Anushasana Parva

कृष्ण पुच्छं महाकायं मधुपिङ्गल लॊचनम जाम्बूनदेन दाम्ना च सर्वतः समलंकृतम॥ 14.107 ॥

kṛṣṇa pucchaṃ mahākāyaṃ madhupiṅgala lòcanama jāmbūnadena dāmnā ca sarvataḥ samalaṃkṛtama

रक्ताक्षं सुमहानासं सुकर्णं सुकटी तटम सुपार्श्वं विपुर सकन्धं सुरूपं चारुदर्शनम॥ 14.108 ॥

raktākṣaṃ sumahānāsaṃ sukarṇaṃ sukaṭī taṭama supārśvaṃ vipura sakandhaṃ surūpaṃ cārudarśanama

ककुदं तस्य चाभाति सकन्धम आपूर्य विष्ठितम तुषारगिरिकूटाभं सिताभ्रशिखरॊपमम॥ 14.109 ॥

kakudaṃ tasya cābhāti sakandhama āpūrya viṣṭhitama tuṣāragirikūṭābhaṃ sitābhraśikharòpamama

तम आस्थितश च भगवान देवदेवः सहॊमया अशॊभत महादेवः पौर्णमास्याम इवॊडुराट॥ 14.110 ॥

tama āsthitaśa ca bhagavāna devadevaḥ sahòmayā aśòbhata mahādevaḥ paurṇamāsyāma ivòḍurāṭa

तस्य तेजॊ भवॊ वह्निः स मेघः सतनयित्नुमान सहस्रम इव सूर्याणां सर्वम आवृत्य तिष्ठति॥ 14.111 ॥

tasya tejò bhavò vahniḥ sa meghaḥ satanayitnumāna sahasrama iva sūryāṇāṃ sarvama āvṛtya tiṣṭhati

ईश्वरः सुमहातेजाः संवर्तक इवानलः युगान्ते सर्वभूतानि दिधक्षुर इव चॊद्यतः॥ 14.112 ॥

īśvaraḥ sumahātejāḥ saṃvartaka ivānalaḥ yugānte sarvabhūtāni didhakṣura iva còdyataḥ

तेजसा तु तदा वयाप्ते दुर्निरीक्ष्ये समन्ततः पुनर उद्विग्नहृदयः किम एतद इति चिन्तयम॥ 14.113 ॥

tejasā tu tadā vayāpte durnirīkṣye samantataḥ punara udvignahṛdayaḥ kima etada iti cintayama

मुहूर्तम इव तत तेजॊ वयाप्य सर्वा दिशॊ दिश परशान्तं च कषणेनैव देवदेवस्य मायया॥ 14.114 ॥

muhūrtama iva tata tejò vayāpya sarvā diśò diśa paraśāntaṃ ca kaṣaṇenaiva devadevasya māyayā

अथापश्यं सथितं सथाणुं भगवन्तं महेश्वरम सौरभेय गतं सौम्यं विधूमम इव पावकम सहितं चारुसर्वाङ्ग्या पार्वत्या परमेश्वरम॥ 14.115 ॥

athāpaśyaṃ sathitaṃ sathāṇuṃ bhagavantaṃ maheśvarama saurabheya gataṃ saumyaṃ vidhūmama iva pāvakama sahitaṃ cārusarvāṅgyā pārvatyā parameśvarama

नीलकन्हं महात्मानम असक्तं तेजसां निधिम अष्टादश भुजं सथाणुं सर्वाभरणभूषितम॥ 14.116 ॥

nīlakanhaṃ mahātmānama asaktaṃ tejasāṃ nidhima aṣṭādaśa bhujaṃ sathāṇuṃ sarvābharaṇabhūṣitama

शुक्लाम्बर धरं देवं शुक्लमाल्यानुलेपनम शुक्लध्वजम अनाधृष्यं शुक्लयज्ञॊपवीतिनम॥ 14.117 ॥

śuklāmbara dharaṃ devaṃ śuklamālyānulepanama śukladhvajama anādhṛṣyaṃ śuklayajñòpavītinama

गायद्भिर नृत्यमानैश च उत्पतद्भिर इतस ततः वृत्तं पारिषदैर दिव्यैर आत्मतुल्यपराक्रमैः॥ 14.118 ॥

gāyadbhira nṛtyamānaiśa ca utpatadbhira itasa tataḥ vṛttaṃ pāriṣadaira divyaira ātmatulyaparākramaiḥ

बालेन्दु मुकुटं पाण्डुं शरच चन्द्रम इवॊदितम तरिभिर नेत्रैः कृतॊद्द्यॊतं तरिभिः सूर्यैर इवॊदितैः॥ 14.119 ॥

bālendu mukuṭaṃ pāṇḍuṃ śaraca candrama ivòditama taribhira netraiḥ kṛtòddyòtaṃ taribhiḥ sūryaira ivòditaiḥ

अशॊभत च देवस्य माला गात्रे सितप्रभे जातरूपमयैः पद्मैर गरथिता रत्नभूषिता॥ 14.120 ॥

aśòbhata ca devasya mālā gātre sitaprabhe jātarūpamayaiḥ padmaira garathitā ratnabhūṣitā

मूर्तिमन्ति तथास्त्राणि सर्वतेजॊमयानि च मया दृष्टानि गॊविन्द भवस्यामित तेजसः॥ 14.121 ॥

mūrtimanti tathāstrāṇi sarvatejòmayāni ca mayā dṛṣṭāni gòvinda bhavasyāmita tejasaḥ

इन्द्रायुधसहस्राभं धनुस तस्य महात्मनः पिनाकम इति विख्यातं स च वै पन्नगॊ महान॥ 14.122 ॥

indrāyudhasahasrābhaṃ dhanusa tasya mahātmanaḥ pinākama iti vikhyātaṃ sa ca vai pannagò mahāna

सप्त शीर्षॊ महाकायस तीक्ष्णदंष्ट्रॊ विषॊल्बणः जया वेष्टितमहाग्रीवः सथितः पुरुषविग्रहः॥ 14.123 ॥

sapta śīrṣò mahākāyasa tīkṣṇadaṃṣṭrò viṣòlbaṇaḥ jayā veṣṭitamahāgrīvaḥ sathitaḥ puruṣavigrahaḥ

शरश च सूर्यसंकाशः कालानलसमद्युतिः यत तद अस्त्रं महाघॊरं दिव्यं पाशुपतं महत॥ 14.124 ॥

śaraśa ca sūryasaṃkāśaḥ kālānalasamadyutiḥ yata tada astraṃ mahāghòraṃ divyaṃ pāśupataṃ mahata

अद्वितीयम अनिर्देश्यं सर्वभूतभयावहम स सफुलिङ्गं महाकायं विसृजन्तम इवानलम॥ 14.125 ॥

advitīyama anirdeśyaṃ sarvabhūtabhayāvahama sa saphuliṅgaṃ mahākāyaṃ visṛjantama ivānalama

एकपादं महादंष्ट्रं सहस्रशिरसॊदरम सहस्रभुज जिह्वाक्षम उद्गिरन्तम इवानलम॥ 14.126 ॥

ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sahasraśirasòdarama sahasrabhuja jihvākṣama udgirantama ivānalama

बराह्मान नारायणाद ऐन्द्राद आग्नेयाद अपि वारुणात यद विशिष्टं महाबाहॊ सर्वशस्त्रविघातनम॥ 14.127 ॥

barāhmāna nārāyaṇāda aindrāda āgneyāda api vāruṇāta yada viśiṣṭaṃ mahābāhò sarvaśastravighātanama

येन तत तरिपुरं दग्ध्वा कषणाद भस्मीकृतं पुरा शरेणैकेन गॊविन्द महादेवेन लीलया॥ 14.128 ॥

yena tata taripuraṃ dagdhvā kaṣaṇāda bhasmīkṛtaṃ purā śareṇaikena gòvinda mahādevena līlayā

निर्ददाह जगत कृत्स्नं तरैलॊक्यं स चराचरम महेश्वर भुजॊत्सृष्टं निमेषार्धान न संशयः॥ 14.129 ॥

nirdadāha jagata kṛtsnaṃ tarailòkyaṃ sa carācarama maheśvara bhujòtsṛṣṭaṃ nimeṣārdhāna na saṃśayaḥ

नावध्यॊ यस्य लॊके ऽसमिन बरह्म विष्णुसुरेष्व अपि तद अहं दृष्टवांस तात आश्चर्याद भूतम उत्तमम॥ 14.130 ॥

nāvadhyò yasya lòke 'samina barahma viṣṇusureṣva api tada ahaṃ dṛṣṭavāṃsa tāta āścaryāda bhūtama uttamama

गुह्यम अस्त्रं परं चापि तत्तुल्याधिकम एव वा यत तच छूलम इति खयातं सर्वलॊकेषु शूलिनः॥ 14.131 ॥

guhyama astraṃ paraṃ cāpi tattulyādhikama eva vā yata taca chūlama iti khayātaṃ sarvalòkeṣu śūlinaḥ

दारयेद यन महीं कृत्स्नां शॊषयेद वा महॊदधिम संहरेद वा जगत कृत्स्नं विसृष्टं शूलपाणिना॥ 14.132 ॥

dārayeda yana mahīṃ kṛtsnāṃ śòṣayeda vā mahòdadhima saṃhareda vā jagata kṛtsnaṃ visṛṣṭaṃ śūlapāṇinā

यौवनाश्वॊ हतॊ येन मांधाता सबलः पुरा चक्रवर्ती महातेजास तरिलॊकविजयी नृपः॥ 14.133 ॥

yauvanāśvò hatò yena māṃdhātā sabalaḥ purā cakravartī mahātejāsa tarilòkavijayī nṛpaḥ

महाबलॊ महावीर्यः शक्रतुल्यपराक्रमः करस्थेनैव गॊविन्द लवणस्येह रक्षसः॥ 14.134 ॥

mahābalò mahāvīryaḥ śakratulyaparākramaḥ karasthenaiva gòvinda lavaṇasyeha rakṣasaḥ

तच छूलम अतितीक्ष्णाग्रं सुभीमं लॊमहर्षणम तरिशिखां भरुकुटीं कृत्वा तर्जमानम इव सथितम॥ 14.135 ॥

taca chūlama atitīkṣṇāgraṃ subhīmaṃ lòmaharṣaṇama tariśikhāṃ bharukuṭīṃ kṛtvā tarjamānama iva sathitama

विधूमं सार्चिसं कृष्णं कालसूर्यम इवॊदितम सर्पहस्तम अनिर्देश्यं पाशहस्तम इवान्तकम दृष्टवान अस्मि गॊविन्द तद अस्त्रं रुद्र संनिधौ॥ 14.136 ॥

vidhūmaṃ sārcisaṃ kṛṣṇaṃ kālasūryama ivòditama sarpahastama anirdeśyaṃ pāśahastama ivāntakama dṛṣṭavāna asmi gòvinda tada astraṃ rudra saṃnidhau

परशुस तीक्ष्णधारश च दत्तॊ रामस्य यः पुरा महादेवेन तुष्टेन कषत्रियाणां कषयं करः कार्तवीर्यॊ हतॊ येन चक्रवर्ती महामृधे॥ 14.137 ॥

paraśusa tīkṣṇadhāraśa ca dattò rāmasya yaḥ purā mahādevena tuṣṭena kaṣatriyāṇāṃ kaṣayaṃ karaḥ kārtavīryò hatò yena cakravartī mahāmṛdhe

तरिः सप्तकृत्वः पृथिवी येन निःक्षत्रिया कृता जामदग्न्येन गॊविन्द रामेणाक्लिष्टकर्मणा॥ 14.138 ॥

tariḥ saptakṛtvaḥ pṛthivī yena niḥkṣatriyā kṛtā jāmadagnyena gòvinda rāmeṇākliṣṭakarmaṇā

दीप्तधारः सुरौद्रास्यः सर्पकण्ठाग्र वेष्टितः अभवच छूलिनॊ ऽभयाशे दीप्तवह्नि शिखॊपमः॥ 14.139 ॥

dīptadhāraḥ suraudrāsyaḥ sarpakaṇṭhāgra veṣṭitaḥ abhavaca chūlinò 'bhayāśe dīptavahni śikhòpamaḥ

असंख्येयानि चास्त्राणि तस्य दिव्यानि धीमतः परधान्यतॊ मयैतानि कीर्तितानि तवानघ॥ 14.140 ॥

asaṃkhyeyāni cāstrāṇi tasya divyāni dhīmataḥ paradhānyatò mayaitāni kīrtitāni tavānagha

सव्यदेशे तु देवस्य बरह्मा लॊकपितामहः दिव्यं विमानम आस्थाय हंसयुक्तं मनॊजवम॥ 14.141 ॥

savyadeśe tu devasya barahmā lòkapitāmahaḥ divyaṃ vimānama āsthāya haṃsayuktaṃ manòjavama

वामपार्श्व गतश चैव तथा नारायणः सथितः वैनतेयं समास्थाय शङ्खचक्रगदाधरः॥ 14.142 ॥

vāmapārśva gataśa caiva tathā nārāyaṇaḥ sathitaḥ vainateyaṃ samāsthāya śaṅkhacakragadādharaḥ

सकन्दॊ मयूरम आस्थाय सथितॊ देव्याः समीपतः शक्तिं कन्हे समाधाय दवितीय इव पावकः॥ 14.143 ॥

sakandò mayūrama āsthāya sathitò devyāḥ samīpataḥ śaktiṃ kanhe samādhāya davitīya iva pāvakaḥ

पुरस्ताच चैव देवस्य नन्दिं पश्याम्य अवस्थितम शूलं विष्टभ्य तिष्ठन्तं दवितीयम इव शंकरम॥ 14.144 ॥

purastāca caiva devasya nandiṃ paśyāmya avasthitama śūlaṃ viṣṭabhya tiṣṭhantaṃ davitīyama iva śaṃkarama

सवायम्भुवाद्या मनवॊ भृग्वाद्या ऋषयस तथा शक्राद्या देवताश चैव सर्व एव समभ्ययुः॥ 14.145 ॥

savāyambhuvādyā manavò bhṛgvādyā ṛṣayasa tathā śakrādyā devatāśa caiva sarva eva samabhyayuḥ

ते ऽभिवाद्य महात्मानं परिवार्य समन्ततः अस्तुवन विविधैः सतॊत्रैर महादेवं सुरास तदा॥ 14.146 ॥

te 'bhivādya mahātmānaṃ parivārya samantataḥ astuvana vividhaiḥ satòtraira mahādevaṃ surāsa tadā

बरह्मा भवं तदा सतुन्वन रथन्तरम उदीरयन जयेष्ठसाम्ना च देवेशं जगौ नारायणस तदा गृणञ शक्रः परं बरह्म शतरुद्रीयम उत्तमम॥ 14.147 ॥

barahmā bhavaṃ tadā satunvana rathantarama udīrayana jayeṣṭhasāmnā ca deveśaṃ jagau nārāyaṇasa tadā gṛṇaña śakraḥ paraṃ barahma śatarudrīyama uttamama

बरह्मा नारायणश चैव देवराजश च कौशिकः अशॊभन्त महात्मानस तरयस तरय इवाग्नयः॥ 14.148 ॥

barahmā nārāyaṇaśa caiva devarājaśa ca kauśikaḥ aśòbhanta mahātmānasa tarayasa taraya ivāgnayaḥ

तेषां मध्यगतॊ देवॊ रराज भगवाञ शिवः शरद्घनविनिर्मुक्तः परिविष्ट इवांशुमान ततॊ ऽहम अस्तुवं देवं सतवेनानेन सुव्रतम॥ 14.149 ॥

teṣāṃ madhyagatò devò rarāja bhagavāña śivaḥ śaradghanavinirmuktaḥ pariviṣṭa ivāṃśumāna tatò 'hama astuvaṃ devaṃ satavenānena suvratama

नमॊ देवाधिदेवाय महादेवाय वै नमः शक्राय शक्र रूपाय शक्र वेषधराय च॥ 14.150 ॥

namò devādhidevāya mahādevāya vai namaḥ śakrāya śakra rūpāya śakra veṣadharāya ca

नमस ते वर्ज हस्ताय पिङ्गलायारुणाय च पिनाक पाणये नित्यं खड्गशूलधराय च॥ 14.151 ॥

namasa te varja hastāya piṅgalāyāruṇāya ca pināka pāṇaye nityaṃ khaḍgaśūladharāya ca

नमस ते कृष्ण वासाय कृष्ण कुञ्चितमूर्धजे कृष्णाजिनॊत्तरीयाय कृष्णाष्टम इतराय च॥ 14.152 ॥

namasa te kṛṣṇa vāsāya kṛṣṇa kuñcitamūrdhaje kṛṣṇājinòttarīyāya kṛṣṇāṣṭama itarāya ca

शुक्लवर्णाय शुक्लाय शुक्लाम्बर धराय च शुक्लभस्मावलिप्ताय शुक्लकर्म रताय च॥ 14.153 ॥

śuklavarṇāya śuklāya śuklāmbara dharāya ca śuklabhasmāvaliptāya śuklakarma ratāya ca

तवं बरह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललॊहितः आत्मा च सर्वभूतानां सांख्ये पुरुष उच्यसे॥ 14.154 ॥

tavaṃ barahmā sarvadevānāṃ rudrāṇāṃ nīlalòhitaḥ ātmā ca sarvabhūtānāṃ sāṃkhye puruṣa ucyase

ऋषभस तवं पवित्राणां यॊगिनां निष्कलः शिवः आश्रमाणां गृहस्थस तवम ईश्वराणां महेश्वरः कुबेरः सर्वयक्षाणां करतूनां विष्णुर उच्यसे॥ 14.155 ॥

ṛṣabhasa tavaṃ pavitrāṇāṃ yògināṃ niṣkalaḥ śivaḥ āśramāṇāṃ gṛhasthasa tavama īśvarāṇāṃ maheśvaraḥ kuberaḥ sarvayakṣāṇāṃ karatūnāṃ viṣṇura ucyase

पर्वतानां महामेरुर नक्षत्राणां च चन्द्रमाः वसिष्ठस तवम ऋषीणां च गरहाणां सूर्य उच्यसे॥ 14.156 ॥

parvatānāṃ mahāmerura nakṣatrāṇāṃ ca candramāḥ vasiṣṭhasa tavama ṛṣīṇāṃ ca garahāṇāṃ sūrya ucyase

आरण्यानां पशूनां च सिंहस तवं परमेश्वरः गराह्याणां गॊवृषश चासि भगवाँल लॊकपूजितः॥ 14.157 ॥

āraṇyānāṃ paśūnāṃ ca siṃhasa tavaṃ parameśvaraḥ garāhyāṇāṃ gòvṛṣaśa cāsi bhagavā~la lòkapūjitaḥ

आदित्यानां भवान विष्णुर वसूनां चैव पावकः पक्षिणां वैनतेयश च अनन्तॊ भुजगेषु च॥ 14.158 ॥

ādityānāṃ bhavāna viṣṇura vasūnāṃ caiva pāvakaḥ pakṣiṇāṃ vainateyaśa ca anantò bhujageṣu ca

सामवेदश च वेदानां यजुषां शतरुद्रियम सनत्कुमारॊ यॊगीनां सांख्यानां कपिलॊ हय असि॥ 14.159 ॥

sāmavedaśa ca vedānāṃ yajuṣāṃ śatarudriyama sanatkumārò yògīnāṃ sāṃkhyānāṃ kapilò haya asi

शक्रॊ ऽसि मरुतां देव पितॄणां धर्मराड असि बरह्मलॊकश च लॊकानां गतीनां मॊक्ष उच्यसे॥ 14.160 ॥

śakrò 'si marutāṃ deva pitṝṇāṃ dharmarāḍa asi barahmalòkaśa ca lòkānāṃ gatīnāṃ mòkṣa ucyase

कषीरॊदः सागराणां च शैलानां हिमवान गिरिः वर्णानां बराह्मणश चासि विप्राणां दीक्षितॊ दविजः आदिस तवम असि लॊकानां संहर्ता काल एव च॥ 14.161 ॥

kaṣīròdaḥ sāgarāṇāṃ ca śailānāṃ himavāna giriḥ varṇānāṃ barāhmaṇaśa cāsi viprāṇāṃ dīkṣitò davijaḥ ādisa tavama asi lòkānāṃ saṃhartā kāla eva ca

यच चान्यद अपि लॊकेषु सत्त्वं तेजॊ ऽधिकं समृतम तत सर्वं भगवान एव इति मे निश्चिता मतिः॥ 14.162 ॥

yaca cānyada api lòkeṣu sattvaṃ tejò 'dhikaṃ samṛtama tata sarvaṃ bhagavāna eva iti me niścitā matiḥ

नमस ते भगवन देव नमस ते भक्त वत्सल यॊगेश्वर नमस ते ऽसतु नमस ते विश्वसंभव॥ 14.163 ॥

namasa te bhagavana deva namasa te bhakta vatsala yògeśvara namasa te 'satu namasa te viśvasaṃbhava

परसीद मम भक्तस्य दीनस्य कृपणस्य च अनैश्वर्येण युक्तस्य गतिर भव सनातन॥ 14.164 ॥

parasīda mama bhaktasya dīnasya kṛpaṇasya ca anaiśvaryeṇa yuktasya gatira bhava sanātana

यं चापराधं कृतवान अज्ञानात परमेश्वर मद्भक्त इति देवेश तत सर्वं कषन्तुम अर्हसि॥ 14.165 ॥

yaṃ cāparādhaṃ kṛtavāna ajñānāta parameśvara madbhakta iti deveśa tata sarvaṃ kaṣantuma arhasi

मॊहितश चास्मि देवेश तुभ्यं रूपविपर्ययात तेन नार्घ्यं मया दत्तं पाद्यं चापि सुरेश्वर॥ 14.166 ॥

mòhitaśa cāsmi deveśa tubhyaṃ rūpaviparyayāta tena nārghyaṃ mayā dattaṃ pādyaṃ cāpi sureśvara

एवं सतुत्वाहम ईशानं पाद्यम अर्घ्यं च भक्तितः कृताञ्जलिपुटॊ भूत्वा सर्वं तस्मै नयवेदयम॥ 14.167 ॥

evaṃ satutvāhama īśānaṃ pādyama arghyaṃ ca bhaktitaḥ kṛtāñjalipuṭò bhūtvā sarvaṃ tasmai nayavedayama

ततः शीलाम्बुसंयुक्ता दिव्यगन्धसमन्विता पुष्पवृष्टिः शुभा तात पपात मम मूर्धनि॥ 14.168 ॥

tataḥ śīlāmbusaṃyuktā divyagandhasamanvitā puṣpavṛṣṭiḥ śubhā tāta papāta mama mūrdhani

दुन्दुभिश च ततॊ दिव्यस ताडितॊ देवकिंकरैः ववौ च मारुतः पुण्यः शुचि गन्धः सुखावहः॥ 14.169 ॥

dundubhiśa ca tatò divyasa tāḍitò devakiṃkaraiḥ vavau ca mārutaḥ puṇyaḥ śuci gandhaḥ sukhāvahaḥ

ततः परीतॊ महादेवः सपत्नीकॊ वृषध्वजः अब्रवीत तरिदशांस तत्र हर्षयन्न इव मां तदा॥ 14.170 ॥

tataḥ parītò mahādevaḥ sapatnīkò vṛṣadhvajaḥ abravīta taridaśāṃsa tatra harṣayanna iva māṃ tadā

पश्यध्वं तरिदशाः सर्वे उपमन्यॊर महात्मनः मयि भक्तिं परां दिव्याम एकभावाद अवस्थिताम॥ 14.171 ॥

paśyadhvaṃ taridaśāḥ sarve upamanyòra mahātmanaḥ mayi bhaktiṃ parāṃ divyāma ekabhāvāda avasthitāma

एवम उक्तास ततः कृष्ण सुरास ते शूलपाणिना ऊचुः पराञ्जलयः सर्वे नमस्कृत्वा वृषध्वजम॥ 14.172 ॥

evama uktāsa tataḥ kṛṣṇa surāsa te śūlapāṇinā ūcuḥ parāñjalayaḥ sarve namaskṛtvā vṛṣadhvajama

भगवन देवदेवेश लॊकनाथ जगत्पते लभतां सर्वकामेभ्यः फलं तवत्तॊ दविजॊत्तमः॥ 14.173 ॥

bhagavana devadeveśa lòkanātha jagatpate labhatāṃ sarvakāmebhyaḥ phalaṃ tavattò davijòttamaḥ

एवम उक्तस ततः शर्वः सुरैर बरह्मादिभिस तथा आह मां भगवान ईशः परहसन्न इव शंकरः॥ 14.174 ॥

evama uktasa tataḥ śarvaḥ suraira barahmādibhisa tathā āha māṃ bhagavāna īśaḥ parahasanna iva śaṃkaraḥ

वत्सॊपमन्यॊ परीतॊ ऽसमि पश्य मां मुनिपुंगव दृढभक्तॊ ऽसि विप्रर्षे मया जिज्ञासितॊ हय असि॥ 14.175 ॥

vatsòpamanyò parītò 'sami paśya māṃ munipuṃgava dṛḍhabhaktò 'si viprarṣe mayā jijñāsitò haya asi

अनया चैव भक्त्या ते अत्यर्थं परीतिमान अहम तस्मात सर्वान ददाम्य अद्य कामांस तव यथेप्शितान॥ 14.176 ॥

anayā caiva bhaktyā te atyarthaṃ parītimāna ahama tasmāta sarvāna dadāmya adya kāmāṃsa tava yathepśitāna

एवम उक्तस्य चैवाथ महादेवेन मे विभॊ हर्षाद अश्रूण्य अवर्तन्त लॊम हर्षश च जायते॥ 14.177 ॥

evama uktasya caivātha mahādevena me vibhò harṣāda aśrūṇya avartanta lòma harṣaśa ca jāyate

अब्रुवं च तदा देवं हर्षगद्गदया गिरा जानुभ्याम अवनिं गत्वा परणम्य च पुनः पुनः॥ 14.178 ॥

abruvaṃ ca tadā devaṃ harṣagadgadayā girā jānubhyāma avaniṃ gatvā paraṇamya ca punaḥ punaḥ

अद्य जातॊ हय अहं देव अद्य मे सफलं तपः यन मे साक्षान महादेवः परसन्नस तिष्ठते ऽगरतः॥ 14.179 ॥

adya jātò haya ahaṃ deva adya me saphalaṃ tapaḥ yana me sākṣāna mahādevaḥ parasannasa tiṣṭhate 'garataḥ

यं न पश्यन्ति चाराध्य देवा हय अमितविक्रमम तम अहं दृष्टवान देवं कॊ ऽनयॊ धन्यतरॊ मया॥ 14.180 ॥

yaṃ na paśyanti cārādhya devā haya amitavikramama tama ahaṃ dṛṣṭavāna devaṃ kò 'nayò dhanyatarò mayā

एवं धयायन्ति विद्वांसः परं तत्त्वं सनातनम षड्विंशकम इति खयातं यत परात परम अक्षरम॥ 14.181 ॥

evaṃ dhayāyanti vidvāṃsaḥ paraṃ tattvaṃ sanātanama ṣaḍviṃśakama iti khayātaṃ yata parāta parama akṣarama

स एष भगवान देवः सर्वतत्त्वादिर अव्ययः सर्वतत्त्वविधानज्ञः परधानपुरुषेश्वरः॥ 14.182 ॥

sa eṣa bhagavāna devaḥ sarvatattvādira avyayaḥ sarvatattvavidhānajñaḥ paradhānapuruṣeśvaraḥ

यॊ ऽसृजद दक्षिणाद अङ्गाद बरह्माणं लॊकसंभवम वामपार्श्वात तथा विष्णुं लॊकरक्षार्थम ईश्वरः युगान्ते चैव संप्राप्ते रुद्रम अङ्गात सृजत परभुः॥ 14.183 ॥

yò 'sṛjada dakṣiṇāda aṅgāda barahmāṇaṃ lòkasaṃbhavama vāmapārśvāta tathā viṣṇuṃ lòkarakṣārthama īśvaraḥ yugānte caiva saṃprāpte rudrama aṅgāta sṛjata parabhuḥ

स रुद्रः संहरन कृत्स्नं जगत सथावरजङ्गमम कालॊ भूत्वा महातेजाः संवर्तक इवानलः॥ 14.184 ॥

sa rudraḥ saṃharana kṛtsnaṃ jagata sathāvarajaṅgamama kālò bhūtvā mahātejāḥ saṃvartaka ivānalaḥ

एष देवॊ महादेवॊ जगत सृष्ट्वा चराचरम कल्पान्ते चैव सर्वेषां समृतिम आक्षिप्य तिष्ठति॥ 14.185 ॥

eṣa devò mahādevò jagata sṛṣṭvā carācarama kalpānte caiva sarveṣāṃ samṛtima ākṣipya tiṣṭhati

सर्वगः सर्वभूतात्मा सर्वभूतभवॊद्भवः आस्ते सर्वगतॊ नित्यम अदृश्यः सर्वदैवतैः॥ 14.186 ॥

sarvagaḥ sarvabhūtātmā sarvabhūtabhavòdbhavaḥ āste sarvagatò nityama adṛśyaḥ sarvadaivataiḥ

यदि देयॊ वरॊ मह्यं यदि तुष्टश च मे परभुः भक्तिर भवतु मे नित्यं शाश्वती तवयि शंकर॥ 14.187 ॥

yadi deyò varò mahyaṃ yadi tuṣṭaśa ca me parabhuḥ bhaktira bhavatu me nityaṃ śāśvatī tavayi śaṃkara

अतीतानागतं चैव वर्तमानं च यद विभॊ जानीयाम इति मे बुद्धिस तवत्प्रसादात सुरॊत्तम॥ 14.188 ॥

atītānāgataṃ caiva vartamānaṃ ca yada vibhò jānīyāma iti me buddhisa tavatprasādāta suròttama

कषीरौदनं च भुञ्जीयाम अक्षयं सह बान्धवैः आश्रमे च सदा मह्यं सामिन्ध्यं परमस तु ते॥ 14.189 ॥

kaṣīraudanaṃ ca bhuñjīyāma akṣayaṃ saha bāndhavaiḥ āśrame ca sadā mahyaṃ sāmindhyaṃ paramasa tu te

एवम उक्तः स मां पराह भगवाँल लॊकपूजितः महेश्वरॊ महातेजाश चराचरगुरुः परभुः॥ 14.190 ॥

evama uktaḥ sa māṃ parāha bhagavā~la lòkapūjitaḥ maheśvarò mahātejāśa carācaraguruḥ parabhuḥ

अजरश चामरश चैव भव दुःखविवर्जितः शीलवान गुणसंपन्नः सर्वज्ञः परियदर्शनः॥ 14.191 ॥

ajaraśa cāmaraśa caiva bhava duḥkhavivarjitaḥ śīlavāna guṇasaṃpannaḥ sarvajñaḥ pariyadarśanaḥ

अक्षयं यौवनं ते ऽसतु तेजश चैवानलॊपमम कषीरॊदः सागरश चैव यत्र यत्रेच्छसे मुने॥ 14.192 ॥

akṣayaṃ yauvanaṃ te 'satu tejaśa caivānalòpamama kaṣīròdaḥ sāgaraśa caiva yatra yatrecchase mune

तत्र ते भविता कामं सांनिध्यं पयसॊ निधेः कषीरॊदनं च भुङ्क्ष्व तवम अमृतेन समन्वितम॥ 14.193 ॥

tatra te bhavitā kāmaṃ sāṃnidhyaṃ payasò nidheḥ kaṣīròdanaṃ ca bhuṅkṣva tavama amṛtena samanvitama

बन्धुभिः सहितः कल्पं ततॊ माम उपयास्यसि सांनिध्यम आश्रमे नित्यं करिष्यामि दविजॊत्तम॥ 14.194 ॥

bandhubhiḥ sahitaḥ kalpaṃ tatò māma upayāsyasi sāṃnidhyama āśrame nityaṃ kariṣyāmi davijòttama

तिष्ठ वत्स यथा कामनॊत्कण्ठां कर्तुम अर्हसि समृतः समृतश च ते विप्र सदा दास्यामि दर्शनम॥ 14.195 ॥

tiṣṭha vatsa yathā kāmanòtkaṇṭhāṃ kartuma arhasi samṛtaḥ samṛtaśa ca te vipra sadā dāsyāmi darśanama

एवम उक्त्वा स भगवान सूर्यकॊटि समप्रभः ममेशानॊ वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत॥ 14.196 ॥

evama uktvā sa bhagavāna sūryakòṭi samaprabhaḥ mameśānò varaṃ dattvā tatraivāntaradhīyata

एवं दृष्टॊ मया कृष्ण देवदेवः समाधिना तद अवाप्तं च मे सर्वं यद उक्तं तेन धीमता॥ 14.197 ॥

evaṃ dṛṣṭò mayā kṛṣṇa devadevaḥ samādhinā tada avāptaṃ ca me sarvaṃ yada uktaṃ tena dhīmatā

परत्यक्षं चैव ते कृष्ण पश्य सिद्धान वयवस्थितान ऋषीन विद्याधरान यक्षान गन्धर्वाप्सरसस तथा॥ 14.198 ॥

paratyakṣaṃ caiva te kṛṣṇa paśya siddhāna vayavasthitāna ṛṣīna vidyādharāna yakṣāna gandharvāpsarasasa tathā

पश्य वृक्षान मनॊरम्यान सदा पुष्पफलान्वितान सर्वर्तुकुसुमैर युक्तान सनिग्धपत्रान सुशाखिनः सर्वम एतन महाबाहॊ दिव्यभावसमन्वितम॥ 14.199 ॥

paśya vṛkṣāna manòramyāna sadā puṣpaphalānvitāna sarvartukusumaira yuktāna sanigdhapatrāna suśākhinaḥ sarvama etana mahābāhò divyabhāvasamanvitama