama ojasā

हिन्दी अर्थ

शीघ्रतापूर्वक वहाँसे चल दिये इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि अर्जुनवाक्ये चतु:सप्ततितमोध्याय:

English

So too they rushed at Drona, the blazing fire of weapons, teacher of all bowmen, burning, unassailable, with force.

अध्याय 8

श्लोक 51.98

ते नित्यम उदिता जेतुं युद्धे शत्रून अरिंदमाः न जात्व आधिरथेर भीताः पाञ्चालाः सयुः पराङ्मुखाः

te nityama uditā jetuṃ yuddhe śatrūna ariṃdamāḥ na jātva ādhirathera bhītāḥ pāñcālāḥ sayuḥ parāṅmukhāḥ

हिन्दी अर्थ

नाहैर्यथा मेघगणास्तपान्ते

English

Those tamers of foes, always ready to conquer foes in battle, would never turn away in fear of Adhiratha's son.

अध्याय 8

श्लोक 51.99

तेषाम आपततां शूरः पाञ्चालानां तरस्विनाम आदत्ते ऽसूञ शरैः कर्णः पतंगानाम इवानलः

teṣāma āpatatāṃ śūraḥ pāñcālānāṃ tarasvināma ādatte 'sūña śaraiḥ karṇaḥ pataṃgānāma ivānalaḥ

हिन्दी अर्थ

ध्वनि उन्हें युद्धके लिये उत्सुक किये हुए थी बभूव तत् संहरणं प्रजानाम्

English

As those mighty Panchalas rush on him, the hero Karna takes their lives with arrows as fire takes moths.

अध्याय 8

श्लोक 51.100

तांस तथाभिमुखान वीरान मित्रार्थे तयक्तजीवितान कषयं नयति राधेयः पाञ्चालाञ शतशॊ रणे

tāṃsa tathābhimukhāna vīrāna mitrārthe tayaktajīvitāna kaṣayaṃ nayati rādheyaḥ pāñcālāña śataśò raṇe

हिन्दी अर्थ

त्वां समासाद्य निधनं गता भीम॑ च भारत

English

Facing him, those heroes who have given up life for their friends' sake, Radheya brings to destruction by hundreds in the battle.

अध्याय 8

श्लोक 51.101

अस्त्रं हि रामात कर्णेन भार्गवाद ऋषिसत्तमात यद उपात्तं पुरा घॊरं तस्य रूपम उदीर्यते

astraṃ hi rāmāta karṇena bhārgavāda ṛṣisattamāta yada upāttaṃ purā ghòraṃ tasya rūpama udīryate

हिन्दी अर्थ

एते सुयोधनस्यार्थे संरब्धा: कुरुभि: सह धार्तराष्ट्रमुदग्रं हि व्यूढ॑ दृष्टया महद् बलम्

English

The terrible weapon that Karna obtained long ago from Rama, from Bhargava, best of sages—its form is being displayed.

अध्याय 8

श्लोक 51.102

तापनं सर्वसैन्यानां घॊररूपं सुदारुणम समावृत्य महासेनां जवलति सवेन तेजसा

tāpanaṃ sarvasainyānāṃ ghòrarūpaṃ sudāruṇama samāvṛtya mahāsenāṃ javalati savena tejasā

हिन्दी अर्थ

तत् सागरमिवोद्धूतं रजसा संवृतं बलम्

English

It scorches all armies, of terrible, dreadful form, and enveloping the great army it blazes with its own splendour.

अध्याय 8

श्लोक 51.103

एते चरन्ति संग्रामे कर्ण चापच्युताः शराः भरमराणाम इव वरातास तापयन्तः सम तावकान

ete caranti saṃgrāme karṇa cāpacyutāḥ śarāḥ bharamarāṇāma iva varātāsa tāpayantaḥ sama tāvakāna

हिन्दी अर्थ

समुद्रके समान उमड़ी हुई कौरव-सेनाको छित्न-भिन्न करके मार डाला है ततोन्येडभिहता नागा रथाश्ष शतशो बलात्

English

These arrows loosed from Karna's bow range in the battle like swarms of bees, scorching your men.

अध्याय 8

श्लोक 51.104

एते चरन्ति पाञ्चाला दिक्षु सर्वासु भारत कर्णास्त्रं समरे पराप्य दुर्निवारम अनात्मभिः

ete caranti pāñcālā dikṣu sarvāsu bhārata karṇāstraṃ samare parāpya durnivārama anātmabhiḥ

हिन्दी अर्थ

भीमसेनं समासाद्य त्वां च पाण्डव कौरवा:

English

These Panchalas range in all quarters, O Bharata, having met Karna's weapon in battle, hard for the unrestrained to repel.

अध्याय 8

श्लोक 51.105

एष भीमॊ दृढक्रॊधॊ वृतः पार्थ समन्ततः सृञ्जयैर यॊधयन कर्णं पीड्यते सम शितैः शरैः

eṣa bhīmò dṛḍhakròdhò vṛtaḥ pārtha samantataḥ sṛñjayaira yòdhayana karṇaṃ pīḍyate sama śitaiḥ śaraiḥ

हिन्दी अर्थ

तथा सेनामुखे तत्र निहते पार्थ पाण्डवै: स चेदिकाशिपाज्चालान् करूषान् मत्स्यकेकयान्

English

This Bhima of firm wrath, surrounded by Srinjayas on every side, fighting Karna, is being tormented with sharp arrows.

अध्याय 8

श्लोक 51.106

पाण्डवान सृञ्जयांश चैव पाञ्चालांश चैव भारत हन्याद उपेक्षितः कर्णॊ रॊगॊ देहम इवाततः

pāṇḍavāna sṛñjayāṃśa caiva pāñcālāṃśa caiva bhārata hanyāda upekṣitaḥ karṇò rògò dehama ivātataḥ

हिन्दी अर्थ

तस्य चापच्युतैर्बाणै: परदेहविदारणै:

English

If neglected, Karna would slay the Pandavas, Srinjayas and Panchalas, O Bharata, like a disease spread through the body.

अध्याय 8

श्लोक 51.107

नान्यं तवत्तॊ ऽभिपश्यामि यॊधं यौधिष्ठिरे बले यः समासाद्य राधेयं सवस्तिमान आव्रजेद गृहम

nānyaṃ tavattò 'bhipaśyāmi yòdhaṃ yaudhiṣṭhire bale yaḥ samāsādya rādheyaṃ savastimāna āvrajeda gṛhama

हिन्दी अर्थ

हन्याद् रथसहस्राणि एकैकेनैव मुष्टिना गत्या दशम्या ते गत्वा जघ्नुरवाजिरथद्विपान्

English

I see no other warrior than you in Yudhishthira's army who could meet Radheya and return home safe.

अध्याय 8

श्लोक 51.108

तम अद्य निशितैर बाणैर निहत्य भरतर्षभ यथाप्रतिज्ञं पार्थ तवं कृत्वा कीर्तिम अवाप्नुहि

tama adya niśitaira bāṇaira nihatya bharatarṣabha yathāpratijñaṃ pārtha tavaṃ kṛtvā kīrtima avāpnuhi

हिन्दी अर्थ

दिनानि दश भीष्मेण निघ्नता तावकं बलम्

English

Having slain him today with sharp arrows, best of the Bharatas, fulfil your vow, Partha, and gain fame.

अध्याय 8

श्लोक 51.109

तवं हि शक्तॊ रणे जेतुं सकर्णान अपि कौरवान नान्यॊ युधि युधां शरेष्ठ सत्यम एतद बरवीमि ते

tavaṃ hi śaktò raṇe jetuṃ sakarṇāna api kauravāna nānyò yudhi yudhāṃ śareṣṭha satyama etada baravīmi te

हिन्दी अर्थ

बैठकें सूनी कर दीं, बहुत-से हाथी और घोड़े मार डाले दर्शयित्वा55त्मनो रूप॑ रुद्रोपेन्द्रसमं युधि

English

You alone are able to conquer in battle the Kauravas with Karna, no other in battle, best of warriors; this I tell you truly.

अध्याय 8

श्लोक 51.110

एत कृत्वा महत कर्महत्वा कर्णं महारथम कृतार्थः सफलः पार्थ सुखी भव नरॊत्तम

eta kṛtvā mahata karmahatvā karṇaṃ mahārathama kṛtārthaḥ saphalaḥ pārtha sukhī bhava naròttama

हिन्दी अर्थ

मज्जन्तमप्लवे मन्दमुज्जिहीर्ष: सुयोधनम् पदातिकोटिसाहस्रा: प्रवरायुधपाणय:

English

Having done this great deed and slain the great chariot-warrior Karna, be fulfilled and successful, Partha, and be happy, best of men."

स्रोत: bhavykhatri/DharmicData · प्राप्त 1/6/2026

शास्त्रीय प्रामाणिकता एवं पारदर्शकताSources & Interpretation

स्रोत, संस्करण एवं व्याख्या वर्गीकरण

धर्म ग्रंथ पर मूल शास्त्र, पारंपरिक भाष्य और आधुनिक व्याख्या को पूर्णतः पृथक रखा जाता है ताकि पाठक को किसी भी व्याख्या के शास्त्र होने का भ्रम न हो।

सामग्री वर्गीकरण संकेत (Epistemic Content Labels)

6 स्तरिय प्रमाण व्यवस्था
मूल पाठOriginal text

अपौरुषेय / प्रामाणिक शास्त्र (Primary Canonical Scripture)

मूल संस्कृत, प्राकृत अथवा अवधी श्लोक/मंत्र। यह सर्वोच्च प्रमाण (प्रस्थान) है। इस पाठ में किसी भी आधुनिक व्याख्याकार का हस्तक्षेप नहीं है।

शाब्दिक अनुवादLiteral translation

पदार्थ व अन्वय (Direct Grammatical & Word-for-Word Meaning)

व्याकरणसम्मत प्रत्यक्ष शब्दार्थ (अन्वय)। बिना किसी दार्शनिक संप्रदाय के पूर्वाग्रह के, संस्कृत शब्दों का सटीक भाषांतर।

पारंपरिक भाष्यTraditional commentary

आचार्य परंपरा व टीका (Classical Lineage Commentary)

प्राचीन आचार्य परंपरा (यथा शंकराचार्य, रामानुजाचार्य, मध्वाचार्य, श्रीधर स्वामी) द्वारा विरचित शास्त्रीय भाष्य व टीकाएं।

सरल व्याख्याSimple explanation

भावार्थ व सुबोध प्रबोधन (Accessible Pedagogical Exposition)

आधुनिक जिज्ञासुओं के लिए सरल भाषा में भावार्थ। यह मूल मंत्र नहीं, बल्कि पाठ को सुगम बनाने हेतु संपादकीय व्याख्या है।

आधुनिक चिंतनModern reflection

समसामयिक विमर्श व अनुप्रयोग (Contemporary Application & Analysis)

दार्शनिक, मनोवैज्ञानिक व वैज्ञानिक समरूपताओं पर आधुनिक चिंतन। यह मूल शास्त्र का अंग नहीं है और इसे शास्त्रोक्त सिद्धांत के रूप में नहीं देखा जाना चाहिए।

शोध टिप्पणीResearch note

पांडुलिपि एवं ऐतिहासिक शोध (Critical Apparatus & Manuscript Research)

पांडुलिपि विविधताएं, पाठ-भेद (variant readings), छंद रचना, और ऐतिहासिक व तुलनात्मक भाषावैज्ञानिक शोध। यह शास्त्र का मूल संदेश बदलने हेतु नहीं, बल्कि पाठ की प्रामाणिकता परखने के लिए है।